ÊÎÄÅÊÑ íà òðóäà

 Îáí., ÄÂ, áð. 26 îò 1.04.1986 ã. è áð. 27 îò 4.04.1986 ã., äîï., áð. 6 îò 22.01.1988 ã., èçì. è äîï., áð. 21 îò 13.03.1990 ã., èçì., áð. 30 îò 13.04.1990 ã., â ñèëà îò 13.04.1990 ã., áð. 94 îò 23.11.1990 ã., áð. 27 îò 5.04.1991 ã., â ñèëà îò 5.04.1991 ã., äîï., áð. 32 îò 23.04.1991 ã., èçì., áð. 104 îò 17.12.1991 ã., â ñèëà îò 17.12.1991 ã., äîï., áð. 23 îò 19.03.1992 ã., èçì. è äîï., áð. 26 îò 31.03.1992 ã., äîï., áð. 88 îò 30.10.1992 ã., èçì. è äîï., áð. 100 îò 10.12.1992 ã., â ñèëà îò 1.01.1993 ã.; Ðåøåíèå ¹ 12 íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä íà ÐÁ îò 20.07.1995 ã. - áð. 69 îò 4.08.1995 ã.; äîï., áð. 87 îò 29.09.1995 ã., èçì. è äîï., áð. 2 îò 5.01.1996 ã., èçì., áð. 12 îò 9.02.1996 ã., èçì. è äîï., áð. 28 îò 2.04.1996 ã., èçì., áð. 124 îò 23.12.1997 ã., äîï., áð. 22 îò 24.02.1998 ã.; Ðåøåíèå ¹ 11 íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä íà ÐÁ îò 30.04.1998 ã. - áð. 52 îò 8.05.1998 ã.; äîï., áð. 56 îò 19.05.1998 ã., áð. 83 îò 21.07.1998 ã., áð. 108 îò 15.09.1998 ã., èçì. è äîï., áð. 133 îò 11.11.1998 ã., áð. 51 îò 4.06.1999 ã., äîï., áð. 67 îò 27.07.1999 ã., â ñèëà îò 28.08.1999 ã., èçì., áð. 110 îò 17.12.1999 ã., â ñèëà îò 1.01.2000 ã., èçì. è äîï., áð. 25 îò 16.03.2001 ã., â ñèëà îò 31.03.2001 ã., èçì., áð. 1 îò 4.01.2002 ã., áð. 105 îò 8.11.2002 ã., èçì. è äîï., áð. 120 îò 29.12.2002 ã., áð. 18 îò 25.02.2003 ã., èçì., áð. 86 îò 30.09.2003 ã., â ñèëà îò 1.01.2004 ã., èçì. è äîï., áð. 95 îò 28.10.2003 ã., áð. 52 îò 18.06.2004 ã., â ñèëà îò 1.08.2004 ã., áð. 19 îò 1.03.2005 ã., èçì., áð. 27 îò 29.03.2005 ã., äîï., áð. 46 îò 3.06.2005 ã., èçì., áð. 76 îò 20.09.2005 ã., â ñèëà îò 1.01.2007 ã., èçì. è äîï., áð. 83 îò 18.10.2005 ã., èçì., áð. 105 îò 29.12.2005 ã., â ñèëà îò 1.01.2006 ã., èçì. è äîï., áð. 24 îò 21.03.2006 ã., èçì., áð. 30 îò 11.04.2006 ã., â ñèëà îò 12.07.2006 ã., èçì. è äîï., áð. 48 îò 13.06.2006 ã., â ñèëà îò 1.07.2006 ã., áð. 57 îò 14.07.2006 ã., â ñèëà îò äàòàòà íà âëèçàíå â ñèëà íà Äîãîâîðà çà ïðèñúåäèíÿâàíå íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ êúì Åâðîïåéñêèÿ ñúþç - 1.01.2007 ã., áð. 68 îò 22.08.2006 ã., â ñèëà îò 1.01.2007 ã., èçì., áð. 75 îò 12.09.2006 ã., èçì. è äîï., áð. 102 îò 19.12.2006 ã., äîï., áð. 105 îò 22.12.2006 ã., â ñèëà îò 1.01.2007 ã., èçì., áð. 40 îò 18.05.2007 ã., áð. 46 îò 12.06.2007 ã., â ñèëà îò 1.01.2008 ã., áð. 59 îò 20.07.2007 ã., â ñèëà îò 1.03.2008 ã., áð. 64 îò 7.08.2007 ã., äîï., áð. 104 îò 11.12.2007 ã., èçì. è äîï., áð. 43 îò 29.04.2008 ã., áð. 94 îò 31.10.2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., áð. 108 îò 19.12.2008 ã., áð. 109 îò 23.12.2008 ã., â ñèëà îò 2.01.2009 ã., èçì., áð. 35 îò 12.05.2009 ã., â ñèëà îò 12.05.2009 ã., áð. 41 îò 2.06.2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã., èçì. è äîï., áð. 103 îò 29.12.2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã., áð. 15 îò 23.02.2010 ã., äîï., áð. 46 îò 18.06.2010 ã., â ñèëà îò 18.06.2010 ã., èçì. è äîï., áð. 58 îò 30.07.2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., äîï., áð. 77 îò 1.10.2010 ã.; Ðåøåíèå ¹ 12 íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä íà ÐÁ îò 11.11.2010 ã. - áð. 91 îò 19.11.2010 ã.; èçì. è äîï., áð. 100 îò 21.12.2010 ã., â ñèëà îò 1.01.2011 ã., èçì., áð. 101 îò 28.12.2010 ã., èçì. è äîï., áð. 18 îò 1.03.2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã., äîï., áð. 33 îò 26.04.2011 ã., èçì. è äîï., áð. 61 îò 9.08.2011 ã., áð. 82 îò 21.10.2011 ã., áð. 7 îò 24.01.2012 ã., áð. 15 îò 21.02.2012 ã., èçì., áð. 20 îò 9.03.2012 ã., â ñèëà îò 10.06.2012 ã., èçì. è äîï., áð. 38 îò 18.05.2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã.; Ðåøåíèå ¹ 7 íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä íà ÐÁ îò 19.06.2012 ã. - áð. 49 îò 29.06.2012 ã.; èçì., áð. 77 îò 9.10.2012 ã., â ñèëà îò 9.10.2012 ã., äîï., áð. 82 îò 26.10.2012 ã., èçì., áð. 15 îò 15.02.2013 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã., äîï., áð. 104 îò 3.12.2013 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã., áð. 1 îò 3.01.2014 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã., èçì. è äîï., áð. 27 îò 25.03.2014 ã., áð. 61 îò 25.07.2014 ã., áð. 54 îò 17.07.2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., èçì., áð. 61 îò 11.08.2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., èçì. è äîï., áð. 79 îò 13.10.2015 ã., â ñèëà îò 1.08.2016 ã., äîï., áð. 98 îò 15.12.2015 ã., â ñèëà îò 1.01.2016 ã., èçì., áð. 8 îò 29.01.2016 ã., â ñèëà îò 29.01.2016 ã., èçì. è äîï., áð. 57 îò 22.07.2016 ã., èçì., áð. 59 îò 29.07.2016 ã., â ñèëà îò 1.08.2016 ã., èçì. è äîï., áð. 98 îò 9.12.2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., áð. 105 îò 30.12.2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã., èçì., áð. 85 îò 24.10.2017 ã., áð. 86 îò 27.10.2017 ã., áð. 96 îò 1.12.2017 ã., â ñèëà îò 1.01.2018 ã., äîï., áð. 102 îò 22.12.2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã., èçì. è äîï., áð. 7 îò 19.01.2018 ã., èçì., áð. 15 îò 16.02.2018 ã., â ñèëà îò 16.02.2018 ã., èçì. è äîï., áð. 30 îò 3.04.2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã., áð. 42 îò 22.05.2018 ã., áð. 59 îò 17.07.2018 ã., èçì., áð. 77 îò 18.09.2018 ã., â ñèëà îò 1.01.2019 ã., áð. 91 îò 2.11.2018 ã., èçì. è äîï., áð. 92 îò 6.11.2018 ã.
 Ñáîðíèê çàêîíè - ÀÏÈÑ, êí. 8/91 ã., ñòð. 32; êí. 4/92 ã., ñòð. 5; êí. 1/93 ã., ñòð. 7; êí. 2/96 ã., ñòð. 7; êí. 5/96 ã., ñòð. 507; êí. 3/98 ã., ñòð. 99; êí. 6/98 ã., ñòð. 8; êí. 8/98 ã., ñòð. 7; êí. 10/98 ã., ñòð. 7; êí. 12/98 ã., ñòð. 5; êí. 4/2001 ã., ñòð. 7; êí. 2/2002 ã., ñòð. 94; êí. 12/2002 ã., ñòð. 110; êí. 1/2003 ã., ñòð. 97; êí. 3/2003 ã., ñòð. 7; êí. 11/2003 ã., ñòð. 9; êí. 7/2004 ã., ñòð. 27; êí. 4/2005 ã., ñòð. 12; êí. 10/2005, ñòð. 14; êí. 11/2005, ñòð. 18; òîì I/91 ã., ñòð. 742
 Áèáëèîòåêà çàêîíè - ÀÏÈÑ, ò. 11, ð. 1, ¹ 10
 ÂÚÂÅÄÅÍÈÅ
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)

   Ãëàâà ïúðâà
ÎÁÙÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß

 Ïðåäìåò è öåë
    ×ë. 1. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Òîçè êîäåêñ óðåæäà òðóäîâèòå îòíîøåíèÿ ìåæäó ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è ðàáîòîäàòåëÿ, êàêòî è äðóãè îòíîøåíèÿ, íåïîñðåäñòâåíî ñâúðçàíè ñ òÿõ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã.) Îòíîøåíèÿòà ïðè ïðåäîñòàâÿíåòî íà ðàáîòíà ñèëà ñå óðåæäàò ñàìî êàòî òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã.) Òîçè êîäåêñ öåëè äà îñèãóðè ñâîáîäàòà è çàêðèëàòà íà òðóäà, ñïðàâåäëèâè è äîñòîéíè óñëîâèÿ íà òðóä, êàêòî è îñúùåñòâÿâàíå íà ñîöèàëåí äèàëîã ìåæäó äúðæàâàòà, ðàáîòíèöèòå, ñëóæèòåëèòå, ðàáîòîäàòåëèòå è òåõíèòå îðãàíèçàöèè çà óðåæäàíå íà òðóäîâèòå è íåïîñðåäñòâåíî ñâúðçàíèòå ñ òÿõ îòíîøåíèÿ.
  Ñîöèàëåí äèàëîã
   ×ë. 2. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã.) Äúðæàâàòà ðåãóëèðà òðóäîâèòå è íåïîñðåäñòâåíî ñâúðçàíèòå ñ òÿõ îòíîøåíèÿ, îñèãóðèòåëíèòå îòíîøåíèÿ è âúïðîñèòå íà æèçíåíîòî ðàâíèùå ñëåä êîíñóëòàöèè è äèàëîã ñ ðàáîòíèöèòå, ñëóæèòåëèòå, ðàáîòîäàòåëèòå è òåõíèòå îðãàíèçàöèè â äóõ íà ñúòðóäíè÷åñòâî, âçàèìíè îòñòúïêè è çà÷èòàíå íà èíòåðåñèòå íà âñÿêà îò ñòðàíèòå.
 Òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî
   ×ë. 3. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì. è äîï., áð. 2 îò 1996 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Äúðæàâàòà îñúùåñòâÿâà ðåãóëèðàíåòî íà òðóäîâèòå è íåïîñðåäñòâåíî ñâúðçàíèòå ñ òÿõ îòíîøåíèÿ, îñèãóðèòåëíèòå îòíîøåíèÿ, êàêòî è âúïðîñèòå íà æèçíåíîòî ðàâíèùå â ñúòðóäíè÷åñòâî è ñëåä êîíñóëòàöèè ñ ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå. Îáõâàòúò íà âúïðîñèòå íà æèçíåíîòî ðàâíèùå, ïðåäìåò íà êîíñóëòàöèè, ñå îïðåäåëÿ ñ àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ïî ïðåäëîæåíèå íà Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Ñúòðóäíè÷åñòâîòî è êîíñóëòàöèèòå çàäúëæèòåëíî ñå îñúùåñòâÿâàò ïðè ïðèåìàíåòî íà íîðìàòèâíè àêòîâå ïî îòíîøåíèÿòà è âúïðîñèòå, ïîñî÷åíè â àë. 1.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ïî âúïðîñè â îáõâàòà íà àë. 1 ìîãàò äà ñå ñêëþ÷âàò ñïîðàçóìåíèÿ ìåæäó ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è ðàáîòîäàòåëèòå çà ïðèåìàíå íà íîðìàòèâíè àêòîâå, êîãàòî: 

1. ñïîðàçóìåíèåòî å ñêëþ÷åíî ïî òÿõíî èñêàíå ñëåä ïðåöåíêà íà äúðæàâàòà; 

2. äúðæàâàòà å ïðåäëîæèëà ñêëþ÷âàíå íà ñïîðàçóìåíèåòî. 

(4) (Íîâà – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Èçïúëíåíèåòî íà ñïîðàçóìåíèÿòà ïî àë. 3 ñå îñúùåñòâÿâà îò äúðæàâàòà.
 Íàöèîíàëåí ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî
   ×ë. 3à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Ñúòðóäíè÷åñòâîòî è êîíñóëòàöèèòå ïî ÷ë. 3 íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå ñå îñúùåñòâÿâàò îò Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî.
 (2) Íàöèîíàëíèÿò ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå ñúñòîè îò ïî äâàìà ïðåäñòàâèòåëè íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå. Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò îïðåäåëÿ ñâîèòå ïðåäñòàâèòåëè, à ïðåäñòàâèòåëèòå íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå ñå îïðåäåëÿò îò òåõíèòå ðúêîâîäñòâà ñúãëàñíî óñòàâèòå èì.
 (3) Íàöèîíàëíèÿò ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå ðúêîâîäè îò çàìåñòíèê ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Íàöèîíàëíèÿò ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî èçáèðà îò ëèöàòà, ïðåäñòàâëÿâàùè ïî çàêîí îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå íà ðîòàöèîíåí ïðèíöèï ïî åäèí çàìåñòíèê-ïðåäñåäàòåë íà ñúâåòà çà ñðîê îò åäíà ãîäèíà.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Ïðè îòñúñòâèå íà ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî çàñåäàíèÿòà ñå ðúêîâîäÿò îò ïîñî÷åí îò íåãî çàìåñòíèê-ïðåäñåäàòåë.
 Îòðàñëîâè, áðàíøîâè, îáëàñòíè è îáùèíñêè ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî
   ×ë. 3á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 15 îò 2010 ã.) (1) Ñúòðóäíè÷åñòâîòî è êîíñóëòàöèèòå ïî ÷ë. 3 ïî îòðàñëè, áðàíøîâå, îáëàñòè è îáùèíè ñå îñúùåñòâÿâàò îò îòðàñëîâè, áðàíøîâè, îáëàñòíè è îáùèíñêè ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî.
 (2) Îòðàñëîâèòå, áðàíøîâèòå, îáëàñòíèòå è îáùèíñêèòå ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå ñúñòîÿò îò ïî äâàìà ïðåäñòàâèòåëè íà ñúîòâåòíîòî ìèíèñòåðñòâî, äðóãî âåäîìñòâî, îáëàñòíà èëè îáùèíñêà àäìèíèñòðàöèÿ, íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå.
 (3) Ïðåäñòàâèòåëèòå íà ìèíèñòåðñòâàòà, íà äðóãèòå âåäîìñòâà è íà îáëàñòíèòå è îáùèíñêèòå àäìèíèñòðàöèè ñå îïðåäåëÿò îò ñúîòâåòíèÿ ìèíèñòúð, ðúêîâîäèòåë íà äðóãî âåäîìñòâî, îáëàñòåí óïðàâèòåë èëè êìåò íà îáùèíà, à íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå - îò òåõíèòå ðúêîâîäñòâà ñúãëàñíî óñòàâèòå èì.
 (4) Ïðåäñåäàòåëèòå íà îòðàñëîâèòå, áðàíøîâèòå, îáëàñòíèòå è îáùèíñêèòå ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå îïðåäåëÿò îò ñúîòâåòíèÿ ìèíèñòúð, ðúêîâîäèòåë íà äðóãî âåäîìñòâî, îáëàñòåí óïðàâèòåë èëè êìåò íà îáùèíà ñëåä êîíñóëòàöèè ñ ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå â ñúîòâåòíèòå ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî.
 Ôóíêöèè íà ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî
   ×ë. 3â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Íàöèîíàëíèÿò ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî îáñúæäà è äàâà ìíåíèÿ ïî çàêîíîïðîåêòè, ïðîåêòè íà ïîäçàêîíîâè íîðìàòèâíè àêòîâå è ðåøåíèÿ íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ïî ÷ë. 3. 
(2) Ìíåíèå îò Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ïî àë. 1 ìîãàò äà èñêàò:
 1. ïðåçèäåíòúò íà Ðåïóáëèêàòà;
 2. ïðåäñåäàòåëÿò íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è ïðåäñåäàòåëèòå íà ïîñòîÿííè êîìèñèè íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå;
 3. ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿò.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã.) Îòðàñëîâèòå, áðàíøîâèòå, îáëàñòíèòå è îáùèíñêèòå ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî îáñúæäàò è äàâàò ìíåíèå ïðè óðåæäàíåòî íà ñïåöèôè÷íèòå âúïðîñè ïî ÷ë. 3 çà ñúîòâåòíèÿ îòðàñúë, áðàíø, îáëàñò èëè îáùèíà.
 (4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã.) Ìíåíèå ïî àë. 3 ñå äàâà ïî èñêàíå íà äúðæàâíèÿ îðãàí, êîéòî óðåæäà ñúîòâåòíèòå âúïðîñè, èëè ïî èíèöèàòèâà íà îòðàñëîâèòå, áðàíøîâèòå, îáëàñòíèòå è îáùèíñêèòå ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî.
 Çàñåäàíèÿ íà ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî
  ×ë. 3ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå ñâèêâàò íà çàñåäàíèå îò ïðåäñåäàòåëèòå èì, êîèòî îïðåäåëÿò è äíåâíèÿ ðåä íà çàñåäàíèåòî.
 (2) Ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå ñâèêâàò íà çàñåäàíèå è ïî èñêàíå íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà âñÿêà îò îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èëè íà ðàáîòîäàòåëèòå, êîèòî ïðåäëàãàò è äíåâíèÿ ðåä íà çàñåäàíèåòî.
 Îðãàíèçèðàíå íà äåéíîñòòà è ïðèåìàíå íà ðåøåíèÿ íà ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî
   ×ë. 3ä. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Ïðåäñåäàòåëèòå íà ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ðúêîâîäÿò òåõíèòå çàñåäàíèÿ, îðãàíèçèðàò è íàñî÷âàò äåéíîñòòà èì â äóõ íà ñúòðóäíè÷åñòâî, âçàèìíè îòñòúïêè è çà÷èòàíå íà èíòåðåñèòå íà âñÿêà îò ñòðàíèòå.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Çàñåäàíèÿòà íà ñúâåòèòå ñà ðåäîâíè, êîãàòî ïðèñúñòâàò ïðåäñòàâèòåëè è íà òðèòå ó÷àñòâàùè â òÿõ ñòðàíè.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Çàñåäàíèÿòà ñà ðåäîâíè è êîãàòî íà òÿõ íå ïðèñúñòâàò óïúëíîìîùåíè ïðåäñòàâèòåëè íà íÿêîè îò ó÷àñòíèöèòå îò ñòðàíà íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå, â ñëó÷àé ÷å òå ñà áèëè óâåäîìåíè.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Ñúâåòèòå ïðèåìàò ðåøåíèÿòà ñè ñ îáùî ñúãëàñèå.
 (5) (Ïðåäèøíà àë. 4 - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Ïðèåòèòå ðåøåíèÿ îò ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå ïðåäîñòàâÿò íà ñúîòâåòíèòå îðãàíè, êàêòî ñëåäâà:
 1. ðåøåíèÿòà íà Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî - íà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ èëè íà ñúîòâåòíèÿ ìèíèñòúð èëè ðúêîâîäèòåë íà äðóãî âåäîìñòâî;
 2. ðåøåíèÿòà íà îòðàñëîâèòå è áðàíøîâèòå ñúâåòè çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî - íà ñúîòâåòíèÿ ìèíèñòúð èëè ðúêîâîäèòåë íà äðóãî âåäîìñòâî;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã.) ðåøåíèÿòà íà îáëàñòíèÿ è îáùèíñêèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî - íà îáëàñòíèÿ óïðàâèòåë è íà êìåòà íà îáùèíàòà èëè íà ïðåäñåäàòåëÿ íà îáùèíñêèÿ ñúâåò, ñïîðåä êîìïåòåíòíîñòòà çà ïðèåìàíå íà îêîí÷àòåëåí àêò ïî îáñúæäàíèòå âúïðîñè.
 (6) (Ïðåäèøíà àë. 5 - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã., èçì., áð. 15 îò 2010 ã.) Äúðæàâíèòå, îáëàñòíèòå è îáùèíñêèòå îðãàíè, íà êîèòî ñà ïðåäîñòàâåíè ìíåíèÿ íà ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî, ñà äëúæíè äà ãè îáñúäÿò ïðè ïðèåìàíåòî íà ðåøåíèÿ â ðàìêèòå íà ñâîÿòà êîìïåòåíòíîñò.
 Óðåäáà è ôèíàíñèðàíå äåéíîñòòà íà ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî
   ×ë. 3å. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà íà ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñå óðåæäàò ñ ïðàâèëíèê, ïðèåò îò Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî.
 (2) Ðàçõîäèòå ïî äåéíîñòòà íà ñúâåòèòå çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî ñà çà ñìåòêà íà ñúîòâåòíèòå äúðæàâíè è îáùèíñêè îðãàíè, ó÷àñòâàùè â òÿõ.
 Ñäðóæàâàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
   ×ë. 4. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî, áåç ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå, ñâîáîäíî äà îáðàçóâàò ïî ñâîé èçáîð ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè, äîáðîâîëíî äà âñòúïâàò è äà èçëèçàò îò òÿõ, êàòî ñå ñúîáðàçÿâàò ñàìî ñ òåõíèòå óñòàâè.
 (2) Ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè ïðåäñòàâëÿâàò è çàùèòàâàò èíòåðåñèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïðåä äúðæàâíèòå îðãàíè è ïðåä ðàáîòîäàòåëèòå ïî âúïðîñèòå íà òðóäîâèòå è îñèãóðèòåëíèòå îòíîøåíèÿ è íà æèçíåíîòî ðàâíèùå ÷ðåç êîëåêòèâíî ïðåãîâàðÿíå, ó÷àñòèå â òðèñòðàííîòî ñúòðóäíè÷åñòâî, îðãàíèçèðàíå íà ñòà÷êè è äðóãè äåéñòâèÿ ñúãëàñíî çàêîíà.
  Ñäðóæàâàíå íà ðàáîòîäàòåëèòå
   ×ë. 5. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëèòå èìàò ïðàâî, áåç ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå, ñâîáîäíî äà îáðàçóâàò ïî ñâîé èçáîð îðãàíèçàöèè, êîèòî äà ãè ïðåäñòàâëÿâàò è çàùèòàâàò, êàêòî è äîáðîâîëíî äà âñòúïâàò è äà èçëèçàò îò òÿõ, êàòî ñå ñúîáðàçÿâàò ñàìî ñ òåõíèòå óñòàâè.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòîäàòåëèòå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ïðåäñòàâëÿâàò è çàùèòàâàò ñâîèòå èíòåðåñè ÷ðåç êîëåêòèâíî ïðåãîâàðÿíå, ó÷àñòèå â òðèñòðàííîòî ñúòðóäíè÷åñòâî è ÷ðåç äðóãè äåéñòâèÿ ñúãëàñíî çàêîíà.
 Îáùî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
    ×ë. 6. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Îáùîòî ñúáðàíèå ñå ñúñòîè îò âñè÷êè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè â ïðåäïðèÿòèåòî.
 (2) Êîãàòî îðãàíèçàöèÿòà íà òðóäà èëè äðóãè ïðè÷èíè íå ïîçâîëÿâàò ôóíêöèîíèðàíåòî íà îáùî ñúáðàíèå, ïî èíèöèàòèâà íà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè èëè íà ðàáîòîäàòåëÿ ìîæå äà ñå ñúçäàäå ñúáðàíèå íà ïúëíîìîùíèöèòå. Òî ñå ñúñòîè îò ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçáðàíè çà îïðåäåëåí îò îáùèòå ñúáðàíèÿ â ñòðóêòóðíèòå çâåíà íà ïðåäïðèÿòèåòî ñðîê. Íîðìàòà íà ïðåäñòàâèòåëñòâî ñå îïðåäåëÿ îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è å åäíàêâà çà öÿëîòî ïðåäïðèÿòèå.
 (3) Çà ñâèêâàíåòî, äåéíîñòòà è ïðàâàòà íà ñúáðàíèåòî íà ïúëíîìîùíèöèòå ñå ïðèëàãàò ïðàâèëàòà îòíîñíî îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå.
 Ðåä çà ðàáîòà íà îáùîòî ñúáðàíèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 6à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã.) (1) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñàìî îïðåäåëÿ ðåäà çà ñâîÿòà ðàáîòà.
 (2) (Ïðåäèøíà àë. 1 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îáùîòî ñúáðàíèå (ñúáðàíèåòî íà ïúëíîìîùíèöèòå) â ïðåäïðèÿòèåòî ñå ñâèêâà îò ðàáîòîäàòåëÿ, îò ðúêîâîäñòâîòî íà ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ, êàêòî è ïî èíèöèàòèâà íà åäíà äåñåòà îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå (ïúëíîìîùíèöèòå) îò ïðåäïðèÿòèåòî.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îáùîòî ñúáðàíèå (ñúáðàíèåòî íà ïúëíîìîùíèöèòå) å ðåäîâíî, àêî íà íåãî ïðèñúñòâàò ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå (ïúëíîìîùíèöèòå).
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3, èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïðèåìà ðåøåíèÿòà ñè ñ îáèêíîâåíî ìíîçèíñòâî îò ïðèñúñòâàùèòå, äîêîëêîòî â òîçè êîäåêñ, â äðóã çàêîí èëè â óñòàâ íå å ïðåäâèäåíî äðóãî.
 Ó÷àñòèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â óïðàâëåíèåòî íà ïðåäïðèÿòèåòî
    ×ë. 7. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 7, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ó÷àñòâóâàò ÷ðåç èçáðàíè îò îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïðåäñòàâèòåëè â îáñúæäàíåòî è ðåøàâàíåòî íà âúïðîñè íà óïðàâëåíèåòî íà ïðåäïðèÿòèåòî ñàìî â ïðåäâèäåíèòå îò çàêîíà ñëó÷àè.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ìîãàò íà îáùî ñúáðàíèå äà èçáèðàò ñâîè ïðåäñòàâèòåëè, êîèòî äà ïðåäñòàâëÿâàò òåõíèòå îáùè èíòåðåñè ïî âúïðîñèòå íà òðóäîâèòå è îñèãóðèòåëíèòå îòíîøåíèÿ ïðåä ðàáîòîäàòåëÿ èì èëè ïðåä äúðæàâíèòå îðãàíè. Ïðåäñòàâèòåëèòå ñå èçáèðàò ñ ìíîçèíñòâî ïîâå÷å îò äâå òðåòè îò ÷ëåíîâåòå íà îáùîòî ñúáðàíèå.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., îòì., áð. 48 îò 2006 ã.).
  Ïðåäñòàâèòåëè çà èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
    ×ë. 7à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Â ïðåäïðèÿòèÿ, âêëþ÷èòåëíî â ïðåäïðèÿòèÿ, êîèòî îñèãóðÿâàò âðåìåííà ðàáîòà, ñ 50 è ïîâå÷å ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êàêòî è â îðãàíèçàöèîííî è èêîíîìè÷åñêè îáîñîáåíè ïîäåëåíèÿ íà ïðåäïðèÿòèÿ ñ 20 è ïîâå÷å ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, îáùîòî ñúáðàíèå èçáèðà îò ñâîÿ ñúñòàâ ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà îñúùåñòâÿâàíå íà èíôîðìèðàíåòî è êîíñóëòèðàíåòî ïî ÷ë. 130â è 130ã. 
(2) Îáùîòî ñúáðàíèå ìîæå äà ïðåäîñòàâè ôóíêöèèòå ïî àë. 1 íà îïðåäåëåíè îò ðúêîâîäñòâàòà íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè ïðåäñòàâèòåëè èëè íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2. 
(3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) ×èñëåíèÿò ñúñòàâ ïî àë. 1 ñå îïðåäåëÿ îò ñðåäíîìåñå÷íèÿ ñïèñú÷åí áðîé íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïðåç ïðåäõîäíèòå 12 ìåñåöà. Â íåãî ñå âêëþ÷âàò âñè÷êè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ñà èëè ñà áèëè â òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ðàáîòîäàòåëÿ, íåçàâèñèìî îò íåãîâèÿ ñðîê è ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà òÿõíîòî ðàáîòíî âðåìå, âêëþ÷èòåëíî ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïðàòåíè îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà.
 (4) Áðîÿò íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñå îïðåäåëÿ ïðåäâàðèòåëíî îò îáùîòî ñúáðàíèå, êàêòî ñëåäâà:
 1. çà ïðåäïðèÿòèÿ ñ 50 äî 250 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè - îò 3 äî 5;
 2. çà ïðåäïðèÿòèÿ ñ ïîâå÷å îò 250 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè - îò 5 äî 9;
 3. çà îðãàíèçàöèîííî è èêîíîìè÷åñêè îáîñîáåíè ïîäåëåíèÿ - îò 1 äî 3.
 (5) Êàíäèäàòóðè çà èçáîð íà ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî àë. 1 ìîãàò äà ïðåäëàãàò îòäåëíè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, ãðóïè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êàêòî è ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè.
 (6) Îáùîòî ñúáðàíèå îïðåäåëÿ ðåäà çà ïðîâåæäàíå íà èçáîðà ïî àë. 5, âêëþ÷èòåëíî íà÷èíà íà ãëàñóâàíå.
 (7) Îáùîòî ñúáðàíèå ïðèåìà ðåøåíèÿòà ñè ïî àë. 1, 2 è 4 ñ îáèêíîâåíî ìíîçèíñòâî îò ïðèñúñòâàùèòå.
 Ìàíäàò íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
    ×ë. 7á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 è ÷ë. 7à ñå èçáèðàò çà ñðîê îò åäíà äî òðè ãîäèíè. Òå ñå îñâîáîæäàâàò ïðåäñðî÷íî:
 1. àêî ñà îñúäåíè çà óìèøëåíî ïðåñòúïëåíèå îò îáù õàðàêòåð;
 2. ïðè ñèñòåìíî íåèçïúëíåíèå íà ôóíêöèèòå èì;
 3. ïðè îáåêòèâíà íåâúçìîæíîñò äà èçïúëíÿâàò ôóíêöèèòå ñè ïîâå÷å îò 6 ìåñåöà;
 4. ïî òÿõíî èñêàíå.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 123, àë. 1, àêî ïðåäïðèÿòèåòî, äåéíîñòòà èëè ÷àñò îò ïðåäïðèÿòèåòî èëè äåéíîñòòà çàïàçè ñàìîñòîÿòåëíîñòòà ñè, ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 è ÷ë. 7à ñëåä ïðîìÿíàòà çàïàçâàò ïîëîæåíèåòî ñè è ôóíêöèèòå ñè ïðè ñúùèòå óñëîâèÿ, âèä è îáåì, êàêâèòî ñà èìàëè ïðåäè ïðîìÿíàòà, äî èçáèðàíåòî íà íîâè ïðåäñòàâèòåëè, íî çà íå ïîâå÷å îò åäíà ãîäèíà îò äàòàòà íà ïðîìÿíàòà. Àêî ñëåä ïðîìÿíàòà ïðåäïðèÿòèåòî, äåéíîñòòà èëè ÷àñò îò ïðåäïðèÿòèåòî èëè äåéíîñòòà íå çàïàçè ñàìîñòîÿòåëíîñòòà ñè, ìàíäàòúò íà èçáðàíèòå ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñå ïðåêðàòÿâà, êàòî ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ñà ïðåìèíàëè êúì íîâèÿ ðàáîòîäàòåë, ñå ïðåäñòàâëÿâàò îò ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â ïðåäïðèÿòèåòî, â êîåòî ñà ïðåìèíàëè íà ðàáîòà.
 Ïðàâà è çàäúëæåíèÿ íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
    ×ë. 7â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî:
 1. äà áúäàò èíôîðìèðàíè îò ðàáîòîäàòåëÿ ïî íà÷èí, êîéòî èì ïîçâîëÿâà äà îöåíÿò åâåíòóàëíîòî âúçäåéñòâèå íà ïðåäâèäåíèòå îò êîìïåòåíòíèòå îðãàíè ìåðêè;
 2. äà èçèñêâàò îò ðàáîòîäàòåëÿ äà èì ïðåäîñòàâè íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ, àêî òîâà íå å íàïðàâåíî â îïðåäåëåíèòå ñðîêîâå;
 3. äà ó÷àñòâàò â ïðîöåäóðè ïî êîíñóëòèðàíå ñ ðàáîòîäàòåëÿ è äà èçðàçÿò ñòàíîâèùåòî ñè ïî ïðåäâèäåíèòå îò êîìïåòåíòíèòå îðãàíè ìåðêè, êîåòî äà ñå îò÷åòå ïðè âçåìàíåòî íà ðåøåíèå;
 4. äà èçèñêâàò ñðåùè ñ ðàáîòîäàòåëÿ â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñå íàëàãà äà ãî èíôîðìèðàò çà ïîñòàâåíèòå îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå âúïðîñè;
 5. íà äîñòúï äî âñè÷êè ðàáîòíè ìåñòà â ïðåäïðèÿòèåòî èëè ïîäåëåíèåòî;
 6. äà ó÷àñòâàò â îáó÷åíèå âúâ âðúçêà ñ óïðàæíÿâàíåòî íà òåõíèòå ôóíêöèè.
 (2) Ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñà äëúæíè äà:
 1. èíôîðìèðàò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà ïîëó÷åíàòà èíôîðìàöèÿ ïî àë. 1, ò. 1 è 2 è çà ðåçóëòàòèòå îò ïðîâåäåíèòå êîíñóëòàöèè è ñðåùè ïî àë. 1, ò. 3 è 4;
 2. íå ðàçãëàñÿâàò è äà íå èçïîëçâàò çà ñâîÿ ñìåòêà èëè çà ñìåòêà íà òðåòè ëèöà èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1, ò. 1 è 2, êîÿòî èì å ïðåäîñòàâåíà ñ èçèñêâàíå çà ïîâåðèòåëíîñò, äîêàòî ñà ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êàêòî è ñëåä ïðåóñòàíîâÿâàíå íà ôóíêöèèòå èì.
 (3) Ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñàìè îïðåäåëÿò ðåäà çà ðàáîòàòà ñè. Òå ìîãàò äà îïðåäåëÿò åäíî èëè íÿêîëêî ëèöà îò ñâîÿ ñúñòàâ, êîèòî â ïîñî÷åíèòå îò êîäåêñà ñëó÷àè äà ñêëþ÷âàò ñïîðàçóìåíèå ñ ðàáîòîäàòåëÿ.
 (4) Ñ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè ñ îòäåëíî ñïîðàçóìåíèå ñ ðàáîòîäàòåëÿ ìîæå äà ñå ïðåäâèäè, ÷å ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîãàòî òîâà å íåîáõîäèìî ñ îãëåä çàäúëæåíèÿòà èì, ìîãàò äà ïîëçâàò ïðàâî íà íàìàëåíà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå, äîïúëíèòåëåí îòïóñê è äðóãè.
 Îòãîâîðíîñò ïðè ðàçêðèâàíåòî íà ïîâåðèòåëíà èíôîðìàöèÿ
    ×ë. 7ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Ëèöàòà, íà êîèòî å ïðåäîñòàâåíà èíôîðìàöèÿ ñ èçèñêâàíå çà ïîâåðèòåëíîñò, îòãîâàðÿò çà âðåäèòå, êîèòî ñà ïðè÷èíåíè íà ðàáîòîäàòåëÿ îò íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèåòî çà îïàçâàíåòî é.
 Îñúùåñòâÿâàíå íà òðóäîâèòå ïðàâà è çàäúëæåíèÿ
    ×ë. 8. (1) Òðóäîâèòå ïðàâà è çàäúëæåíèÿ ñå îñúùåñòâÿâàò äîáðîñúâåñòíî ñúîáðàçíî èçèñêâàíèÿòà íà çàêîíèòå.
 (2) Äîáðîñúâåñòíîñòòà ïðè îñúùåñòâÿâàíå íà òðóäîâèòå ïðàâà è çàäúëæåíèÿ ñå ïðåäïîëàãà äî óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâíîòî.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 52 îò 2004 ã.) Ïðè îñúùåñòâÿâàíå íà òðóäîâèòå ïðàâà è çàäúëæåíèÿ íå ñå äîïóñêà ïðÿêà èëè íåïðÿêà äèñêðèìèíàöèÿ, îñíîâàíà íà íàðîäíîñò, ïðîèçõîä, ïîë, ñåêñóàëíà îðèåíòàöèÿ, ðàñà, öâÿò íà êîæàòà, âúçðàñò, ïîëèòè÷åñêè è ðåëèãèîçíè óáåæäåíèÿ, ÷ëåíóâàíå â ñèíäèêàëíè è äðóãè îáùåñòâåíè îðãàíèçàöèè è äâèæåíèÿ, ñåìåéíî è ìàòåðèàëíî ïîëîæåíèå, íàëè÷èå íà ïñèõè÷åñêè èëè ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ, êàêòî è ðàçëè÷èÿ â ñðîêà íà äîãîâîðà è ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíîòî âðåìå.
 (4) Òðóäîâèòå ïðàâà è çàäúëæåíèÿ ñà ëè÷íè. Îòêàçúò îò òðóäîâè ïðàâà, êàêòî è ïðåõâúðëÿíåòî íà òðóäîâè ïðàâà èëè çàäúëæåíèÿ ñà íåäåéñòâèòåëíè.
    ×ë. 9. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ïðèëîæèì çàêîí ïðè òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ
   ×ë. 10. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 48 îò 2006 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Òîçè êîäåêñ ñå ïðèëàãà çà òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ íà áúëãàðñêè ãðàæäàíè, ãðàæäàíè íà äúðæàâè - ÷ëåíêè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íà äúðæàâè - ñòðàíè ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ ñ ðàáîòîäàòåëè â Áúëãàðèÿ, êàêòî è ñ áúëãàðñêè ðàáîòîäàòåëè â ÷óæáèíà, äîêîëêîòî íå å ïðåäâèäåíî äðóãî â çàêîí èëè â ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð, êîéòî å â ñèëà çà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
 (2) Òîçè êîäåêñ ñå ïðèëàãà è çà òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ íà áúëãàðñêè ãðàæäàíè, íà ãðàæäàíè íà äúðæàâè - ÷ëåíêè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íà äúðæàâè - ñòðàíè ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ, èçïðàòåíè îò áúëãàðñêè ðàáîòîäàòåë íà ðàáîòà â äðóãà äúðæàâà â ÷óæäî èëè ñìåñåíî ïðåäïðèÿòèå, êàêòî è íà ÷óæäè ãðàæäàíè íà ðàáîòà â Áúëãàðèÿ, äîêîëêîòî íå å ïðåäâèäåíî äðóãî â çàêîí èëè â ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð, êîéòî å â ñèëà çà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
 (3) Ðàçïîðåäáèòå íà àë. 1 è 2 íå ñå ïðèëàãàò çà òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ ñ ìåæäóíàðîäåí åëåìåíò, àêî ñòðàíèòå ñà èçáðàëè òðóäîâîòî èì ïðàâîîòíîøåíèå äà ñå óðåæäà îò çàêîíîäàòåëñòâîòî íà äðóãà äúðæàâà.
 (4) Ïðèëàãàíåòî íà àë. 1, 2 è 3 íå ëèøàâà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ îò çàùèòàòà, êîÿòî ìó îñèãóðÿâàò ïîâåëèòåëíèòå íîðìè íà çàêîíîäàòåëñòâîòî íà äúðæàâà - ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íà äúðæàâà - ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ, íà òåðèòîðèÿòà, íà êîÿòî ñå ïîëàãà òðóäúò, êîãàòî òå ñà ïî-áëàãîïðèÿòíè çà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
  Ïðèçíàâàíå íà òðóäîâè ïðàâà, ïðèäîáèòè â ÷óæáèíà
   ×ë. 11. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Òðóäîâè ïðàâà, ïðèäîáèòè â ÷óæáèíà, ñå ïðèçíàâàò â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ïî ñèëàòà íà çàêîí, àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè íà ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð, ïî êîéòî å ñòðàíà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
   Ãëàâà âòîðà
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
ÒÐÓÄÎÂ ÊÎËÅÊÒÈÂ

   ×ë. 12. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 13. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 14. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 15. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 16. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 17. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 18. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., îòì., áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 19. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 20. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., îòì., áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 21. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 22. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 23. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 24. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 25. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 26. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 27. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., îòì., áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 28. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 29. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 30. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 31. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 32. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    Ãëàâà òðåòà
ÑÈÍÄÈÊÀËÍÈ ÎÐÃÀÍÈÇÀÖÈÈ È ÎÐÃÀÍÈÇÀÖÈÈ ÍÀ ÐÀÁÎÒÎÄÀÒÅËÈÒÅ
(Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)

 Ñàìîñòîÿòåëíîñò
   ×ë. 33. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòîäàòåëèòå èìàò ïðàâî â ðàìêèòå íà çàêîíà ñàìè äà èçðàáîòâàò è ïðèåìàò ñâîè óñòàâè è ïðàâèëà çà ðàáîòà, ñâîáîäíî äà èçáèðàò ñâîè îðãàíè è ïðåäñòàâèòåëè, äà îðãàíèçèðàò ñâîåòî óïðàâëåíèå, êàêòî è äà ïðèåìàò ïðîãðàìè çà äåéíîñòòà ñè.
 (2) Ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòîäàòåëèòå ñâîáîäíî îïðåäåëÿò ñâîèòå ôóíêöèè è ãè îñúùåñòâÿâàò â ñúîòâåòñòâèå ñ òåõíèòå óñòàâè è çàêîíà.
  Ïðåäñòàâèòåëíè îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
   ×ë. 34. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 120 îò 2002 ã., áð. 40 îò 2007 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., áð. 7 îò 2012 ã.) Çà ïðåäñòàâèòåëíà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå ñå ïðèçíàâà îðãàíèçàöèÿ, êîÿòî îòãîâàðÿ íà ñëåäíèòå èçèñêâàíèÿ:
 1. (èçì. – ÄÂ, áð. 8 îò 2016 ã., â ñèëà îò 29.01.2016 ã.) äà èìà íàé-ìàëêî 50 õèëÿäè ÷ëåíîâå;
 2. äà èìà îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â ïîâå÷å îò åäíà ÷åòâúðò îò äåéíîñòèòå, îïðåäåëåíè ñ êîä äî âòîðè çíàê îò Êëàñèôèêàöèÿòà íà èêîíîìè÷åñêèòå äåéíîñòè, óòâúðäåíà îò Íàöèîíàëíèÿ ñòàòèñòè÷åñêè èíñòèòóò, ñ ÷ëåíóâàùè íå ïî-ìàëêî îò 5 íà ñòî îò çàåòèòå ëèöà âúâ âñÿêà èêîíîìè÷åñêà äåéíîñò èëè íàé-ìàëêî 50 îðãàíèçàöèè ñ íå ïî-ìàëêî îò 5 ÷ëåíîâå âúâ âñÿêà èêîíîìè÷åñêà äåéíîñò;
 3. äà èìà ìåñòíè îðãàíè â ïîâå÷å îò åäíà ÷åòâúðò îò îáùèíèòå â ñòðàíàòà è íàöèîíàëåí ðúêîâîäåí îðãàí;
 4. äà èìà êà÷åñòâî íà þðèäè÷åñêî ëèöå, ïðèäîáèòî ïî ðåäà íà ÷ë. 49, àë. 1 íàé-ìàëêî òðè ãîäèíè ïðåäè ïîäàâàíåòî íà èñêàíåòî çà ïðèçíàâàíå íà ïðåäñòàâèòåëíîñò.
  Ïðåäñòàâèòåëíè îðãàíèçàöèè íà ðàáîòîäàòåëèòå
   ×ë. 35. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 120 îò 2002 ã., áð. 40 îò 2007 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., áð. 7 îò 2012 ã.) 
(1) Çà ïðåäñòàâèòåëíà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòîäàòåëèòå íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå ñå ïðèçíàâà îðãàíèçàöèÿ, êîÿòî îòãîâàðÿ íà ñëåäíèòå èçèñêâàíèÿ: 
1. (îáÿâåíà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà îò ÊÑ íà ÐÁ - ÄÂ, áð. 49 îò 2012 ã., èçì., áð. 8 îò 2016 ã., â ñèëà îò 29.01.2016 ã.) èìà íàé-ìàëêî:

 à) 1500 ÷ëåíîâå è îáùî íå ïî-ìàëêî îò 50 000 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè âúâ âñè÷êè ÷ëåíîâå íà ðàáîòîäàòåëñêàòà îðãàíèçàöèÿ, èëè

 á) 100 000 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, íàåòè ïî òðóäîâ äîãîâîð, âúâ âñè÷êè ÷ëåíîâå íà ðàáîòîäàòåëñêàòà îðãàíèçàöèÿ;
 2. äà èìà îðãàíèçàöèè íà ðàáîòîäàòåëèòå â ïîâå÷å îò åäíà ÷åòâúðò îò äåéíîñòèòå, îïðåäåëåíè ñ êîä äî âòîðè çíàê îò Êëàñèôèêàöèÿòà íà èêîíîìè÷åñêèòå äåéíîñòè, óòâúðäåíà îò Íàöèîíàëíèÿ ñòàòèñòè÷åñêè èíñòèòóò, ñ íå ïî-ìàëêî îò 5 íà ñòî îò îñèãóðåíèòå ïî òðóäîâ äîãîâîð ëèöà âúâ âñÿêà èêîíîìè÷åñêà äåéíîñò èëè 10 ÷ëåíîâå âúâ âñÿêà èêîíîìè÷åñêà äåéíîñò;
 3. äà èìà ìåñòíè îðãàíè â ïîâå÷å îò åäíà ÷åòâúðò îò îáùèíèòå â ñòðàíàòà è íàöèîíàëåí ðúêîâîäåí îðãàí;
 4. äà èìà êà÷åñòâî íà þðèäè÷åñêî ëèöå, ïðèäîáèòî ïî ðåäà íà ÷ë. 49, àë. 1 íàé-ìàëêî òðè ãîäèíè ïðåäè ïîäàâàíå íà èñêàíåòî çà ïðèçíàâàíå íà ïðåäñòàâèòåëíîñò; 
————————————————————————————————

5. (îáÿâåíà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà îò ÊÑ íà ÐÁ - ÄÂ, áð. 49 îò 2012 ã.) äà íå èçâúðøâà äåéíîñòè, èçðè÷íî âúçëîæåíè ñàìî íà íåÿ ñúñ çàêîí èëè ñ íîðìàòèâåí àêò. 
————————————————————————————————

(2) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî åäèí ðàáîòîäàòåë ÷ëåíóâà ïðÿêî èëè ÷ðåç áðàíøîâà èëè îòðàñëîâà îðãàíèçàöèÿ â äâå èëè ïîâå÷å íàöèîíàëíè îðãàíèçàöèè íà ðàáîòîäàòåëèòå, ïðè óñòàíîâÿâàíå íà ÷ëåíñêèÿ ñúñòàâ ñ îãëåä íàëè÷èåòî íà êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò ïî àë. 1, ò. 1 òîé ðàçïîëàãà ñ åäíà îò ñëåäíèòå âúçìîæíîñòè:
 1. äà óïúëíîìîùè ñ èçðè÷íî ïúëíîìîùíî åäíà îò íàöèîíàëíèòå îðãàíèçàöèè, â êîèòî ÷ëåíóâà;
 2. äà óïúëíîìîùè ñ èçðè÷íî ïúëíîìîùíî áðàíøîâàòà èëè îòðàñëîâàòà îðãàíèçàöèÿ, â êîÿòî ÷ëåíóâà.
 (3) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî åäíà áðàíøîâà èëè îòðàñëîâà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòîäàòåëèòå ÷ëåíóâà â äâå èëè ïîâå÷å íàöèîíàëíè îðãàíèçàöèè íà ðàáîòîäàòåëèòå, ïðè óñòàíîâÿâàíå íà ÷ëåíñêèÿ ñúñòàâ ïî àë. 1, ò. 2 ñ îãëåä íàëè÷èåòî íà êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò òÿ ñå âêëþ÷âà â ñïèñúêà íà òàçè îðãàíèçàöèÿ, íà êîÿòî å äàëà èçðè÷íî ïúëíîìîùíî äà ÿ ïðåäñòàâëÿâà.
  Ïðèçíàâàíå íà ïðåäñòàâèòåëíè îðãàíèçàöèè
   ×ë. 36. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 40 îò 2007 ã.) (1) Îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå ñå ïðèçíàâàò ïî òÿõíî èñêàíå çà ïðåäñòàâèòåëíè íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò çà ñðîê 4 ãîäèíè.
 (2) Âåäíúæ íà 4 ãîäèíè Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïðîâåæäà ïðîöåäóðà çà ïðèçíàâàíå íà îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå çà ïðåäñòàâèòåëíè íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå.
 (3) Ïðåäñåäàòåëÿò íà Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî îáÿâÿâà â "Äúðæàâåí âåñòíèê" íà÷àëî íà ïðîöåäóðà çà ïðèçíàâàíå íà ïðåäñòàâèòåëíîñò 6 ìåñåöà ïðåäè èçòè÷àíåòî íà ñðîêà ïî àë. 1.
 (4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 61 îò 2011 ã.) Îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå, êîèòî èñêàò äà áúäàò ïðèçíàòè çà ïðåäñòàâèòåëíè, ïîäàâàò èñêàíèÿòà ñè â ÷åòèðèìåñå÷åí ñðîê îò äàòàòà íà îáíàðîäâàíå íà îáÿâëåíèåòî ïî àë. 3.
 (5) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò îïðåäåëÿ ðåäà çà óñòàíîâÿâàíå íàëè÷èåòî íà êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò ïî ÷ë. 34 è 35 ïðè ñïàçâàíå íà ñëåäíèòå ïðèíöèïè:
 1. ðàâíîïîñòàâåíîñò ïðè ïðåöåíêà íà êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò è íà íàëè÷èåòî íà ñîöèàëåí ìàíäàò;
 2. ïðîçðà÷íîñò íà ïðîöåäóðàòà ïî óñòàíîâÿâàíå íàëè÷èåòî íà êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò ïî ÷ë. 34 è 35; 
3. ãàðàíòèðàíå èñòèííîñòòà íà ïúðâè÷íàòà èíôîðìàöèÿ;
 4. âçàèìåí êîíòðîë ïðè óñòàíîâÿâàíå íàëè÷èåòî íà êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò.
 (6) (Èçì. - ÄÂ, áð. 61 îò 2011 ã.) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ñå ïðîèçíàñÿ ñ ðåøåíèå â äâóìåñå÷åí ñðîê îò ïîñòúïâàíåòî íà ðåäîâíî íàïðàâåíî èñêàíå îò çàèíòåðåñóâàíà îðãàíèçàöèÿ.
 (7) (Èçì. – ÄÂ, áð. 77 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.01.2019 ã.) Îòêàçúò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò äà ïðèçíàå îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èëè íà ðàáîòîäàòåëèòå çà ïðåäñòàâèòåëíà ñå ìîòèâèðà è ñúîáùàâà íà çàèíòåðåñóâàíàòà îðãàíèçàöèÿ â 7-äíåâåí ñðîê îò ïðèåìàíåòî ìó. Çàèíòåðåñóâàíàòà îðãàíèçàöèÿ ìîæå äà îáæàëâà îòêàçà ïðåä ñúîòâåòíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä ïî ðåäà íà Àäìèíèñòðàòèâíîïðîöåñóàëíèÿ êîäåêñ.
 (8) Çà ïðåäñòàâèòåëíè ñå ïðèçíàâàò è âñè÷êè ïîäåëåíèÿ íà îðãàíèçàöèÿ, ïðèçíàòà çà ïðåäñòàâèòåëíà íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå.
  Ïðîâåðêà íà èçèñêâàíèÿòà çà ïðåäñòàâèòåëíîñò
   ×ë. 36à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 40 îò 2007 ã.) (1) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïî ñâîÿ èíèöèàòèâà ìîæå äà èçâúðøâà ïðîâåðêà çà íàëè÷èåòî íà êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò ïî ÷ë. 34 èëè 35 íà âñÿêà îò îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå.
 (2) Â çàâèñèìîñò îò ðåçóëòàòèòå îò ïðîâåðêàòà Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïðèåìà ðåøåíèå, ñ êîåòî ìîæå:
 1. äà îòíåìå êà÷åñòâîòî íà ïðåäñòàâèòåëíà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èëè íà ðàáîòîäàòåëèòå íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå;
 2. äà ïîòâúðäè íåéíàòà ïðåäñòàâèòåëíîñò ïî ðåäà íà ÷ë. 36, àë. 5 è 6. 
(3) Ðåøåíèåòî ïî àë. 2, ò. 1 ïîäëåæè íà îáæàëâàíå ïî ðåäà íà ÷ë. 36, àë. 7.
 Ó÷àñòèå â ïîäãîòîâêàòà íà âúòðåøíè àêòîâå íà ïðåäïðèÿòèåòî
   ×ë. 37. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Îðãàíèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè â ïðåäïðèÿòèåòî èìàò ïðàâî äà ó÷àñòâóâàò â ïîäãîòîâêàòà íà ïðîåêòèòå íà âñè÷êè âúòðåøíè ïðàâèëíèöè è íàðåäáè, êîèòî ñå îòíàñÿò äî òðóäîâèòå îòíîøåíèÿ, çà êîåòî ðàáîòîäàòåëÿò çàäúëæèòåëíî ãè ïîêàíâà.
    ×ë. 38. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 39. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 40. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 41. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ó÷àñòèå â îáñúæäàíåòî íà òðóäîâè è îñèãóðèòåëíè âúïðîñè
   ×ë. 42. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Öåíòðàëíèòå ðúêîâîäñòâà íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è íà îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòîäàòåëèòå èëè îïðåäåëåíèòå îò òÿõ îðãàíè èëè ëèöà èìàò ïðàâî äà ó÷àñòâóâàò â îáñúæäàíåòî íà âúïðîñè íà òðóäîâèòå è îñèãóðèòåëíèòå îòíîøåíèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå îò ìèíèñòåðñòâàòà, äðóãèòå âåäîìñòâà, ïðåäïðèÿòèÿòà è îðãàíèòå íà ìåñòíîòî ñàìîóïðàâëåíèå.
   ×ë. 43. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 44. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ïðåäñòàâèòåëñòâî ïðåä ñúäà
   ×ë. 45. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 45 – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è òåõíèòå ïîäåëåíèÿ èìàò ïðàâî ïî èñêàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå äà ãè ïðåäñòàâëÿâàò êàòî ïúëíîìîùíèöè ïðåä ñúäà. Òå íå ìîãàò äà ñêëþ÷âàò ñïîãîäáè, äà ïðèçíàâàò èñêîâå, äà ñå îòêàçâàò, äà îòòåãëÿò èëè íàìàëÿâàò èñêàíèÿòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è äà ïîëó÷àâàò ñóìè çà ñìåòêà íà ïðåäñòàâëÿâàíèòå ëèöà, îñâåí àêî áúäàò èçðè÷íî óïúëíîìîùåíè çà òîâà.
 (2) (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Àëèíåÿ 1 ñå ïðèëàãà è ïî îòíîøåíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 121à.
  Ñúäåéñòâèå çà îñúùåñòâÿâàíå äåéíîñòòà íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
 (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 48 îò 2006 ã.)
   ×ë. 46. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 46, áð. 48 îò 2006 ã., äîï., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Äúðæàâíèòå îðãàíè, îðãàíèòå íà ìåñòíî ñàìîóïðàâëåíèå è ðàáîòîäàòåëèòå ñúçäàâàò óñëîâèÿ è ñúäåéñòâóâàò íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè çà îñúùåñòâÿâàíå íà òÿõíàòà äåéíîñò. Òå èì ïðåäîñòàâÿò áåçâúçìåçäíî çà ïîëçóâàíå äâèæèìè è íåäâèæèìè èìîòè, ñãðàäè, ïîìåùåíèÿ è äðóãè ìàòåðèàëíè óñëîâèÿ, íåîáõîäèìè çà èçïúëíåíèå íà òåõíèòå ôóíêöèè.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ñúäåéñòâà íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà èçïúëíåíèå íà ôóíêöèèòå èì è äà ñúçäàâà óñëîâèÿ çà îñúùåñòâÿâàíå íà äåéíîñòòà èì.
    ×ë. 47. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 48. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Þðèäè÷åñêî ëèöå
   ×ë. 49. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., áð. 59 îò 2018 ã.) Ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòîäàòåëèòå ïðèäîáèâàò êà÷åñòâîòî íà þðèäè÷åñêî ëèöå ñëåä âïèñâàíåòî èì â ðåãèñòúð íà ñèíäèêàëíè è ðàáîòîäàòåëñêè îðãàíèçàöèè êúì ñúîòâåòíèÿ îêðúæåí ñúä ïî ñåäàëèùåòî èì.
 (2) (Èçì. – ÄÂ, áð. 59 îò 2018 ã.) Ïîäåëåíèå íà îðãàíèçàöèÿ, âïèñàíà ïî àë. 1, ïðèäîáèâà êà÷åñòâî íà þðèäè÷åñêî ëèöå ñúãëàñíî óñòàâà é.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 59 îò 2018 ã.) Âïèñâàíèÿòà ñå èçâúðøâàò ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà ãëàâà ïåòäåñåò è ïåòà îò Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ.
 (4) (Íîâà – ÄÂ, áð. 59 îò 2018 ã.) Â ðåãèñòúðà íà ñèíäèêàëíè è ðàáîòîäàòåëñêè îðãàíèçàöèè ñå âïèñâàò ñëåäíèòå îáñòîÿòåëñòâà:

 1. âèäúò è íàèìåíîâàíèåòî íà îðãàíèçàöèÿòà;

 2. ñåäàëèùåòî è àäðåñúò;

 3. óñòàâúò íà îðãàíèçàöèÿòà;

 4. îðãàíèòå, èìåíàòà íà ÷ëåíîâåòå íà óïðàâèòåëíèÿ îðãàí, èìåíàòà è äëúæíîñòèòå íà ëèöàòà, ïðåäñòàâëÿâàùè îðãàíèçàöèÿòà;

 5. ïðåêðàòÿâàíåòî íà îðãàíèçàöèÿòà;

 6. ïðåîáðàçóâàíåòî;

 7. èìåíàòà, ñúîòâåòíî íàèìåíîâàíèåòî, êàêòî è àäðåñúò íà ëèêâèäàòîðèòå;

 8. çàëè÷àâàíåòî íà îðãàíèçàöèÿòà.

 (5) (Íîâà – ÄÂ, áð. 59 îò 2018 ã.) Íà âïèñâàíå ïîäëåæàò è ïðîìåíèòå â îáñòîÿòåëñòâàòà ïî àë. 4. 

(6) (Íîâà – ÄÂ, áð. 59 îò 2018 ã.) Îáñòîÿòåëñòâàòà è àêòîâåòå ïî àë. 4 ñå çàÿâÿâàò çà âïèñâàíå, ñúîòâåòíî çà îáÿâÿâàíå â ðåãèñòúðà íà ñèíäèêàëíè è ðàáîòîäàòåëñêè îðãàíèçàöèè êúì ñúîòâåòíèÿ îêðúæåí ñúä, â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò äåíÿ íà âúçíèêâàíåòî èì, ñúîòâåòíî íà ïðîìÿíàòà èì.
 (7) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 59 îò 2018 ã.) Èìóùåñòâåíèòå îòíîøåíèÿ ìåæäó ÷ëåíîâåòå íà ïðåêðàòåíà ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ, êàêòî è íà ïðåêðàòåíà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòîäàòåëè ñå óðåæäàò ñúîáðàçíî ïðåäâèäåíîòî â òåõíèòå óñòàâè.
    Ãëàâà ÷åòâúðòà
(Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
ÊÎËÅÊÒÈÂÅÍ ÒÐÓÄÎÂ ÄÎÃÎÂÎÐ

 Ïðåäìåò
   ×ë. 50. (1) Ñ êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð ñå óðåæäàò âúïðîñè íà òðóäîâèòå è îñèãóðèòåëíèòå îòíîøåíèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî íå ñà óðåäåíè ñ ïîâåëèòåëíè ðàçïîðåäáè íà çàêîíà.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð íå ìîæå äà ñúäúðæà êëàóçè, êîèòî ñà ïî-íåáëàãîïðèÿòíè çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå îò óñòàíîâåíèòå â çàêîíà èëè â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð, ñ êîéòî ðàáîòîäàòåëÿò å îáâúðçàí.
  Ðàâíèùà íà êîëåêòèâíî ïðåãîâàðÿíå
   ×ë. 51. (Èçì. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Êîëåêòèâíèòå òðóäîâè äîãîâîðè ñå ñêëþ÷âàò ïî ïðåäïðèÿòèÿ, áðàíøîâå, îòðàñëè è ïî îáùèíè.
 (2) Íà ðàâíèùå ïðåäïðèÿòèå, áðàíø è îòðàñúë ìîæå äà ñå ñêëþ÷è ñàìî åäèí êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð.
  Êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð â ïðåäïðèÿòèÿ
   ×ë. 51à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð â ïðåäïðèÿòèåòî ñå ñêëþ÷âà ìåæäó ðàáîòîäàòåëÿ è ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ.
 (2) Ïðîåêòúò çà êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð ñå èçãîòâÿ è ïðåäñòàâÿ îò ñèíäèêàëíàòà îðãàíèçàöèÿ. Êîãàòî â ïðåäïðèÿòèåòî èìà ïîâå÷å îò åäíà ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ, òå ïðåäñòàâÿò îáù ïðîåêò.
 (3) Êîãàòî ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè íå ìîãàò äà ïðåäñòàâÿò îáù ïðîåêò, ðàáîòîäàòåëÿò ñêëþ÷âà êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð ñúñ ñèíäèêàëíàòà îðãàíèçàöèÿ, ÷èéòî ïðîåêò å áèë ïðèåò îò îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå (ñúáðàíèå íà ïúëíîìîùíèöèòå) ñ ìíîçèíñòâî ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò íåãîâèòå ÷ëåíîâå.
  Êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð íà îòðàñëîâî è áðàíøîâî ðàâíèùå
   ×ë. 51á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð ïî îòðàñëè è áðàíøîâå ñå ñêëþ÷âà ìåæäó ñúîòâåòíèòå ïðåäñòàâèòåëíè îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã., èçì., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Êîëåêòèâíîòî òðóäîâî äîãîâàðÿíå íà îòðàñëîâî èëè áðàíøîâî íèâî ïî ñïîðàçóìåíèå ìåæäó ñòðàíèòå ìîæå äà îáõâàùà åäíà èëè íÿêîëêî äåéíîñòè îò Êëàñèôèêàöèÿòà íà èêîíîìè÷åñêèòå äåéíîñòè.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èçãîòâÿò è ïðåäñòàâÿò íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòîäàòåëèòå îáù ïðîåêò.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Êîãàòî êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð íà îòðàñëîâî èëè áðàíøîâî ðàâíèùå å ñêëþ÷åí ìåæäó âñè÷êè ïðåäñòàâèòåëíè îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå îò îòðàñúëà èëè áðàíøà, ïî òÿõíî îáùî èñêàíå ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà ìîæå äà ðàçïðîñòðå ïðèëàãàíåòî íà äîãîâîðà èëè íà îòäåëíè íåãîâè êëàóçè âúâ âñè÷êè ïðåäïðèÿòèÿ îò îòðàñúëà èëè áðàíøà.
  Êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè ïî îáùèíè
   ×ë. 51â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè ïî îáùèíè çà äåéíîñòè, ôèíàíñèðàíè îò îáùèíñêèÿ áþäæåò, ñå ñêëþ÷âàò ìåæäó ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå, ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå.
 (2) Ìåñòíèòå ïîäåëåíèÿ íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïðåäñòàâÿò îáùè ïðîåêòè çà êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè íà ìåñòíèòå ïîäåëåíèÿ íà ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòîäàòåëèòå.
  Çàäúëæåíèÿ çà ïðåãîâàðÿíå è çà ïðåäîñòàâÿíå íà èíôîðìàöèÿ (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 52. (1) Îòäåëíèÿò ðàáîòîäàòåë, ãðóïàòà ðàáîòîäàòåëè è òåõíèòå îðãàíèçàöèè ñà äëúæíè:
 1. äà ïðåãîâàðÿò ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà ñêëþ÷âàíå íà êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð;
 2. äà ïðåäîñòàâÿò íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå:
 à) ñêëþ÷åíèòå êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè, ñ êîèòî ñòðàíèòå ñà îáâúðçàíè ïîðàäè îòðàñëîâà, òåðèòîðèàëíà èëè îðãàíèçàöèîííà ïðèíàäëåæíîñò;
 á) (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) ñâîåâðåìåííà, äîñòîâåðíà è ðàçáèðàåìà èíôîðìàöèÿ çà èêîíîìè÷åñêîòî è ôèíàíñîâîòî ñè ñúñòîÿíèå, êîÿòî å îò çíà÷åíèå çà ñêëþ÷âàíåòî íà êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð; ïðåäîñòàâÿíåòî íà èíôîðìàöèÿ, ðàçïðîñòðàíÿâàíåòî íà êîÿòî áè ìîãëî äà íàíåñå âðåäè íà ðàáîòîäàòåëÿ, ìîæå äà áúäå îòêàçàíî èëè íàïðàâåíî ñ èçèñêâàíå çà ïîâåðèòåëíîñò.
 (2) Ïðè íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ âèíîâíèòå ðàáîòîäàòåëè äúëæàò îáåçùåòåíèå çà ïðè÷èíåíèòå âðåäè.
 (3) Ñìÿòà ñå, ÷å ðàáîòîäàòåëÿò å â çàáàâà, àêî íå èçïúëíè çàäúëæåíèåòî ñè ïî ò. 1 íà àë. 1 â åäíîìåñå÷åí ñðîê, à ïî ò. 2 íà àë. 1 - â 15-äíåâåí ñðîê îò ïîêàíàòà.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ïî èñêàíå íà ðàáîòîäàòåëÿ ïðè çàïî÷âàíå íà ïðåãîâîðèòå çà ñêëþ÷âàíå íà êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè â ïðåäïðèÿòèåòî ïðåäîñòàâÿò èíôîðìàöèÿ çà äåéñòâèòåëíèÿ áðîé íà ÷ëåíîâåòå ñè.
  Ñêëþ÷âàíå è âïèñâàíå
   ×ë. 53. (1) Êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð ñå ñêëþ÷âà â ïèñìåíà ôîðìà â òðè åêçåìïëÿðà - ïî åäèí çà âñÿêà îò ñòðàíèòå è åäèí çà ñúîòâåòíàòà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà, è ñå ïîäïèñâà îò ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñòðàíèòå.
 (2) Ïèñìåíàòà ôîðìà å íåîáõîäèìà çà äåéñòâèòåëíîñòòà íà êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (3) Êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð ñå âïèñâà â ñïåöèàëåí ðåãèñòúð â èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà, â ðàéîíà íà êîÿòî å ñåäàëèùåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ. Êîãàòî ðàáîòîäàòåëèòå èìàò ñåäàëèùà â ðàçëè÷íè ðàéîíè, âïèñâàíåòî ñå èçâúðøâà â åäíà îò èíñïåêöèèòå. Êîëåêòèâíèòå òðóäîâè äîãîâîðè ñ îòðàñëîâî è íàöèîíàëíî çíà÷åíèå ñå âïèñâàò â Èçïúëíèòåëíàòà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà". Ñïîðîâåòå îòíîñíî êîìïåòåíòíàòà èíñïåêöèÿ ñå ðåøàâàò îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà.
 (4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Âïèñâàíåòî ñå èçâúðøâà âúç îñíîâà íà ïèñìåíî çàÿâëåíèå íà âñÿêà îò ñòðàíèòå â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî ìó îò èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà. Êúì çàÿâëåíèåòî ñå ïðèëàãàò ïîäïèñàí îò ñòðàíèòå åêçåìïëÿð îò äîãîâîðà è åëåêòðîíåí îáðàç íà äîêóìåíòà.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Êîïèÿ íà âïèñàíèòå êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè ñå ïðåäîñòàâÿò ñëóæåáíî ïî ðåä, îïðåäåëåí îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà, íà Íàöèîíàëíèÿ èíñòèòóò çà ïîìèðåíèå è àðáèòðàæ, êîéòî ñúçäàâà è ïîääúðæà èíôîðìàöèîííà ñèñòåìà çà êîëåêòèâíèòå òðóäîâè äîãîâîðè.
 (6) (Ïðåäèøíà àë. 5 - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ïðè ñïîð îòíîñíî òåêñòà íà äîãîâîðà äîñòîâåðåí å òåêñòúò, êîéòî å ðåãèñòðèðàí.
  Âëèçàíå â ñèëà è âðåìåòðàåíå
   ×ë. 54. (1) Êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð âëèçà â ñèëà îò äåíÿ íà ñêëþ÷âàíåòî ìó, äîêîëêîòî â íåãî íå å óãîâîðåíî äðóãî.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð ñå ñìÿòà çà ñêëþ÷åí çà ñðîê åäíà ãîäèíà, äîêîëêîòî â íåãî íå å óãîâîðåí äðóã ñðîê, íî çà íå ïîâå÷å îò äâå ãîäèíè. Ñòðàíèòå ìîãàò äà óãîâîðÿò ïî-êðàòúê ñðîê íà äåéñòâèå íà îòäåëíè íåãîâè êëàóçè.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ïðåãîâîðèòå çà ñêëþ÷âàíå íà íîâ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð çàïî÷âàò íå ïî-êúñíî îò òðè ìåñåöà ïðåäè èçòè÷àíåòî íà ñðîêà íà äåéñòâàùèÿ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð.
  Ïðîäúëæàâàíå äåéñòâèåòî íà êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð
    ×ë. 55. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 55 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Äåéñòâèåòî íà êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð, ñêëþ÷åí ìåæäó îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòîäàòåëè è ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè, íå ñå ïðåêðàòÿâà ñïðÿìî ðàáîòîäàòåë, êîéòî ïðåóñòàíîâè ÷ëåíñòâîòî ñè â íåÿ ñëåä íåãîâîòî ñêëþ÷âàíå.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., äîï., áð. 108 îò 2008 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 123 è 123à çàâàðåíèÿò êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð äåéñòâà äî ñêëþ÷âàíåòî íà íîâ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð, íî çà íå ïîâå÷å îò åäíà ãîäèíà îò äàòàòà íà ïðîìÿíàòà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
  Èçìåíåíèå
   ×ë. 56. (1) Êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð ìîæå ïî âñÿêî âðåìå äà áúäå èçìåíåí ïî âçàèìíî ñúãëàñèå íà ñòðàíèòå ïî ðåäà çà íåãîâîòî ñêëþ÷âàíå.
 (2) Çà èçìåíåíèÿòà â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð ñå ïðèëàãàò ÷ë. 53 è 54.
 Äåéñòâèå ïî îòíîøåíèå íà ëèöàòà
    ×ë. 57. (1) Êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð èìà äåéñòâèå ñïðÿìî ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ñà ÷ëåíîâå íà ñèíäèêàëíàòà îðãàíèçàöèÿ - ñòðàíà ïî äîãîâîðà.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî íå ÷ëåíóâàò â ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ, ñòðàíà ïî äîãîâîðà, ìîãàò äà ñå ïðèñúåäèíÿâàò êúì ñêëþ÷åíèÿ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð îò òåõíèÿ ðàáîòîäàòåë ñ ïèñìåíî çàÿâëåíèå äî íåãî èëè äî ðúêîâîäñòâîòî íà ñèíäèêàëíàòà îðãàíèçàöèÿ, êîÿòî å ñêëþ÷èëà äîãîâîðà, ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè îò ñòðàíèòå ïî äîãîâîðà, òàêà ÷å äà íå ïðîòèâîðå÷àò íà çàêîíà èëè äà ãî çàîáèêàëÿò, èëè äà íàêúðíÿâàò äîáðèòå íðàâè.
  Çàäúëæåíèå çà èíôîðìàöèÿ
   ×ë. 58. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà èíôîðìèðà âñè÷êè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè çà êîëåêòèâíèòå òðóäîâè äîãîâîðè, ñêëþ÷åíè â ïðåäïðèÿòèåòî, ïî îòðàñëè, áðàíøîâå èëè îáùèíè, ñ êîèòî å îáâúðçàí, è äà äúðæè íà ðàçïîëîæåíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå òåõíèòå òåêñòîâå.
 Èñêîâå ïðè íåèçïúëíåíèå
   ×ë. 59. (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ïðè íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ïî êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð èñêîâå ïðåä ñúäà ìîãàò äà ïðåäÿâÿò ñòðàíèòå ïî íåãî, êàêòî è âñåêè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, ñïðÿìî êîãîòî êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð ñå ïðèëàãà.
  Èñê çà îáÿâÿâàíå íà íåäåéñòâèòåëíîñò
    ×ë. 60. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã.) Âñÿêà îò ñòðàíèòå ïî êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð, êàêòî è âñåêè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, ñïðÿìî êîãîòî êîëåêòèâíèÿò òðóäîâ äîãîâîð ñå ïðèëàãà, èìàò ïðàâî äà ïðåäÿâÿò èñê ïðåä ñúäà çà îáÿâÿâàíå íà íåäåéñòâèòåëíîñò íà êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð èëè íà îòäåëíè íåãîâè êëàóçè, àêî ïðîòèâîðå÷àò íà çàêîíà èëè ãî çàîáèêàëÿò.
    Ãëàâà ïåòà
ÂÚÇÍÈÊÂÀÍÅ È ÈÇÌÅÍÅÍÈÅ ÍÀ ÒÐÓÄÎÂÎÒÎ ÏÐÀÂÎÎÒÍÎØÅÍÈÅ

   Ðàçäåë I
Òðóäîâ äîãîâîð

 Ñêëþ÷âàíå
   ×ë. 61. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñêëþ÷âà ìåæäó ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è ðàáîòîäàòåëÿ ïðåäè ïîñòúïâàíåòî íà ðàáîòà.
 (2) Çà äëúæíîñòè, îïðåäåëåíè â çàêîí èëè â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñêëþ÷âà îò ïî-ãîðåñòîÿùèÿ ñïðÿìî ðàáîòîäàòåëÿ îðãàí. Â òåçè ñëó÷àè òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñå ñúçäàâà ñ ïðåäïðèÿòèåòî, â êîåòî å ñúîòâåòíàòà äëúæíîñò.
 (3) Òðóäîâ äîãîâîð ìîæå äà ñå ñêëþ÷è è ñ ãðóïà îò ëèöà - íåïîñðåäñòâåíî èëè ÷ðåç óïúëíîìîùåí îò òÿõ ïðåäñòàâèòåë. Â òîçè ñëó÷àé çà ðàáîòîäàòåëÿ è çà âñÿêî ëèöå îò ãðóïàòà âúçíèêâàò ñúùèòå ïðàâà è çàäúëæåíèÿ, êàêòî àêî äîãîâîðúò áè áèë ñêëþ÷åí ñ âñÿêî åäíî îò òÿõ.
  Ôîðìà
    ×ë. 62. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì. è äîï., áð. 2 îò 1996 ã.) (1) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñêëþ÷âà â ïèñìåíà ôîðìà.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.). 
(3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã., èçì., áð. 105 îò 2005 ã., äîï., áð. 108 îò 2008 ã.) Â òðèäíåâåí ñðîê îò ñêëþ÷âàíåòî èëè èçìåíåíèåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð è â ñåäåìäíåâåí ñðîê îò íåãîâîòî ïðåêðàòÿâàíå ðàáîòîäàòåëÿò èëè óïúëíîìîùåíî îò íåãî ëèöå å äëúæåí äà èçïðàòè óâåäîìëåíèå çà òîâà äî ñúîòâåòíàòà òåðèòîðèàëíà äèðåêöèÿ íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå. Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå ïðåäîñòàâÿ â ðåàëíî âðåìå íà îïðàâîìîùåíè ëèöà îò äèðåêöèè "Èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" åëåêòðîíåí äîñòúï äî ðåãèñòúðà íà òðóäîâèòå äîãîâîðè è ïðè ïîèñêâàíå â ñðîê òðè ðàáîòíè äíè èçïðàùà êîïèå îò ñúîòâåòíîòî çàâåðåíî óâåäîìëåíèå.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 100 îò 2010 ã., â ñèëà îò 1.01.2011 ã.) Ñëåä ñðîêà ïî àë. 3 óâåäîìëåíèå çà ñêëþ÷åí òðóäîâ äîãîâîð ñå èçïðàùà ñàìî ñëåä âëÿçëî â ñèëà çàäúëæèòåëíî ïðåäïèñàíèå îò êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã., èçì., áð. 105 îò 2005 ã., â ñèëà îò 29.12.2005 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 100 îò 2010 ã., â ñèëà îò 1.01.2011 ã.) Äàííèòå, êîèòî ñå ñúäúðæàò â óâåäîìëåíèåòî, è ðåäúò çà íåãîâîòî èçïðàùàíå ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà, ñúãëàñóâàíà ñ èçïúëíèòåëíèÿ äèðåêòîð íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå è ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàöèîíàëíèÿ ñòàòèñòè÷åñêè èíñòèòóò.
 (6) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã., ïðåäèøíà àë. 5, áð. 100 îò 2010 ã., â ñèëà îò 1.01.2011 ã.) Ïðè ñêëþ÷âàíåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ðàáîòîäàòåëÿò çàïîçíàâà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñ òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ, êîèòî ïðîèçòè÷àò îò çàåìàíàòà äëúæíîñò èëè èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà.
 (7) (Ïðåäèøíà àë. 4 - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã., ïðåäèøíà àë. 6, áð. 100 îò 2010 ã., â ñèëà îò 1.01.2011 ã.) Äîêóìåíòèòå, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà ñêëþ÷âàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð, ñå îïðåäåëÿò îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà.
  Íà÷àëî íà èçïúëíåíèåòî (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
    ×ë. 63. (1) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã., èçì., áð. 105 îò 2005 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïðåäîñòàâè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðåäè ïîñòúïâàíåòî ìó íà ðàáîòà åêçåìïëÿð îò ñêëþ÷åíèÿ òðóäîâ äîãîâîð, ïîäïèñàí îò äâåòå ñòðàíè, è êîïèå îò óâåäîìëåíèåòî ïî ÷ë. 62, àë. 3, çàâåðåíî îò òåðèòîðèàëíàòà äèðåêöèÿ íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò íÿìà ïðàâî äà äîïóñêà äî ðàáîòà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, ïðåäè äà ìó ïðåäîñòàâè äîêóìåíòèòå ïî àë. 1.
 (3) (Îòì., ïðåäèøíà àë. 2, èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà àë. 1, èçì., áð. 120 îò 2002 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà ïîñòúïè íà ðàáîòà â åäíîñåäìè÷åí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî íà äîêóìåíòèòå ïî àë. 1, îñâåí àêî ñòðàíèòå ñà óãîâîðèëè äðóã ñðîê. Àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ïîñòúïè íà ðàáîòà â òîçè ñðîê, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñå ñìÿòà çà íåâúçíèêíàëî, îñâåí àêî òîâà ñå äúëæè íà íåçàâèñåùè îò íåãî ïðè÷èíè, çà êîèòî òîé å óâåäîìèë ðàáîòîäàòåëÿ äî èçòè÷àíåòî íà ñðîêà.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3, äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 120 îò 2002 ã.) Èçïúëíåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà ïî òðóäîâèÿ äîãîâîð çàïî÷âà ñ ïîñòúïâàíåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà ðàáîòà, êîåòî ñå óäîñòîâåðÿâà ïèñìåíî.
    ×ë. 64. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., îòì., áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 65. (Îòì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã.).
 Ñúäúðæàíèå
    ×ë. 66. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñúäúðæà äàííè çà ñòðàíèòå è îïðåäåëÿ:
 1. ìÿñòîòî íà ðàáîòà;
 2. íàèìåíîâàíèåòî íà äëúæíîñòòà è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà;
 3. äàòàòà íà ñêëþ÷âàíåòî ìó è íà÷àëîòî íà íåãîâîòî èçïúëíåíèå;
 4. âðåìåòðàåíåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð;
 5. ðàçìåðà íà îñíîâíèÿ è óäúëæåíèÿ ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê è íà äîïúëíèòåëíèòå ïëàòåíè ãîäèøíè îòïóñêè;
 6. åäíàêúâ ñðîê íà ïðåäèçâåñòèå è çà äâåòå ñòðàíè ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð;
 7. îñíîâíîòî è äîïúëíèòåëíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ ñ ïîñòîÿíåí õàðàêòåð, êàêòî è ïåðèîäè÷íîñòòà íà òÿõíîòî èçïëàùàíå;
 8. ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíèÿ äåí èëè ñåäìèöà.
 (2) Ñ òðóäîâèÿ äîãîâîð ìîãàò äà ñå óãîâàðÿò è äðóãè óñëîâèÿ, ñâúðçàíè ñ ïðåäîñòàâÿíåòî íà ðàáîòíàòà ñèëà, êîèòî íå ñà óðåäåíè ñ ïîâåëèòåëíè ðàçïîðåäáè íà çàêîíà, êàêòî è óñëîâèÿ, êîèòî ñà ïî-áëàãîïðèÿòíè çà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ îò óñòàíîâåíèòå ñ êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (3) Çà ìÿñòî íà ðàáîòàòà ñå ñìÿòà ñåäàëèùåòî íà ïðåäïðèÿòèåòî, ñ êîåòî å ñêëþ÷åí òðóäîâèÿò äîãîâîð, äîêîëêîòî äðóãî íå å óãîâîðåíî èëè íå ñëåäâà îò õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Íàèìåíîâàíèåòî íà äëúæíîñòòà ñå îïðåäåëÿ ñúãëàñíî Íàöèîíàëíà êëàñèôèêàöèÿ íà ïðîôåñèèòå è äëúæíîñòèòå, óòâúðäåíà îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà ñëåä ñúãëàñóâàíå ñ ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàöèîíàëíèÿ ñòàòèñòè÷åñêè èíñòèòóò.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Ïðè âñÿêî èçìåíåíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí ïðè ïúðâà âúçìîæíîñò èëè íàé-êúñíî äî åäèí ìåñåö ñëåä âëèçàíåòî â ñèëà íà èçìåíåíèåòî äà ïðåäîñòàâè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íåîáõîäèìàòà ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ, ñúäúðæàùà äàííè çà èçâúðøåíèòå ïðîìåíè.
  Âðåìåòðàåíå
   ×ë. 67. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ìîæå äà áúäå ñêëþ÷åí:
 1. çà íåîïðåäåëåíî âðåìå;
 2. êàòî ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð.
 (2) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñìÿòà ñêëþ÷åí çà íåîïðåäåëåíî âðåìå, àêî èçðè÷íî íå å óãîâîðåíî äðóãî.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð çà íåîïðåäåëåíî âðåìå íå ìîæå äà ñå ïðåâðúùà â äîãîâîð çà îïðåäåëåí ñðîê, îñâåí ïðè èçðè÷íîòî æåëàíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, èçðàçåíî ïèñìåíî.
  Ñðî÷íè òðóäîâè äîãîâîðè (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 68. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 68 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð ñå ñêëþ÷âà:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) çà îïðåäåëåí ñðîê, êîéòî íå ìîæå äà áúäå ïî-äúëúã îò 3 ãîäèíè äîêîëêîòî â çàêîí èëè â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò íå å ïðåäâèäåíî äðóãî;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) äî çàâúðøâàíå íà îïðåäåëåíà ðàáîòà;
 3. çà çàìåñòâàíå íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî îòñúñòâóâà îò ðàáîòà;
 4. (îòì., ïðåäèøíà ò. 5, èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) çà ðàáîòà íà äëúæíîñò, êîÿòî ñå çàåìà ñ êîíêóðñ - çà âðåìåòî, äîêàòî áúäå çàåòà âúç îñíîâà íà êîíêóðñ;
 5. (íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) çà îïðåäåëåí ìàíäàò, êîãàòî òàêúâ å óñòàíîâåí çà ñúîòâåòíèÿ îðãàí.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð ïî àë. 1 èìàò ñúùèòå ïðàâà è çàäúëæåíèÿ, êàêâèòî èìàò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî òðóäîâ äîãîâîð çà íåîïðåäåëåíî âðåìå. Òå íå ìîãàò äà áúäàò ïîñòàâÿíè â ïî-íåáëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå ñàìî ïîðàäè ñðî÷íèÿ õàðàêòåð íà òðóäîâîòî èì ïðàâîîòíîøåíèå â ñðàâíåíèå ñ ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî òðóäîâ äîãîâîð çà íåîïðåäåëåíî âðåìå, êîèòî èçïúëíÿâàò ñúùàòà èëè ñõîäíà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèåòî, îñâåí àêî çàêîíúò ïîñòàâÿ ïîëçâàíåòî íà íÿêîè ïðàâà â çàâèñèìîñò îò ïðèòåæàâàíàòà êâàëèôèêàöèÿ èëè ïðèäîáèòèòå óìåíèÿ. Êîãàòî íà ñúùàòà èëè íà ñõîäíà ðàáîòà íÿìà çàåòè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð íå ìîãàò äà áúäàò ïîñòàâÿíè â ïî-íåáëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå îò îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ðàáîòÿò íà òðóäîâ äîãîâîð çà íåîïðåäåëåíî âðåìå.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 48 îò 2006 ã.) Ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð ïî àë. 1, ò. 1 ñå ñêëþ÷âà çà èçïúëíåíèå íà âðåìåííè, ñåçîííè èëè êðàòêîòðàéíè ðàáîòè è äåéíîñòè, êàêòî è ñ íîâîïîñòúïâàùè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè â îáÿâåíè â íåñúñòîÿòåëíîñò èëè â ëèêâèäàöèÿ ïðåäïðèÿòèÿ.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 48 îò 2006 ã.) Ïî èçêëþ÷åíèå ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð ïî àë. 1, ò. 1 çà ñðîê íàé-ìàëêî åäíà ãîäèíà ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà çà ðàáîòè è äåéíîñòè, êîèòî íÿìàò âðåìåíåí, ñåçîíåí èëè êðàòêîòðàåí õàðàêòåð. Òàêúâ òðóäîâ äîãîâîð ìîæå äà ñå ñêëþ÷è è çà ïî-êðàòúê ñðîê ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ. Â òåçè ñëó÷àè ñðî÷íèÿò òðóäîâ äîãîâîð ïî àë. 1, ò. 1 ñúñ ñúùèÿ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë çà ñúùàòà ðàáîòà ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà ïîâòîðíî ñàìî âåäíúæ çà ñðîê íàé-ìàëêî åäíà ãîäèíà.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 4, èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) Òðóäîâ äîãîâîð ïî àë. 1, ò. 1, ñêëþ÷åí â íàðóøåíèå íà àë. 3 è 4, ñå ñìÿòà çà ñêëþ÷åí çà íåîïðåäåëåíî âðåìå.
 (6) (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð çà ñðîêà íà äúëãîñðî÷íàòà êîìàíäèðîâêà ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà çà ðàáîòà íà äëúæíîñò, îïðåäåëåíà çà äúëãîñðî÷íî êîìàíäèðîâàíå â çàäãðàíè÷íî ïðåäñòàâèòåëñòâî íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ â ÷óæáèíà ïî Çàêîíà çà äèïëîìàòè÷åñêàòà ñëóæáà. 
(7) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 6, áð. 7 îò 2012 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäîñòàâÿ íà ïîäõîäÿùî ìÿñòî â ïðåäïðèÿòèåòî ñâîåâðåìåííà ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ñðî÷íè òðóäîâè äîãîâîðè çà ñâîáîäíèòå ðàáîòíè ìåñòà è äëúæíîñòè, êîèòî ìîãàò äà ñå çàåìàò ïî òðóäîâ äîãîâîð çà íåîïðåäåëåíî âðåìå, ñ öåë äà èì îñèãóðè âúçìîæíîñò çà ïîñòîÿííà ðàáîòà. Òàêàâà èíôîðìàöèÿ òîé ïðåäîñòàâÿ è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè, êàêòî è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2. 
(8) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 7, áð. 7 îò 2012 ã.) Ïðè âúçìîæíîñò ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäïðèåìà ìåðêè çà óëåñíÿâàíå íà äîñòúïà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå íà ñðî÷íè òðóäîâè äîãîâîðè äî ïðîôåñèîíàëíî îáó÷åíèå ñ öåë äà ñå ïîäîáðÿò òåõíèòå óìåíèÿ è âúçìîæíîñòè çà èçðàñòâàíå â êàðèåðàòà è çà ïðåìèíàâàíåòî èì íà äðóãà ðàáîòà.
  Ïðåâðúùàíå íà ñðî÷íèÿ òðóäîâ äîãîâîð â äîãîâîð çà íåîïðåäåëåíî âðåìå
   ×ë. 69. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Òðóäîâèÿò äîãîâîð, ñêëþ÷åí çà îïðåäåëåí ñðîê, ñå ïðåâðúùà â äîãîâîð çà íåîïðåäåëåíî âðåìå, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïðîäúëæè äà ðàáîòè ñëåä èçòè÷àíå íà óãîâîðåíèÿ ñðîê 5 èëè ïîâå÷å ðàáîòíè äíè áåç ïèñìåíî âúçðàæåíèå îò ñòðàíà íà ðàáîòîäàòåëÿ è äëúæíîñòòà å ñâîáîäíà.
 (2) Ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå ïðèëàãà è ïðè ñðî÷íèÿ òðóäîâ äîãîâîð çà çàìåñòâàíå íà îòñúñòâóâàù ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, àêî òðóäîâèÿò äîãîâîð ñúñ çàìåñòâàíèÿ ñå ïðåêðàòè ïðåç âðåìå íà çàìåñòâàíåòî.
  Òðóäîâ äîãîâîð ñúñ ñðîê çà èçïèòâàíå
   ×ë. 70. (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîãàòî ðàáîòàòà èçèñêâà äà ñå ïðîâåðè ãîäíîñòòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà ÿ èçïúëíÿâà, îêîí÷àòåëíîòî ïðèåìàíå íà ðàáîòà ìîæå äà ñå ïðåäøåñòâóâà îò äîãîâîð ñúñ ñðîê çà èçïèòâàíå äî 6 ìåñåöà. Òàêúâ äîãîâîð ìîæå äà ñå ñêëþ÷è è êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò æåëàå äà ïðîâåðè äàëè ðàáîòàòà å ïîäõîäÿùà çà íåãî.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Â äîãîâîðà ïî àë. 1 ñå ïîñî÷âà â ÷èÿ ïîëçà å óãîâîðåí ñðîêúò çà èçïèòâàíå. Àêî òîâà íå å ïîñî÷åíî â äîãîâîðà, ïðèåìà ñå, ÷å ñðîêúò çà èçïèòâàíå å óãîâîðåí â ïîëçà è íà äâåòå ñòðàíè.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ïðåç âðåìå íà èçïèòâàíåòî ñòðàíèòå èìàò âñè÷êè ïðàâà è çàäúëæåíèÿ êàêòî ïðè îêîí÷àòåëåí òðóäîâ äîãîâîð.
 (4) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 25 îò 2001 ã.) Â ñðîêà çà èçïèòâàíåòî íå ñå âêëþ÷âà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å áèë â çàêîíîóñòàíîâåí îòïóñê èëè ïî äðóãè óâàæèòåëíè ïðè÷èíè íå å èçïúëíÿâàë ðàáîòàòà, çà êîÿòî å ñêëþ÷åí äîãîâîðúò.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Çà åäíà è ñúùà ðàáîòà ñ åäèí è ñúù ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë â åäíî è ñúùî ïðåäïðèÿòèå òðóäîâ äîãîâîð ñúñ ñðîê çà èçïèòâàíå ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà ñàìî âåäíúæ.
  Ïðåêðàòÿâàíå íà äîãîâîðà ñúñ ñðîê çà èçïèòâàíå
   ×ë. 71. (1) Äî èçòè÷àíå íà ñðîêà çà èçïèòâàíå ñòðàíàòà, â ÷èÿòî ïîëçà å óãîâîðåí, ìîæå äà ïðåêðàòè äîãîâîðà áåç ïðåäèçâåñòèå.
 (2) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñìÿòà çà îêîí÷àòåëíî ñêëþ÷åí, àêî íå áúäå ïðåêðàòåí ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ äî èçòè÷àíå íà ñðîêà çà èçïèòâàíå.
 (3) (Îòì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã.).
    ×ë. 72. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 25 îò 2001 ã.).
    ×ë. 73. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.). 
Íåäåéñòâèòåëíîñò
    ×ë. 74. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Òðóäîâ äîãîâîð, êîéòî ïðîòèâîðå÷è íà çàêîíà èëè íà êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè ãè çàîáèêàëÿ, å íåäåéñòâèòåëåí.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå îáÿâÿâà çà íåäåéñòâèòåëåí îò ñúäà ïî ðåäà íà ãëàâà îñåìíàäåñåòà. Â ñëó÷àèòå, êîãàòî òðóäîâèÿò äîãîâîð å íåäåéñòâèòåëåí ïîðàäè ïðèåìàíåòî íà ðàáîòà íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî íå å íàâúðøèë äîïóñòèìàòà ïî òîçè êîäåêñ âúçðàñò, íåäåéñòâèòåëíîñòòà ñå îáÿâÿâà îò èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî êîíòðîëåí èëè äðóã êîìïåòåíòåí îðãàí ñìåòíå, ÷å òðóäîâèÿò äîãîâîð å íåäåéñòâèòåëåí íà íÿêîå îò îñíîâàíèÿòà, ïîñî÷åíè â àë. 1, òîé íåçàáàâíî ñåçèðà ñúäà, çà äà ñå ïðîèçíåñå ïî äåéñòâèòåëíîñòòà íà òðóäîâèÿ äîãîâîð.
 (4) Ïî ðåäà íà àë. 2, èçð. 1 ìîãàò äà ñå îáÿâÿâàò çà íåäåéñòâèòåëíè è ñàìî îòäåëíè êëàóçè íà òðóäîâèÿ äîãîâîð. Âìåñòî òÿõ çà òðóäîâèÿ äîãîâîð ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíèòå ïîâåëèòåëíè ðàçïîðåäáè íà çàêîíà èëè ïðåäâèäåíîòî â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (5) Ñòðàíèòå íå ìîãàò äà ñå ïîçîâàâàò íà íåäåéñòâèòåëíîñò íà òðóäîâèÿ äîãîâîð èëè íà îòäåëíè íåãîâè êëàóçè, äîêàòî òÿ íå áúäå îáÿâåíà è ðåøåíèåòî çà îáÿâÿâàíåòî é íå áúäå âðú÷åíî íà ñòðàíèòå.
 (6) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Íåäåéñòâèòåëíîñòòà íå ñå îáÿâÿâà, àêî íåäîñòàòúêúò íà òðóäîâèÿ äîãîâîð îòïàäíå èëè áúäå îòñòðàíåí. Ðàáîòîäàòåëÿò íå ìîæå äà ñå ïîçîâå íà íåäîñòàòúê íà òðóäîâèÿ äîãîâîð, êîéòî ìîæå äà ñå îòñòðàíè.
 (7) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïðè îáÿâÿâàíå íà íåäåéñòâèòåëíîñòòà íà òðóäîâèÿ äîãîâîð íå ñå ïðèëàãàò ðàçïîðåäáèòå íà ÷ë. 333.
  Îòíîøåíèÿ ìåæäó ñòðàíèòå ïðè íåäåéñòâèòåëåí òðóäîâ äîãîâîð
   ×ë. 75. (1) Êîãàòî òðóäîâèÿò äîãîâîð áúäå îáÿâåí çà íåäåéñòâèòåëåí è ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äåéñòâóâàë äîáðîñúâåñòíî ïðè ñêëþ÷âàíåòî ìó, îòíîøåíèÿòà ìåæäó ñòðàíèòå ïî äîãîâîðà äî ìîìåíòà íà îáÿâÿâàíå íà íåãîâàòà íåäåéñòâèòåëíîñò ñå óðåæäàò êàêòî ïðè äåéñòâèòåëåí òðóäîâ äîãîâîð.
 (2) Ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå ïðèëàãà è â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñà îáÿâåíè çà íåäåéñòâèòåëíè îòäåëíè êëàóçè íà òðóäîâèÿ äîãîâîð.
  Ïðèëîæèìîñò íà ðàçïîðåäáèòå çà íåäåéñòâèòåëíîñò íà òðóäîâèÿ äîãîâîð
   ×ë. 76. Ïðàâèëàòà îòíîñíî íåäåéñòâèòåëíîñòòà íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíî è ïðè äðóãèòå îñíîâàíèÿ çà âúçíèêâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
    Ðàçäåë II
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Óñòðîéâàíå íà ðàáîòà íà ìëàäèòå ñïåöèàëèñòè

   ×ë. 77. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 78. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 79. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 80. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 81. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 82. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   Ðàçäåë III
Èçáîð

 Ïîñòúïâàíå íà ðàáîòà âúç îñíîâà íà èçáîð
   ×ë. 83. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Äëúæíîñòèòå, êîèòî ñå çàåìàò âúç îñíîâà íà èçáîð, ñå óñòàíîâÿâàò â çàêîí, â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè â óñòàâ.
 (2) Èçáîð ñå ïðîèçâåæäà çà çàåìàíå íà äëúæíîñò, êîÿòî å ñâîáîäíà èëè ïðåäñòîè äà áúäå îñâîáîäåíà, êàêòî è ïðè ïðîäúëæèòåëíî îòñúñòâèå íà ëèöåòî, êîåòî ÿ çàåìà. Ñðîêúò, çà êîéòî ñå èçáèðà ëèöåòî, å íå ïî-äúëúã îò 5 ãîäèíè.
  Ïîñòàâÿíå íà êàíäèäàòóðè çà èçáîðíà äëúæíîñò
   ×ë. 84. (Îòì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., íîâ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Êàíäèäàòóðèòå çà çàåìàíå íà èçáîðíà äëúæíîñò ñå ïîñòàâÿò îò îðãàíè è ëèöà, îïðåäåëåíè â çàêîí, â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè â óñòàâ. Çà çàåìàíå íà èçáîðíà äëúæíîñò êàíäèäàòúò ìîæå è ñàì äà ïîñòàâè êàíäèäàòóðàòà ñè.
 (2) Çà åäíà èçáîðíà äëúæíîñò ìîãàò äà áúäàò ïîñî÷âàíè èëè äà êàíäèäàòñòâóâàò íåîãðàíè÷åí áðîé êàíäèäàòè.
 (3) Èçáîðúò ñå ïðîèçâåæäà, ñëåä êàòî êàíäèäàòúò äàäå ïèñìåíî ñúãëàñèåòî ñè.
 (4) Èçáîð ñå ïðîèçâåæäà è òîãàâà, êîãàòî çà äëúæíîñòòà êàíäèäàòñòâóâà ñàìî åäíî ëèöå.
  Ïðîèçâåæäàíå íà èçáîð
   ×ë. 85. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã.) Èçáîðúò ñå ïðîèçâåæäà îò èçáèðàòåëíî òÿëî, óñòàíîâåíî â çàêîí, â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè â óñòàâ.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Èçáîð ñå ïðîèçâåæäà, êîãàòî ïðèñúñòâóâàò ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ëèöàòà, êîèòî èìàò ïðàâî äà ãëàñóâàò.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã.) Ãëàñóâàíåòî å ÿâíî îñâåí àêî îðãàíúò, êîéòî èçáèðà, ðåøè äà áúäå òàéíî.
 (4) Êàíäèäàòèòå çà èçáîðíàòà äëúæíîñò, êîèòî ñà ÷ëåíîâå íà èçáèðàòåëíîòî òÿëî, íå ñå âçåìàò ïðåäâèä ïðè èç÷èñëÿâàíå áðîÿ íà ïðèñúñòâóâàùèòå ïî àë. 2 è íå ãëàñóâàò.
 (5) Çà çàåìàíåòî íà âñÿêà äëúæíîñò ñå ãëàñóâà îòäåëíî.
 (6) (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã.) Çà èçáðàí ñå ñìÿòà êàíäèäàòúò, ïîëó÷èë íàé-ìíîãî ãëàñîâå, íî íå ïî-ìàëêî îò ïîëîâèíàòà ãëàñîâå îò ó÷àñòâóâàëèòå â ãëàñóâàíåòî.
 Âúçíèêâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 86. (1) Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå âúçíèêâà îò îáÿâÿâàíå íà êàíäèäàòà çà èçáðàí.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Èçáðàíîòî ëèöå å äëúæíî äà ïîñòúïè íà ðàáîòà â 2-ñåäìè÷åí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî íà ñúîáùåíèåòî çà ðåçóëòàòà îò èçáîðà. Ïðè óâàæèòåëíè ïðè÷èíè òîçè ñðîê å äî 3 ìåñåöà.
 (3) Èçïúëíåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå çàïî÷âà ñ ïîñòúïâàíåòî íà èçáðàíîòî ëèöå íà ðàáîòà.
 (4) Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò èçáîð, îñòàâà â ñèëà è ñëåä èçòè÷àíå íà óñòàíîâåíèÿ ñðîê äî èçáèðàíåòî íà äðóãî ëèöå çà äëúæíîñòòà.
 (5) Êîãàòî ïðè íîâèÿ èçáîð å èçáðàíî ñúùîòî ëèöå, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ íåãî ïðîäúëæàâà çà íîâ ñðîê.
 (6) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîãàòî èçáîðúò å ïðèêëþ÷èë, áåç äà áúäå èçáðàí íÿêîé îò êàíäèäàòèòå, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ëèöåòî, çàåìàùî äëúæíîñòòà, çà êîÿòî ñå ïðîèçâåæäà èçáîðúò, ïðîäúëæàâà äî óñïåøíîòî ïðèêëþ÷âàíå íà ñëåäâàùèÿ èçáîð.
 (7) Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ èçáðàíîòî ëèöå, êîåòî íå ïîñòúïè íà ðàáîòà â ñðîêà ïî àë. 2, ñå ñìÿòà çà íåâúçíèêíàëî.
  Ñïîðîâå çà çàêîíîñúîáðàçíîñò íà èçáîðà
   ×ë. 87. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ñïîðîâåòå çà çàêîíîñúîáðàçíîñò íà èçáîðà ñå ðàçãëåæäàò îò ðàéîííèÿ ñúä ïî ìîëáà íà âñåêè êàíäèäàò èëè íà ðàáîòîäàòåëÿ â 2-ñåäìè÷åí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî íà ñúîáùåíèåòî çà ðåçóëòàòà.
 (2) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñúäúò óñòàíîâè, ÷å èçáîðúò å çàêîíîñúîáðàçåí, òîé ãî ïîòâúðæäàâà è òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå âúçíèêâà îò èçáîðà, à êîãàòî óñòàíîâè, ÷å èçáîðúò å íåçàêîíîñúîáðàçåí - ãî îòìåíÿ è ñå ïðîèçâåæäà íîâ èçáîð.
  Ïðèëàãàíå íà äðóãè ðàçïîðåäáè çà èçáîðà (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 88. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Íåóðåäåíèòå â òîçè ðàçäåë âúïðîñè ñå óðåæäàò â ñúîòâåòíèÿ çàêîí, â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè â óñòàâà, êîéòî ïðåäâèæäà çàåìàíåòî íà îïðåäåëåíè äëúæíîñòè âúç îñíîâà íà èçáîð.
 (2) Ðàçïîðåäáèòå íà òîçè ðàçäåë ñå ïðèëàãàò, äîêîëêîòî â çàêîí, â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè â óñòàâ íå å ïðåäâèäåíî äðóãî.
    Ðàçäåë IV
Êîíêóðñ

 Çàåìàíå íà äëúæíîñòè âúç îñíîâà íà êîíêóðñ
   ×ë. 89. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîíêóðñ ìîæå äà ñå ïðîâåæäà çà çàåìàíå íà âñÿêà äëúæíîñò îñâåí çà äëúæíîñò, çà êîÿòî å ïðåäâèäåíî äà ñå çàåìà âúç îñíîâà íà èçáîð.
 Îïðåäåëÿíå íà êîíêóðñíèòå äëúæíîñòè
   ×ë. 90. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Äëúæíîñòèòå, êîèòî ùå ñå çàåìàò ñ êîíêóðñ, ñå îïðåäåëÿò â çàêîí, â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, íà ìèíèñòúð èëè ðúêîâîäèòåë íà äðóãî âåäîìñòâî èëè îò ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîíêóðñ ñå îáÿâÿâà çà äëúæíîñò, êîÿòî å îáÿâåíà çà çàåìàíå ñ êîíêóðñ ñúñ çàêîí, èëè êîãàòî äëúæíîñòòà å ñâîáîäíà èëè ïðåäñòîè äà áúäå îñâîáîäåíà, êàêòî è ïðè ïðîäúëæèòåëíî îòñúñòâèå íà ëèöåòî, êîåòî ÿ çàåìà, çà âðåìåòî äî çàâðúùàíåòî ìó.
 (3) Äëúæíîñòèòå, îïðåäåëåíè êàòî êîíêóðñíè, ñå çàåìàò ñàìî âúç îñíîâà íà êîíêóðñ. Äî ïðîâåæäàíåòî íà êîíêóðñà äëúæíîñòòà ìîæå äà ñå çàåìå ñúñ ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð çà âðåìåòî, äîêàòî áúäå çàåòà âúç îñíîâà íà êîíêóðñ.
  Îáÿâÿâàíå íà êîíêóðñ
   ×ë. 91. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîíêóðñúò ñå îáÿâÿâà îò ðàáîòîäàòåëÿ ÷ðåç öåíòðàëíèÿ èëè ìåñòíèÿ ïå÷àò. Ïðè íåîáõîäèìîñò êîíêóðñúò ìîæå äà ñå îáÿâÿâà è ïî äðóã ïîäõîäÿù íà÷èí.
 (2) Îáÿâëåíèåòî çà êîíêóðñà òðÿáâà äà ñúäúðæà:
 1. íàèìåíîâàíèåòî íà ïðåäïðèÿòèåòî, ìÿñòîòî è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà è èçèñêâàíèÿòà çà äëúæíîñòòà;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) íà÷èíà çà ïðîâåæäàíå íà êîíêóðñà;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) íåîáõîäèìèòå äîêóìåíòè, ìÿñòîòî è ñðîêà çà ïîäàâàíåòî èì, êîéòî íå ìîæå äà áúäå ïî-êðàòúê îò 1 ìåñåö.
 (3) Õàðàêòåðèñòèêàòà íà êîíêóðñíàòà äëúæíîñò ñå ïðåäîñòàâÿ ïðåäâàðèòåëíî íà êàíäèäàòèòå, çà äà ñå çàïîçíàÿò ñ íåÿ.
  Ó÷àñòèå â êîíêóðñ
   ×ë. 92. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Çà ó÷àñòèå â êîíêóðñ íå ñå èçèñêâà ñúãëàñèå íà ðàáîòîäàòåëÿ, ïðè êîãîòî êàíäèäàòúò ðàáîòè.
 (2) (Îòì., ïðåäèøíà àë. 3, èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êàíäèäàòúò èìà ïðàâî íà íåïëàòåí îòïóñê çà äíèòå íà ó÷àñòèå â êîíêóðñà è äî 2 äíè çà ïúòóâàíå, êîãàòî êîíêóðñúò ñå ïðîâåæäà â äðóãî íàñåëåíî ìÿñòî. Òîçè îòïóñê ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 Äîïóñêàíå äî êîíêóðñ
   ×ë. 93. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Äîïóñêàíåòî íà êàíäèäàòèòå äî êîíêóðñ ñå èçâúðøâà îò êîìèñèÿ, íàçíà÷åíà îò ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) Íà íåäîïóñíàòèòå êàíäèäàòè ñå ñúîáùàâàò ïèñìåíî ñúîáðàæåíèÿòà çà îòêàçà. Â 7-äíåâåí ñðîê îò ñúîáùåíèåòî òå ìîãàò äà íàïðàâÿò âúçðàæåíèå ïðåä ðàáîòîäàòåëÿ, îáÿâèë êîíêóðñà, êîéòî â 3-äíåâåí ñðîê îò ïîëó÷àâàíå íà âúçðàæåíèåòî ðåøàâà âúïðîñà îêîí÷àòåëíî.
 (3) Íà äîïóñíàòèòå êàíäèäàòè ñå ñúîáùàâàò ïèñìåíî äàòàòà, ÷àñúò íà çàïî÷âàíå è ìÿñòîòî çà ïðîâåæäàíå íà êîíêóðñà.
  Êîìèñèÿ çà ïðîâåæäàíå íà êîíêóðñ
   ×ë. 94. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîíêóðñúò ñå ïðîâåæäà îò êîìèñèÿ, íàçíà÷åíà îò ðàáîòîäàòåëÿ. Â êîìèñèÿòà ñå âêëþ÷âàò ñúîòâåòíè ñïåöèàëèñòè.
  Ïðîâåæäàíå íà êîíêóðñ
   ×ë. 95. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Êîíêóðñíàòà êîìèñèÿ ïðîâåæäà êîíêóðñà ïî îáÿâåíèÿ íà÷èí. Òÿ îöåíÿâà ïðîôåñèîíàëíàòà ïîäãîòîâêà è äðóãèòå êà÷åñòâà íà êàíäèäàòèòå, íåîáõîäèìè çà çàåìàíåòî íà äëúæíîñòòà, è êëàñèðà ñàìî óñïåøíî èçäúðæàëèòå êîíêóðñà. Çà ïðîâåäåíèÿ êîíêóðñ ñå ñúñòàâÿ ïðîòîêîë.
 (2) Ðåçóëòàòúò îò êîíêóðñà ñå ñúîáùàâà íà ó÷àñòâóâàëèòå â íåãî ëèöà â 3-äíåâåí ñðîê îò ïðîâåæäàíåòî ìó.
  Âúçíèêâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 96. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå âúçíèêâà ñ ëèöåòî, êîåòî å êëàñèðàíî íà ïúðâî ìÿñòî, îò äåíÿ, â êîéòî å ïîëó÷èëî ñúîáùåíèåòî çà ðåçóëòàòà.
 (2) Ëèöåòî, ñ êîåòî å âúçíèêíàëî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, å äëúæíî äà ïîñòúïè íà ðàáîòà â 2-ñåäìè÷åí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî íà ñúîáùåíèåòî ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ. Ïðè óâàæèòåëíè ïðè÷èíè òîçè ñðîê å äî 3 ìåñåöà.
 (3) Èçïúëíåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå çàïî÷âà ñ ïîñòúïâàíåòî íà ðàáîòà íà ëèöåòî.
 (4) Àêî ëèöåòî íå ïîñòúïè íà ðàáîòà â ñðîêà ïî àë. 2, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñå ñìÿòà çà íåâúçíèêíàëî. Â òîçè ñëó÷àé òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå âúçíèêâà ñúñ ñëåäâàùèÿ â êëàñèðàíåòî ó÷àñòíèê â êîíêóðñà, çà êîåòî òîé ñå óâåäîìÿâà ïèñìåíî.
 (5) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Íåïðèëîæèìîñò ïðè êîíêóðñèòå çà çàåìàíå íà àêàäåìè÷íè äëúæíîñòè
   ×ë. 97. (Èçì. - ÄÂ, áð. 101 îò 2010 ã.) Òîçè ðàçäåë íå ñå ïðèëàãà çà êîíêóðñèòå çà çàåìàíå íà àêàäåìè÷íè äëúæíîñòè.
   Ðàçäåë V
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Íàñòàíÿâàíå íà ðàáîòà îò áþðîòî ïî òðóäà è ñîöèàëíèòå âúïðîñè

   ×ë. 98. (Äîï. - ÄÂ, áð. 32 îò 1991 ã., îòì., áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 99. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 100. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 101. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 102. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   Ðàçäåë VI
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Ñúäåáíî ðåøåíèå

   ×ë. 103. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 104. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ðàçäåë VII
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
×ëåíñòâî â ïðîèçâîäñòâåíà êîîïåðàöèÿ

   ×ë. 105. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 106. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   Ðàçäåë VIII
Äîïúëíèòåëíè óñëîâèÿ çà íÿêîè òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ

 Îïðåäåëÿíå íà äîïúëíèòåëíè óñëîâèÿ ïðè âúçíèêâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 107. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîãàòî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå âúçíèêâà îò èçáîð èëè îò êîíêóðñ, ïðåäè ïîñòúïâàíåòî íà ðàáîòà ðàáîòîäàòåëÿò è ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò óãîâàðÿò ðàçìåðà íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå. Òå ìîãàò äà óãîâàðÿò è äðóãè óñëîâèÿ ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
  Äîïúëíèòåëíè óñëîâèÿ çà ðàáîòåùèòå ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ
   ×ë. 107à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 95 îò 2003 ã.) (1) Íå ìîæå äà áúäå ñêëþ÷âàí òðóäîâ äîãîâîð çà ðàáîòà â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ñ ëèöå, êîåòî:
 1. (äîï. - ÄÂ, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã.) áè ñå îêàçàëî â éåðàðõè÷åñêà âðúçêà íà ðúêîâîäñòâî è êîíòðîë ñúñ ñúïðóã èëè ñúïðóãà, ñ ëèöå, ñ êîåòî å âúâ ôàêòè÷åñêî ñúæèòåëñòâî, ñ ðîäíèíà ïî ïðàâà ëèíèÿ áåç îãðàíè÷åíèÿ, ïî ñúðåáðåíà ëèíèÿ äî ÷åòâúðòà ñòåïåí âêëþ÷èòåëíî èëè ïî ñâàòîâñòâî äî ÷åòâúðòà ñòåïåí âêëþ÷èòåëíî;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã.) å åäíîëè÷åí òúðãîâåö, íåîãðàíè÷åíî îòãîâîðåí ñúäðóæíèê â òúðãîâñêî äðóæåñòâî, óïðàâèòåë, òúðãîâñêè ïúëíîìîùíèê, òúðãîâñêè ïðåäñòàâèòåë, ïðîêóðèñò, òúðãîâñêè ïîñðåäíèê, ëèêâèäàòîð èëè ñèíäèê, ÷ëåí íà îðãàí íà óïðàâëåíèå èëè êîíòðîë íà òúðãîâñêî äðóæåñòâî èëè êîîïåðàöèÿ;
 3. å íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë;
 4. å ñúâåòíèê â îáùèíñêè ñúâåò - ñàìî çà ñúîòâåòíàòà îáùèíñêà àäìèíèñòðàöèÿ;
 5. (èçì. - ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã.) çàåìà ðúêîâîäíà èëè êîíòðîëíà äëúæíîñò íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå â ïîëèòè÷åñêà ïàðòèÿ; òàçè çàáðàíà íå ñå îòíàñÿ çà ÷ëåíîâåòå íà ïîëèòè÷åñêè êàáèíåòè, ñúâåòíèöèòå è åêñïåðòèòå êúì òÿõ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., äîï., áð. 82 îò 2012 ã.) Ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ó÷àñòâà êàòî ïðåäñòàâèòåë íà äúðæàâàòà èëè îáùèíàòà â îðãàíèòå íà óïðàâëåíèå èëè êîíòðîë íà òúðãîâñêèòå äðóæåñòâà ñ äúðæàâíî èëè îáùèíñêî ó÷àñòèå â êàïèòàëà èëè íà þðèäè÷åñêèòå ëèöà, ñúçäàäåíè ñúñ çàêîí, â ñúâåòè, êîìèòåòè, îäèòíè êîìèòåòè, êîìèñèè, ðàáîòíè èëè åêñïåðòíè ãðóïè, îðãàíè íà óïðàâëåíèå èëè êîíòðîë íà ôîíäîâå, ñìåòêè è äðóãè, êîèòî íå ñà þðèäè÷åñêè ëèöà, çà êîåòî íå ïîëó÷àâà âúçíàãðàæäåíèå.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã.) Ïðè ñêëþ÷âàíåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ëèöåòî ïîäïèñâà äåêëàðàöèÿ çà îáñòîÿòåëñòâàòà ïî àë. 1.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., èçì., áð. 15 îò 2012 ã.) Ïðè ñêëþ÷âàíåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà äåêëàðèðà ñâîåòî èìîòíî ñúñòîÿíèå ïðåä ëèöåòî ïî àë. 6.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 15 îò 2012 ã., äîï., áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., èçì., áð. 7 îò 2018 ã.) Ïðè ïîñòúïâàíå íà ðàáîòà è âñÿêà ãîäèíà äî 15 ìàé ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà ïîäàâà ïðåä ëèöåòî ïî àë. 6 äåêëàðàöèÿ çà èìóùåñòâî è èíòåðåñè ïî ÷ë. 35 îò Çàêîíà çà ïðîòèâîäåéñòâèå íà êîðóïöèÿòà è çà îòíåìàíå íà íåçàêîííî ïðèäîáèòîòî èìóùåñòâî. Òîâà çàäúëæåíèå íå ñå îòíàñÿ çà ñëóæèòåëèòå, êîèòî çàåìàò òåõíè÷åñêè äëúæíîñòè. Ñëóæèòåë, êîéòî å ëèöå, çàåìàùî âèñøà ïóáëè÷íà äëúæíîñò, ïîäàâà äåêëàðàöèÿ çà èìóùåñòâî è èíòåðåñè ñàìî ïî ðåäà íà Çàêîíà çà ïðîòèâîäåéñòâèå íà êîðóïöèÿòà è çà îòíåìàíå íà íåçàêîííî ïðèäîáèòîòî èìóùåñòâî.
 (6) (Èçì. - ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 5, äîï., áð. 15 îò 2012 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñúñ ñëóæèòåëÿ ñå ñêëþ÷âà îò îðãàíà íà äúðæàâíàòà âëàñò èëè îò óïúëíîìîùåí îò íåãî çàìåñòíèê, èëè îò ãëàâíèÿ ñåêðåòàð, èëè îò ïîñòîÿííèÿ ñåêðåòàð íà îòáðàíàòà, èëè îò ïîñòîÿííèÿ ñåêðåòàð íà Ìèíèñòåðñòâîòî íà âúíøíèòå ðàáîòè.
 (7) (Íîâà - ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 6, áð. 15 îò 2012 ã.) Íà ðúêîâîäèòåëèòå íà òåðèòîðèàëíè çâåíà èëè íà òåðèòîðèàëíè ïîäåëåíèÿ, ñúçäàäåíè ñ íîðìàòèâåí àêò, ìîãàò äà ñå âúçëàãàò ïðàâîìîùèÿ âúâ âðúçêà ñúñ ñêëþ÷âàíåòî, èçìåíÿíåòî è ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ ñúñ ñëóæèòåëèòå â çâåíàòà èëè ïîäåëåíèÿòà.
 (8) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 7, áð. 15 îò 2012 ã., èçì., áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., áð. 15 îò 2013 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã.) Ðàçõîäèòå çà îñíîâíè çàïëàòè íà ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, è íà äúðæàâíèòå ñëóæèòåëè ïî Çàêîíà çà äúðæàâíèÿ ñëóæèòåë è äúëæèìèòå çà òÿõ îñèãóðèòåëíè âíîñêè çà ñìåòêà íà îñèãóðèòåëÿ ñà â ðàçìåð íå ïî-ìàëúê îò 70 íà ñòî îò ðàçõîäèòå çà çàïëàòè, âúçíàãðàæäåíèÿ è çàäúëæèòåëíè îñèãóðèòåëíè âíîñêè ïî áþäæåòèòå íà ðàçïîðåäèòåëèòå ñ áþäæåò.
 (9) (Íîâà – ÄÂ, áð. 57 îò 2016 ã.) Íà ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ñ òÿõíî ñúãëàñèå è ñðåùó äîïúëíèòåëíî âúçíàãðàæäåíèå, ìîæå ñúñ çàïîâåä íà ðàáîòîäàòåëÿ äà ñå âúçëàãàò äîïúëíèòåëíè çàäúëæåíèÿ âúâ âðúçêà ñ èçïúëíåíèåòî è/èëè óïðàâëåíèåòî íà:
 1. ïðîåêòè, ñúôèíàíñèðàíè ñúñ ñðåäñòâà îò Åâðîïåéñêèòå ñòðóêòóðíè è èíâåñòèöèîííè ôîíäîâå, ïî êîèòî ñúîòâåòíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å áåíåôèöèåíò, ïðè óñëîâèÿòà íà ÷ë. 49, àë. 3 îò Çàêîíà çà óïðàâëåíèå íà ñðåäñòâàòà îò Åâðîïåéñêèòå ñòðóêòóðíè è èíâåñòèöèîííè ôîíäîâå;
 2. ïðîåêòè è ïðîãðàìè, ôèíàíñèðàíè îò äðóãè ìåæäóíàðîäíè ôèíàíñîâè èíñòèòóöèè è äîíîðè, ïî êîèòî ñúîòâåòíàòà àäìèíèñòðàöèÿ å áåíåôèöèåíò.
 (10) (Ïðåäèøíà àë. 4 - ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 5, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 8, áð. 15 îò 2012 ã., èçì., áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 9, äîï., áð. 57 îò 2016 ã.) Ìèíèìàëíèòå è ìàêñèìàëíèòå ðàçìåðè íà îñíîâíèòå çàïëàòè ïî íèâà è ñòåïåíè, ðàçìåðèòå íà äîïúëíèòåëíèòå âúçíàãðàæäåíèÿ ïî àë. 14, ò. 1 – 5 íà ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, êàêòî è ðåäúò çà ïîëó÷àâàíåòî èì ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (11) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 10, áð. 57 îò 2016 ã.) Èíäèâèäóàëíèÿò ðàçìåð íà îñíîâíàòà çàïëàòà ñå îïðåäåëÿ â çàâèñèìîñò îò íèâîòî íà çàåìàíàòà äëúæíîñò, êâàëèôèêàöèÿòà è ïðîôåñèîíàëíèÿ îïèò.
 (12) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 11, áð. 57 îò 2016 ã.) Èíäèâèäóàëíàòà îñíîâíà çàïëàòà íà ñëóæèòåëÿ ìîæå äà ñå óâåëè÷àâà:
 1. âúç îñíîâà íà ãîäèøíàòà îöåíêà íà èçïúëíåíèåòî íà äëúæíîñòòà;
 2. ïðè çàâðúùàíå îò îòïóñê çà áðåìåííîñò è ðàæäàíå èëè çà îòãëåæäàíå íà äåòå;
 3. ñëåä èçòè÷àíå íà ñðîêà çà èçïèòâàíå;
 4. ïðè çàâðúùàíå îò îòïóñê èëè îò êîìàíäèðîâêà ñ ïðîäúëæèòåëíîñò ïîâå÷å îò åäíà ãîäèíà èëè ïðè âúçñòàíîâÿâàíå íà óâîëíåí ñëóæèòåë;
 5. ïðè ïðåíàçíà÷àâàíå íà äðóãà äëúæíîñò â ïî-âèñîêî íèâî íà îñíîâíàòà çàïëàòà.
 (13) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 12, èçì., áð. 57 îò 2016 ã.) Îïðåäåëÿíåòî è óâåëè÷àâàíåòî íà èíäèâèäóàëíèÿ ðàçìåð íà îñíîâíàòà çàïëàòà íà ñëóæèòåëÿ ñå èçâúðøâà ïî ðåäà íà íàðåäáàòà ïî àë. 10.
 (14) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 13, áð. 57 îò 2016 ã.) Äîïúëíèòåëíèòå âúçíàãðàæäåíèÿ íà ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ñà:
 1. äîïúëíèòåëíî âúçíàãðàæäåíèå çà íîùåí òðóä;
 2. äîïúëíèòåëíî âúçíàãðàæäåíèå çà èçâúíðåäåí òðóä;
 3. äîïúëíèòåëíî âúçíàãðàæäåíèå çà ðàáîòà ïðåç îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè;
 4. äîïúëíèòåëíî âúçíàãðàæäåíèå çà âðåìåòî íà ðàçïîëîæåíèå;
 5. äîïúëíèòåëíî âúçíàãðàæäåíèå çà ïîñòèãíàòè ðåçóëòàòè;
 6. (íîâà – ÄÂ, áð. 57 îò 2016 ã.) äîïúëíèòåëíî âúçíàãðàæäåíèå çà èçïúëíåíèå è/èëè óïðàâëåíèå íà ïðîåêòè èëè ïðîãðàìè ïî àë. 9.
 (15) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 14, èçì., áð. 57 îò 2016 ã.) Äîïúëíèòåëíîòî âúçíàãðàæäåíèå ïî àë. 14, ò. 5 ñå îïðåäåëÿ çà òî÷íî è â ñðîê èçïúëíåíèå íà ïîñòàâåíèòå çàäà÷è è ñå èçïëàùà ÷åòèðè ïúòè ãîäèøíî - ïðåç ìåñåö àïðèë, þëè è îêòîìâðè ïðåç òåêóùàòà ãîäèíà è ïðåç ìåñåö ÿíóàðè - çà ïðåäõîäíàòà ãîäèíà, âúç îñíîâà íà îöåíêà ïî ðåä, îïðåäåëåí â íàðåäáàòà ïî àë. 10. Ðàçìåðúò íà äîïúëíèòåëíîòî âúçíàãðàæäåíèå ïî àë. 14, ò. 5, êîåòî ìîæå äà ïîëó÷è ñëóæèòåëÿò, íå ìîæå äà íàäâèøàâà 80 íà ñòî îò íà÷èñëåíèòå ìó çà ñúîòâåòíàòà ãîäèíà îñíîâíè çàïëàòè.
 (16) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., èçì., áð. 15 îò 2013 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã., ïðåäèøíà àë. 15, èçì., áð. 57 îò 2016 ã.) Ðàçõîäèòå çà äîïúëíèòåëíèòå âúçíàãðàæäåíèÿ ïî àë. 14, ò. 1 – 5 ñà â ðàçìåð íå ïîâå÷å îò 30 íà ñòî îò ðàçõîäèòå çà çàïëàòè, âúçíàãðàæäåíèÿ è çàäúëæèòåëíè îñèãóðèòåëíè âíîñêè ïî áþäæåòèòå íà ðàçïîðåäèòåëèòå ñ áþäæåò.
 (17) (Íîâà – ÄÂ, áð. 57 îò 2016 ã.) Ðàçìåðúò íà äîïúëíèòåëíîòî âúçíàãðàæäåíèå ïî àë. 14, ò. 6, êàêòî è óñëîâèÿòà è ðåäúò çà ïîëó÷àâàíåòî ìó ñå îïðåäåëÿò ñ íîðìàòèâåí àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (18) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 16, áð. 57 îò 2016 ã.) Íà ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, íå ìîæå äà ñå îïðåäåëÿò äîïúëíèòåëíè âúçíàãðàæäåíèÿ íà îñíîâàíèÿ, ðàçëè÷íè îò ïîñî÷åíèòå â òîçè êîäåêñ. Â äðóãè çàêîíè íå ìîæå äà ñå îïðåäåëÿò äîïúëíèòåëíè âúçíàãðàæäåíèÿ íà ñëóæèòåëèòå.
 (19) (Íîâà - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 17, áð. 57 îò 2016 ã.) Âúçíàãðàæäåíèåòî çà ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê è îáåçùåòåíèÿòà ïî òîçè êîäåêñ çà ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, ñå îïðåäåëÿò âúç îñíîâà íà èíäèâèäóàëíàòà îñíîâíà ìåñå÷íà çàïëàòà êúì äàòàòà íà çàïî÷âàíå ïîëçâàíåòî íà îòïóñêà èëè äàòàòà íà âúçíèêâàíå íà îñíîâàíèåòî çà ïîëó÷àâàíå íà ñúîòâåòíîòî îáåçùåòåíèå.
 (20) (Ïðåäèøíà àë. 5 - ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 6, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 9, áð. 15 îò 2012 ã., ïðåäèøíà àë. 10, èçì., áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 18, áð. 57 îò 2016 ã.) Ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ, åæåãîäíî ñå îöåíÿâàò çà èçïúëíåíèåòî íà äëúæíîñòòà ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (21) (Ïðåäèøíà àë. 6 - ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 7, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 10, áð. 15 îò 2012 ã., ïðåäèøíà àë. 11, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã., ïðåäèøíà àë. 19, áð. 57 îò 2016 ã.) Ïðè èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå ñè çàäúëæåíèÿ ñëóæèòåëèòå òðÿáâà äà ñïàçâàò ïðàâèëàòà íà Êîäåêñà çà ïîâåäåíèå íà ñëóæèòåëèòå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
  Ðàçäåë VIIIà
(Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 2011 ã.)
Äîïúëíèòåëíè óñëîâèÿ çà èçâúðøâàíå íà íàäîìíà ðàáîòà

 Íàäîìíà ðàáîòà
   ×ë. 107á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 2011 ã.) (1) Â òðóäîâ äîãîâîð ìîæå äà ñå äîãîâîðè èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ âúâ âðúçêà ñ èçðàáîòêà íà ïðîäóêöèÿ è/èëè ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãà â äîìà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èëè â äðóãè ïîìåùåíèÿ ïî íåãîâ èçáîð èçâúí ðàáîòíîòî ìÿñòî íà ðàáîòîäàòåëÿ ñðåùó âúçíàãðàæäåíèå ñ íåãîâè è/èëè íà ðàáîòîäàòåëÿ îáîðóäâàíå, ìàòåðèàëè è äðóãè ñïîìàãàòåëíè ñðåäñòâà.
 (2) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî àë. 1 ñå ñìÿòàò çà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî èçâúðøâàò íàäîìíà ðàáîòà.
 (3) Ðàáîòîäàòåëèòå âîäÿò äîêóìåíòàöèÿ çà âñåêè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî èçâúðøâà íàäîìíà ðàáîòà.
 (4) Ïðè ïîèñêâàíå ðàáîòîäàòåëèòå ïðåäîñòàâÿò íà Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 3.
 Òðóäîâ äîãîâîð çà íàäîìíà ðàáîòà
   ×ë. 107â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 2011 ã.) (1) Òðóäîâèÿò äîãîâîð çà íàäîìíà ðàáîòà ñå ñêëþ÷âà ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà ðàçäåë I "Òðóäîâ äîãîâîð" îò òàçè ãëàâà.
 (2) Ñ òðóäîâèÿ äîãîâîð ïî àë. 1 ñå îïðåäåëÿò è:
 1. ìåñòîíàõîæäåíèåòî íà ðàáîòíîòî ìÿñòî;
 2. òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèëàãàíèòå ñèñòåìè íà çàïëàùàíå;
 3. ðåäúò çà âúçëàãàíå è îò÷èòàíå íà ðàáîòàòà;
 4. íà÷èíúò çà ñíàáäÿâàíå ñ ìàòåðèàëè è ïðåäàâàíå íà ãîòîâàòà ïðîäóêöèÿ;
 5. êîíñóìàòèâíèòå ðàçõîäè çà ðàáîòíîòî ìÿñòî è çàïëàùàíåòî èì;
 6. äðóãè óñëîâèÿ, ñâúðçàíè ñúñ ñïåöèôè÷íèòå èçèñêâàíèÿ çà èçâúðøâàíå íà íàäîìíàòà ðàáîòà.
 Çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ çà îñèãóðÿâàíå íà óñëîâèÿ çà íàäîìíà ðàáîòà
   ×ë. 107ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 2011 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, èçâúðøâàù íàäîìíà ðàáîòà:
 1. óñëîâèÿ çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà, êîÿòî å îïðåäåëåíà ïðè âúçíèêâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå;
 2. çàïëàùàíå è ðàâíî òðåòèðàíå, êàêâèòî å îñèãóðèë íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïðåäïðèÿòèåòî;
 3. çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä;
 4. êâàëèôèêàöèÿ, ïðåêâàëèôèêàöèÿ è îáó÷åíèå;
 5. ñîöèàëíî è çäðàâíî îñèãóðÿâàíå ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè â çàêîí;
 6. âúçìîæíîñò çà ñèíäèêàëíî ñäðóæàâàíå, ó÷àñòèå â îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â ïðåäïðèÿòèåòî, èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå è ïðèñúåäèíÿâàíå êúì êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð â ïðåäïðèÿòèåòî;
 7. ñîöèàëíî-áèòîâî è êóëòóðíî îáñëóæâàíå.
 Çàäúëæåíèÿ ïðè èçïúëíåíèå íà íàäîìíàòà ðàáîòà
  ×ë. 107ä. (Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 2011 ã.) Ïðè èçïúëíåíèå íà íàäîìíàòà ðàáîòà, çà êîÿòî ñå å óãîâîðèë, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí:
 1. äà ñïàçâà ïðàâèëàòà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä;
 2. äà îñèãóðÿâà äîñòúï íà ðàáîòîäàòåëÿ è êîíòðîëíèòå îðãàíè äî ïîìåùåíèåòî, êúäåòî å ðàáîòíîòî ìÿñòî, çà ïðîâåðêà;
 3. äà íå èçâúðøâà äåéíîñòè èëè äåéñòâèÿ, êîèòî ñúçäàâàò áåçïîêîéñòâî çà äðóãèòå ñîáñòâåíèöè è îáèòàòåëè, ïî-ãîëÿìî îò îáè÷àéíîòî, ñúãëàñíî Çàêîíà çà óïðàâëåíèå íà åòàæíàòà ñîáñòâåíîñò, êîãàòî ðàáîòíîòî ìÿñòî å â æèëèùíà ñãðàäà èëè å â áëèçîñò äî òàêàâà.
 Ðàáîòíî âðåìå è ïî÷èâêè
  ×ë. 107å. (Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 2011 ã.) (1) Ðàáîòíèöèòå èëè ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò íàäîìíà ðàáîòà, ñàìè îïðåäåëÿò íà÷àëîòî, êðàÿ è ðàçïðåäåëåíèåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå â ðàìêèòå íà çàêîíîóñòàíîâåíàòà ìó ïðîäúëæèòåëíîñò.
 (2) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò íàäîìíà ðàáîòà, ñàìè îïðåäåëÿò ïåðèîäèòå íà ïî÷èâêà â ðàáîòíèÿ äåí, ìåæäóäíåâíàòà è ñåäìè÷íàòà ïî÷èâêà.
 (3) Çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïúëíÿâàùè íàäîìíà ðàáîòà, íå ìîæå äà ñå óñòàíîâÿâà íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí è ïîëàãàíå íà èçâúíðåäåí òðóä.
 (4) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïèñìåíî óâåäîìÿâà ðàáîòîäàòåëÿ çà îáñòîÿòåëñòâàòà ïî àë. 1 è 2 â 7-äíåâåí ñðîê îò ñêëþ÷âàíåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð.
 Ïðèëàãàíå íà äðóãè ðàçïîðåäáè çà íàäîìíàòà ðàáîòà
   ×ë. 107æ. (Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 2011 ã.) Çà íåóðåäåíèòå â òîçè ðàçäåë âúïðîñè ñå ïðèëàãàò îáùèòå ðàçïîðåäáè íà òîçè êîäåêñ.
 Ðàçäåë VIIIá
(Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.)
Äîïúëíèòåëíè óñëîâèÿ çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå

 Ñúùíîñò è óñëîâèÿ çà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå
   ×ë. 107ç. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) (1) Ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå å ôîðìà çà îðãàíèçèðàíå íà ðàáîòà, èçíåñåíà èçâúí ïîìåùåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ, èçâúðøâàíà ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ÷ðåç èçïîëçâàíåòî íà èíôîðìàöèîííè òåõíîëîãèè, êîÿòî ïðåäè èçíàñÿíåòî é å áèëà èëè áè ìîãëà äà áúäå èçâúðøâàíà â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) Ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå èìà äîáðîâîëåí õàðàêòåð.
 (3) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå ñå óãîâàðÿò â êîëåêòèâåí èëè â èíäèâèäóàëåí òðóäîâ äîãîâîð. Â èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð ñå óãîâàðÿò êîíêðåòíî âñè÷êè óñëîâèÿ, ïðàâà è çàäúëæåíèÿ íà ñòðàíèòå ïî íåãî âúâ âðúçêà ñ ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå è îñúùåñòâÿâàíåòî é.
 (4) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåäëîæè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñ äîïúëíèòåëíî ñïîðàçóìåíèå êúì èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð äà ïðåìèíå îò ðàáîòà, èçâúðøâàíà â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ, êúì ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå. Îòêàçúò íà ðàáîòíèêà è ñëóæèòåëÿ íå ìîæå äà äîâåäå äî íàñòúïâàíå íà íåáëàãîïðèÿòíè ïîñëåäèöè çà íåãî.
 (5) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ïðåäëîæè íà ðàáîòîäàòåëÿ äà ïðåìèíå îò ðàáîòà, èçâúðøâàíà â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ, êúì ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå.
 (6) Ñ èíäèâèäóàëíèÿ èëè ñ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð ìîãàò äà ñå óãîâîðÿò:
 1. ñìåñåíè ðåæèìè íà ðàáîòà, êàêòî è óñëîâèÿòà è ðåäúò çà òÿõíîòî ïðèëàãàíå;
 2. âúçìîæíîñòè è óñëîâèÿ çà ïðåìèíàâàíå îò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå êúì ðàáîòà â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (7) Êîíêðåòíèÿò õàðàêòåð íà ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå, óñëîâèÿòà è ðåäúò çà îñúùåñòâÿâàíåòî é ñå îïðåäåëÿò â èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (8) Ñ èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè ñ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð, èëè ñ âúòðåøíè àêòîâå íà ðàáîòîäàòåëÿ ìîãàò äà ñå ïðèåìàò ïðàâèëà, ÷ðåç êîèòî äà ñå îïðåäåëÿò:
 1. ðåäúò çà âúçëàãàíåòî è îò÷èòàíåòî íà ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå;
 2. ñúäúðæàíèåòî, îáåìúò, ïîñòèãíàòèòå ðåçóëòàòè è äðóãè õàðàêòåðèñòèêè íà ðàáîòàòà, êîèòî ñà îò çíà÷åíèå çà îò÷èòàíå íà èçâúðøåíîòî.
 Ðàáîòíî ìÿñòî. Òåõíè÷åñêî îáîðóäâàíå è ïîääúðæàíå íà ðàáîòíîòî ìÿñòî
  ×ë. 107è. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, îñèãóðÿâà â äîìà ñè èëè èçáðàíîòî îò íåãî äðóãî ïîìåùåíèå èçâúí ïðåäïðèÿòèåòî îïðåäåëåíî ïðîñòðàíñòâî çà ðàáîòíî ìÿñòî.
 (2) Âúïðîñèòå, ñâúðçàíè ñ ðàáîòíî, òåõíè÷åñêî è äðóã âèä îáîðóäâàíå íà ðàáîòíîòî ìÿñòî, çàäúëæåíèÿ è ðàçõîäè ïî ïîääðúæêàòà ìó, äðóãè óñëîâèÿ çà äîñòàâêà, ïîäìÿíà è ïîääúðæàíå íà îáîðóäâàíåòî, êàêòî è êëàóçè ñ îãëåä ïðèäîáèâàíåòî íà îòäåëíè åëåìåíòè îò îáîðóäâàíåòî îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, ñå óãîâàðÿò â èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò îñèãóðÿâà çà ñâîÿ ñìåòêà:
 1. íåîáõîäèìîòî çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå îáîðóäâàíå, êàêòî è êîíñóìàòèâè çà ôóíêöèîíèðàíåòî ìó;
 2. ïðîãðàìíî (ñîôòóåð) îñèãóðÿâàíå;
 3. òåõíè÷åñêà ïðîôèëàêòèêà è ïîääúðæàíå;
 4. óñòðîéñòâà çà êîìóíèêàöèÿ ñ ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, èçâúðøâàù ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, âêëþ÷èòåëíî èíòåðíåò ñâúðçàíîñò;
 5. çàùèòà íà äàííèòå;
 6. èíôîðìàöèÿ è èçèñêâàíèÿ çà ðàáîòàòà ñ îáîðóäâàíåòî è ïîääúðæàíåòî ìó â èçïðàâíîñò, êàêòî è çà çàêîíîâèòå èçèñêâàíèÿ è ïðàâèëà, â ò.÷. òàêèâà íà ïðåäïðèÿòèåòî â îáëàñòòà íà çàùèòàòà íà äàííèòå, êîèòî ùå ñå èçïîëçâàò ïî âðåìå íà ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå;
 7. ñèñòåìà çà íàáëþäåíèå, àêî òàêàâà ñå íàëàãà äà áúäå ìîíòèðàíà íà ðàáîòíîòî ìÿñòî è å ïîëó÷åíî ïèñìåíî ñúãëàñèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà òîâà; â òåçè ñëó÷àè çàäúëæèòåëíî ñå çà÷èòà ïðàâîòî ìó íà ëè÷íî ïðîñòðàíñòâî;
 8. äðóãè òåõíè÷åñêè èëè äîêóìåíòíè ïîñîáèÿ ñúãëàñíî èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (4) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, íîñè îòãîâîðíîñò çà ïðàâèëíîòî ñúõðàíåíèå è åêñïëîàòàöèÿ íà ïðåäîñòàâåíîòî ìó îáîðóäâàíå. Ïðè íàñòúïâàíå íà ïîâðåäà â îáîðóäâàíåòî èëè ñðèâ â èçïîëçâàíèòå èíôîðìàöèîííè è/èëè ñèñòåìè çà êîìóíèêàöèÿ å äëúæåí íåçàáàâíî äà ñèãíàëèçèðà ðàáîòîäàòåëÿ ïî ïðåäâàðèòåëíî óãîâîðåíè ðåä è íà÷èí.
 (5) Â èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð ìîæå äà ñå óãîâîðè èçïîëçâàíåòî íà ñîáñòâåíî îáîðóäâàíå íà ðàáîòíèêà è ñëóæèòåëÿ, êàêòî è âñè÷êè ïðàâà è çàäúëæåíèÿ, ïðîèçòè÷àùè îò òîâà.
 (6) Â èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð ñå óãîâàðÿò óñëîâèÿ çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà çëîóïîòðåáà îò ñòðàíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, ñ ïðåäîñòàâåíèòå ìó îáîðóäâàíå, èíòåðíåò è êîìóíèêàöèîííè âðúçêè. Èçâúí ïðÿêàòà ñè ðàáîòà ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ãè èçïîëçâà â ðàìêèòå íà ðàçóìíîòî è äîáðèòå íðàâè.
 (7) Ðàáîòîäàòåëÿò îñèãóðÿâà ïðåäâàðèòåëíî ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà îòãîâîðíîñòòà è ñàíêöèèòå ïðè íåñïàçâàíå íà óñòàíîâåíèòå ïðàâèëà è èçèñêâàíèÿ, â ò.÷. çà çàùèòà íà ñëóæåáíèòå äàííè, êîÿòî å íåðàçäåëíà ÷àñò îò èíäèâèäóàëíèÿ ìó òðóäîâ äîãîâîð.
 Îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå è çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä
   ×ë. 107ê. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) (1) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, ïîëçâàò ñúùèòå ïðàâà, ñâúðçàíè ñ îðãàíèçàöèÿòà íà ðàáîòà è çäðàâîñëîâíèòå è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä, ðåãëàìåíòèðàíè â áúëãàðñêîòî çàêîíîäàòåëñòâî è â äåéñòâàùèòå â ïðåäïðèÿòèåòî êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè, ñ êàêâèòî ñå ïîëçâàò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ãàðàíòèðà êúì äàòàòà íà âúçíèêâàíå èëè èçìåíåíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ðàáîòíè ìåñòà çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, êîèòî îòãîâàðÿò íà ìèíèìàëíèòå èçèñêâàíèÿ çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä, îïðåäåëåíè â Çàêîíà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä è â íîðìàòèâíèòå àêòîâå ïî ïðèëàãàíåòî ìó.
 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò íîñè îòãîâîðíîñò çà áåçîïàñíèòå è çäðàâîñëîâíè óñëîâèÿ íà òðóä íà ðàáîòíîòî ìÿñòî íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, êàòî òîé å äëúæåí äà ãè èíôîðìèðà çà èçèñêâàíèÿòà çà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòàòà è çà áåçîïàñíèòå è çäðàâîñëîâíè óñëîâèÿ íà òðóä â ñúîòâåòñòâèå ñ íîðìàòèâíèòå àêòîâå, ïðèëîæèìèòå êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè, âúòðåøíèòå ïðàâèëà íà ïðåäïðèÿòèåòî, ïîëèòèêàòà íà ïðåäïðèÿòèåòî ïî áåçîïàñíîñò è çäðàâå ïðè ðàáîòà è çà âñè÷êè èçèñêâàíèÿ è ïðàâèëà çà îðãàíèçàöèÿòà íà ðàáîòà è ïðè ðàáîòàòà ñ âèäåîäèñïëåè.
 (4) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, íîñè îòãîâîðíîñò çà ñïàçâàíå íà ïîëèòèêàòà íà ïðåäïðèÿòèåòî çà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòàòà è çà áåçîïàñíîñò è çäðàâå ïðè ðàáîòà, êàêòî è íà ïðåäïèñàíèòå ìó ïðàâèëà è íîðìè çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä.
 (5) Êîíòðîëúò çà ïðàâèëíîòî ïðèëàãàíå è ñïàçâàíå íà èçèñêâàíèÿòà è íîðìèòå çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä ñå îñúùåñòâÿâà, êàêòî ñëåäâà:
 1. ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, èìàò ïðàâî ñàìè äà ïîèñêàò ïîñåùåíèå íà ðàáîòíîòî èì ìÿñòî ñúñ çàÿâëåíèå äî ñúîòâåòíàòà äèðåêöèÿ "Èíñïåêöèÿ ïî òðóäà";
 2. ðàáîòîäàòåëÿò è/èëè íåãîâ ïðåäñòàâèòåë, ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè, ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 è êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà èìàò ïðàâî íà äîñòúï äî ðàáîòíîòî ìÿñòî â ðàìêèòå íà óãîâîðåíîòî â èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð ïðè çàäúëæèòåëíî ïðåäâàðèòåëíî óâåäîìÿâàíå íà ðàáîòíèêà è ñëóæèòåëÿ, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, è ñ íåãîâî ñúãëàñèå.
 (6) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, íÿìàò ïðàâî äà îòêàçâàò äîñòúï äî ðàáîòíîòî ìÿñòî áåç îñíîâàíèå çà òîâà, â ðàìêèòå íà óñòàíîâåíîòî ðàáîòíî âðåìå è/èëè íà óãîâîðåíîòî â èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 Ðàáîòíî âðåìå. Ïî÷èâêè è îòïóñêè. Îò÷èòàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå
   ×ë. 107ë. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) (1) Ðàáîòíîòî âðåìå íà ðàáîòíèêà è ñëóæèòåëÿ, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå:
 1. ñå óñòàíîâÿâà â èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè êîäåêñ, êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð è ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä â ïðåäïðèÿòèåòî;
 2. ñå îïðåäåëÿ ïðè ñïàçâàíå íà óñòàíîâåíàòà ñ òîçè êîäåêñ ìåæäóäíåâíà è ñåäìè÷íà ïî÷èâêà;
 3. ñúîòâåòñòâà ïî ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå, îïðåäåëåíî çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) Ñ èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð ìîæå èçðè÷íî äà ñå èçêëþ÷è âúçìîæíîñòòà çà ïîëàãàíå íà:
 1. èçâúíðåäåí òðóä;
 2. íîùåí òðóä;
 3. òðóä ïî âðåìå íà íàöèîíàëíè ïðàçíèöè.
 (3) Ïðè óñëîâèÿòà íà àë. 1 è 2 ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, ñàì îðãàíèçèðà ñâîåòî ðàáîòíî âðåìå, òàêà ÷å äà å íà ðàçïîëîæåíèå è äà ðàáîòè âúâ âðåìåòî, â êîåòî ðàáîòîäàòåëÿò è íåãîâèòå òúðãîâñêè ïàðòíüîðè ñà â êîìóíèêàöèîííà âðúçêà.
 (4) Ñòàíäàðòèòå çà íàòîâàðåíîñò è èçâúðøâàíå ðàáîòàòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, ñà åäíàêâè ñ òåçè íà ðàáîòíèöèòå èëè ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (5) Äåéñòâèòåëíî îòðàáîòåíîòî âðåìå ñå îòðàçÿâà åæåìåñå÷íî â äîêóìåíò ïî îáðàçåö, óòâúðäåí îò ðàáîòîäàòåëÿ. Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, íîñè îòãîâîðíîñò çà äîñòîâåðíîñòòà íà äàííèòå.
 (6) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå:
 1. ñàìè îïðåäåëÿò ïî÷èâêèòå â ðàáîòíîòî ñè âðåìå â ñúîòâåòñòâèå ñ ðàçïîðåäáèòå íà òîçè êîäåêñ, Çàêîíà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä è ñâúðçàíèòå ñ ïðèëàãàíåòî èì ïîäçàêîíîâè íîðìàòèâíè àêòîâå, êàêòî è äîãîâîðåíîñòèòå â èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð;
 2. ïîëçâàò îòïóñêè ïî ðåä, âèä è â ðàçìåð ñúãëàñíî óñòàíîâåíîòî â Êîäåêñà íà òðóäà, ïîäçàêîíîâèòå íîðìàòèâíè àêòîâå, êàêòî è äîãîâîðåíîñòèòå â èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå
   ×ë. 107ì. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) (1) Ðàçìåðúò íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå ñå îïðåäåëÿ ñ èíäèâèäóàëíèÿ òðóäîâ äîãîâîð ñúãëàñíî ðàçïîðåäáèòå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî è â ñúîòâåòñòâèå ñ êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð è âúòðåøíèòå ïðàâèëà çà ðàáîòíàòà çàïëàòà íà ïðåäïðèÿòèåòî.
 (2) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, èìà ïðàâî íà âñè÷êè äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ, óñòàíîâåíè â äåéñòâàùîòî çàêîíîäàòåëñòâî, âúâ âúòðåøíèòå ïðàâèëà çà ðàáîòíàòà çàïëàòà, â èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (3) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, ïîëçâàò íà îáùî îñíîâàíèå ñîöèàëíàòà ïðîãðàìà íà ïðåäïðèÿòèåòî.
 Êîëåêòèâíè ïðàâà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå. Èíòåãðàöèÿ ñ ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ
  ×ë. 107í. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî èçâúðøâà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, èìà ðàâíè òðóäîâè è ñèíäèêàëíè ïðàâà ñ ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, ìîãàò äà ôîðìèðàò ñàìîñòîÿòåëíà ãðóïà, êîÿòî äà èçáèðà îòäåëåí ïðåäñòàâèòåë ïî èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå ïî ÷ë. 7à, àêî îáùèÿò èì áðîé íàäõâúðëÿ 20 ðàáîòíèöè.
 (3) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, èìàò ïðàâî äà ó÷àñòâàò â îðãàíèçàöèîííèÿ è ñîöèàëíèÿ æèâîò íà ñèíäèêàëíàòà îðãàíèçàöèÿ â ïðåäïðèÿòèåòî, â êîÿòî ÷ëåíóâàò.
 (4) Ðàáîòîäàòåëÿò îñèãóðÿâà âúçìîæíîñòè çà:
 1. ïðåäîòâðàòÿâàíå èçîëàöèÿòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, îò îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ, êàòî:
 à) ñúçäàâà óñëîâèÿ çà ïåðèîäè÷íî ïðîâåæäàíå íà ðàáîòíè èëè ñîöèàëíè ñðåùè â ïîìåùåíèÿ/îôèñè íà ðàáîòîäàòåëÿ;
 á) ìîæå äà ñúçäàâà ôèðìåíî âèðòóàëíî ïðîñòðàíñòâî - ÷àò, ôîðóì èëè äðóã ñïîñîá, ÷ðåç êîéòî ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ, è ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, äà ìîãàò ñâîáîäíî äà îáùóâàò;
 2. äîñòúï äî ôèðìåíà è ïðîôåñèîíàëíà èíôîðìàöèÿ íà ïðåäïðèÿòèåòî, ñâúðçàíà ñ èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà îò ðàçñòîÿíèå;
 3. ó÷àñòèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, â îðãàíèçàöèîííèÿ è ñîöèàëíèÿ æèâîò íà ñèíäèêàëíàòà îðãàíèçàöèÿ â ïðåäïðèÿòèåòî, â êîÿòî ÷ëåíóâàò.
 (5) Óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî ñå îñèãóðÿâàò âúçìîæíîñòèòå ïî àë. 1 - 4, ñå óãîâàðÿò â èíäèâèäóàëíèÿ è/èëè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð èëè ñå óðåæäàò ñ ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä íà ïðåäïðèÿòèåòî.
 Êâàëèôèêàöèÿ, ïðåêâàëèôèêàöèÿ, îáó÷åíèå
   ×ë. 107î. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) (1) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, èìàò ñúùèÿ äîñòúï äî îáó÷åíèå è âúçìîæíîñòè çà ðàçâèòèå íà êàðèåðàòà, êàêâèòî èìàò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïîìåùåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ, è ñà îáåêò íà ñúùàòà ïîëèòèêà íà îöåíêà.
 (2) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, èìàò ïðàâî íà ïîäõîäÿùî îáó÷åíèå, ñúîáðàçåíî ñ ïðåäîñòàâåíîòî èì òåõíè÷åñêî îáîðóäâàíå è ñ õàðàêòåðèñòèêèòå íà òàçè ôîðìà íà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòà.
 (3) Ïðè íåîáõîäèìîñò ðúêîâîäèòåëÿò íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå, è äðóãè äëúæíîñòíè ëèöà èìàò ïðàâî íà îáó÷åíèå çà òàçè ôîðìà íà ðàáîòà è íåéíîòî ðúêîâîäñòâî.
 Ïðèëàãàíå íà äðóãè ðàçïîðåäáè çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå
   ×ë. 107ï. (Íîâ - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) Çà íåóðåäåíèòå â òîçè ðàçäåë âúïðîñè ñå ïðèëàãàò îáùèòå ðàçïîðåäáè íà òîçè êîäåêñ.
   Ðàçäåë VIIIâ
(Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.)
Äîïúëíèòåëíè óñëîâèÿ çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà ÷ðåç ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà

 Òðóäîâ äîãîâîð ñ ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà
   ×ë. 107ð. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) (1) Â òðóäîâèÿ äîãîâîð ñ ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, ñå óãîâàðÿ, ÷å ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ùå áúäå èçïðàòåí çà èçïúëíåíèå íà âðåìåííà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë ïîä íåãîâî ðúêîâîäñòâî è êîíòðîë.
 (2) Îáùèÿò áðîé íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïðàòåíè îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë, íå ìîæå äà áúäå ïîâå÷å îò 30 íà ñòî îò îáùèÿ áðîé íà ðàáîòåùèòå ïðè íåãî ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè.
 (3) Íå ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà òðóäîâ äîãîâîð ïî àë. 1 çà èçïðàùàíå çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòà:
 1. ïðè óñëîâèÿòà íà ïúðâà è âòîðà êàòåãîðèÿ òðóä;
 2. â ïðåäïðèÿòèÿ, ñâúðçàíè ñ íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò è îòáðàíàòà íà ñòðàíàòà;
 3. â ïðåäïðèÿòèÿ, â êîèòî ñå ïðîâåæäà ñòà÷êà.
 (4) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ïî àë. 1 ñå ñêëþ÷âà ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà ðàçäåë I îò òàçè ãëàâà, êàêòî ñëåäâà:
 1. äî çàâúðøâàíå íà îïðåäåëåíà ðàáîòà;
 2. çà çàìåñòâàíå íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî îòñúñòâà îò ðàáîòà.
 (5) Â òðóäîâèÿ äîãîâîð ïî àë. 1 íå ìîãàò äà ñå óãîâàðÿò êëàóçè, êîèòî çàáðàíÿâàò èëè âîäÿò äî íåâúçìîæíîñò çà âúçíèêâàíå íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ìåæäó ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë è ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïî âðåìå èëè ñëåä èçòè÷àíå íà âðåìåòî, çà êîåòî òîé å èçïðàòåí çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë.
 (6) Ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, íÿìà ïðàâî äà èçèñêâà îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çàïëàùàíå íà òàêñà çà ñúäåéñòâèå çà çàïî÷âàíå íà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, êàêòî è ïðè ñêëþ÷âàíå íà òðóäîâ äîãîâîð èëè ïðè âúçíèêâàíå íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë ïðåäè, ñëåä èëè ïî âðåìå íà ðàáîòàòà, çà êîÿòî å áèë èçïðàòåí.
 (7) Ïðåäïðèÿòèÿòà, êîèòî îñèãóðÿâàò âðåìåííà ðàáîòà, îñúùåñòâÿâàò ñâîÿòà äåéíîñò ñëåä ðåãèñòðàöèÿ â Àãåíöèÿòà ïî çàåòîñòòà ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè â Çàêîíà çà íàñúð÷àâàíå íà çàåòîñòòà.
 Çàäúëæåíèÿ íà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà
   ×ë. 107ñ. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) (1) Ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, å äëúæíî äà èçïðàòè óâåäîìëåíèå äî ñúîòâåòíàòà òåðèòîðèàëíà äèðåêöèÿ íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå ïî ðåäà íà ÷ë. 62, àë. 3. 
(2) Èçïðàùàíåòî ïî ÷ë. 107ð, àë. 1 ñå èçâúðøâà ñ ïèñìåí àêò íà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, ñëåä ïðåäîñòàâÿíåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà åêçåìïëÿðà îò ñêëþ÷åíèÿ òðóäîâ äîãîâîð è êîïèåòî îò óâåäîìëåíèåòî ïî ÷ë. 62, àë. 3, çàâåðåíî îò òåðèòîðèàëíàòà äèðåêöèÿ íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå. Â àêòà ñå ïîñî÷âàò äàòàòà íà ÿâÿâàíå â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, òî÷åí àäðåñ íà ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, ìÿñòîòî íà ðàáîòà, ðàáîòíîòî ìÿñòî, íàèìåíîâàíèåòî íà äëúæíîñòòà è õàðàêòåðúò íà ðàáîòàòà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë è äëúæíîñòíîòî ëèöå â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, ïðè êîåòî ñëåäâà äà ñå ÿâè ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êàêòî è âèäúò ïúðâîíà÷àëíî îáó÷åíèå, êîåòî ùå ñå ïðîâåäå â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë. Àêòúò ñå âðú÷âà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñðåùó ïîäïèñ íå ïî-êúñíî îò åäèí ðàáîòåí äåí ïðåäè äàòàòà, îïðåäåëåíà çà ïîñòúïâàíåòî ìó íà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, êàòî ñå îòáåëÿçâà äàòàòà íà âðú÷âàíåòî ìó.
 (3) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî ïèñìåíî äà îòêàæå ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë, êîãàòî òÿ íå ñúîòâåòñòâà íà ïðîôåñèîíàëíàòà ìó êâàëèôèêàöèÿ è çäðàâîñëîâíî ñúñòîÿíèå èëè ñå íàìèðà â äðóãî íàñåëåíî ìÿñòî, çà êîåòî å äëúæåí äà èíôîðìèðà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, êúì ìîìåíòà íà âðú÷âàíå íà àêòà ïî àë. 2. Â òîçè ñëó÷àé òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñå ñìÿòà çà íåâúçíèêíàëî.
 (4) Ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, íÿìà ïðàâî äà èçïðàùà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë, â êîåòî ñå ïðîâåæäà ñòà÷êà, íåçàâèñèìî îò ñêëþ÷åíèòå äîãîâîðè ïî ÷ë. 107ð è 107ó.
 (5) Ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, å äëúæíî:
 1. äà íà÷èñëÿâà âúâ âåäîìîñò çà çàïëàòè òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ;
 2. äà ïëàùà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïîëàãàùîòî ìó ñå òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå;
 3. ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà ìó èçäàäå èçâëå÷åíèå îò äîêóìåíòèòå çà èçïëàòåíèòå èëè íåèçïëàòåíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ è îáåçùåòåíèÿ;
 4. äà îñèãóðè ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, óñòàíîâåíè â Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå è â Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå; 
5. ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà ìó èçäàäå è ïðåäîñòàâè íåîáõîäèìèòå äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâàùè ôàêòè, ñâúðçàíè ñ âúçíèêâàíåòî, èçïúëíåíèåòî è ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, â 14-äíåâåí ñðîê îò èñêàíåòî;
 6. ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå äà èçäàäå çàïîâåä çà óâîëíåíèå èëè äðóã äîêóìåíò, ñ êîéòî ñå óäîñòîâåðÿâà ïðåêðàòÿâàíåòî ìó.
 (6) Ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, å äëúæíî äà óâåäîìè ïèñìåíî ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë çà èìåíàòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ïðåäñòîè äà áúäàò èçïðàòåíè ïðè íåãî, íå ïî-êúñíî îò åäèí ðàáîòåí äåí ïðåäè çàïî÷âàíåòî íà ðàáîòàòà.
 Çàäúëæåíèÿ íà ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë
   ×ë. 107ò. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) (1) Ïðè èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà, çà êîÿòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å èçïðàòåí, ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë å äëúæíî:
 1. äà îïðåäåëè ðàáîòíîòî ìÿñòî, êúäåòî ùå ñå èçïúëíÿâà ðàáîòàòà;
 2. äà âðú÷è ñðåùó ïîäïèñ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðåäè çàïî÷âàíå íà ðàáîòàòà äëúæíîñòíà õàðàêòåðèñòèêà è äà îòáåëåæè äàòàòà íà âðú÷âàíåòî;
 3. äà èíñòðóêòèðà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà áåçîïàñíîòî è çäðàâîñëîâíîòî èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà;
 4. äà îò÷èòà îòðàáîòåíîòî âðåìå, çà êîåòî äà óâåäîìÿâà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñðåùó ïîäïèñ;
 5. äà îïðåäåëÿ ðàçìåðà íà ïîëàãàåìîòî ñå îñíîâíî è äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ, âêëþ÷èòåëíî çà ïîëîæåíèÿ èçâúíðåäåí è íîùåí òðóä, çà êîåòî äà óâåäîìÿâà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñðåùó ïîäïèñ;
 6. ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà ìó èçäàäå è ïðåäîñòàâè íåîáõîäèìèòå äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâàùè ôàêòè, ñâúðçàíè ñ èçïúëíåíèåòî íà ðàáîòàòà, â 14-äíåâåí ñðîê îò èñêàíåòî;
 7. äà óâåäîìÿâà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, çà óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî íà ñúùàòà èëè íà ñõîäíà ðàáîòà èëè äëúæíîñò ðàáîòÿò îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êàêòî è ïðè ïðîìÿíà íà òåçè óñëîâèÿ;
 8. äà ïðåäîñòàâÿ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èíôîðìàöèÿ ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà Çàêîíà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä è íîðìàòèâíèòå àêòîâå ïî ïðèëàãàíåòî ìó;
 9. äà çàñòðàõîâà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà ñâîÿ ñìåòêà ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà ÷ë. 52 îò Çàêîíà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä; 
10. äà ïðåäîñòàâÿ ñâîåâðåìåííî íà ïîäõîäÿùî ìÿñòî â ïðåäïðèÿòèåòî ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ çà ñâîáîäíèòå ðàáîòíè ìåñòà è äëúæíîñòè, çà äà óëåñíè äîñòúïà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äî ïîñòîÿííà ðàáîòà;
 11. äà ïðåäïðèåìà ìåðêè çà óëåñíÿâàíå äîñòúïà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äî îáó÷åíèå ñ öåë äà ñå óëåñíÿò âúçìîæíîñòèòå çà èçðàñòâàíå â êàðèåðàòà è ïðîôåñèîíàëíàòà ìó ìîáèëíîñò;
 12. äà ïðîâåæäà ïúðâîíà÷àëíî è ïðîäúëæàâàùî îáó÷åíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ äëúæíîñòòà è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë.
 (2) Ïðè èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà, çà êîÿòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å èçïðàòåí, ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë å äëúæíî äà ìó îñèãóðÿâà îñíîâíè óñëîâèÿ íà òðóä è çàåòîñò è ðàâíî òðåòèðàíå, êàêâèòî å îñèãóðèëî íà îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ðàáîòÿò ïðè íåãî è èçïúëíÿâàò ñúùàòà èëè ñõîäíà ðàáîòà èëè äëúæíîñò, âêëþ÷èòåëíî çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä.
 (3) Ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë íÿìà ïðàâî äà ïðîìåíÿ äëúæíîñòòà è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà, çà èçïúëíåíèåòî íà êîÿòî å èçïðàòåí ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò.
 (4) Ïðè äèñöèïëèíàðíî íàðóøåíèå íà èçïðàòåíèÿ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë èíôîðìèðà íåçàáàâíî ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è îïèñâà íàðóøåíèåòî, âðåìåòî, ìÿñòîòî è îáñòîÿòåëñòâàòà, ïðè êîèòî å èçâúðøåíî.
 (5) Ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë ìîæå äà îòïðàâè ìîòèâèðàíî ïðåäëîæåíèå äî ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, çà íàëàãàíå íà äèñöèïëèíàðíî íàêàçàíèå íà èçïðàòåíèÿ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êàêòî è äà áúäå èçïðàòåí äðóã ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íà íåãîâî ìÿñòî.
 Îòíîøåíèÿ ìåæäó ïðåäïðèÿòèÿòà
   ×ë. 107ó. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) (1) Îòíîøåíèÿòà ìåæäó ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, ñå óðåæäàò ñ ïèñìåí äîãîâîð.
 (2) Â äîãîâîðà ïî àë. 1 ñå îïðåäåëÿò:
 1. íàèìåíîâàíèÿòà íà äëúæíîñòèòå è õàðàêòåðúò íà ðàáîòàòà, çà èçïúëíåíèå íà êîÿòî ùå ñå èçïðàùàò ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè;
 2. ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà âðåìåòî, çà êîåòî ùå ñå èçïðàùàò ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè;
 3. çàäúëæåíèÿòà íà ðàáîòíèöèòå èëè ñëóæèòåëèòå êúì ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà;
 4. ðåäúò çà ïîëçâàíå íà îòïóñêèòå;
 5. çàäúëæåíèÿòà íà ðàáîòíèöèòå èëè ñëóæèòåëèòå êúì ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë;
 6. ðåäúò çà îáìåí íà èíôîðìàöèÿ ìåæäó ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë çà ñòðóêòóðàòà è îðãàíèçàöèÿòà íà ðàáîòíàòà çàïëàòà, âèäîâåòå äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ è ðàçìåðèòå èì â ïðåäïðèÿòèåòî, êàêòî è çà ñêëþ÷åíèÿ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, àêî èìà òàêúâ;
 7. ðåäúò è ñðîêîâåòå, â êîèòî ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë ùå óâåäîìÿâà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, çà îò÷åòåíîòî ðàáîòíî âðåìå è îïðåäåëåíèÿ ðàçìåð íà ïîëàãàåìîòî ñå îñíîâíî è äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ, âêëþ÷èòåëíî çà ïîëîæåíèÿ èçâúíðåäåí è íîùåí òðóä îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ;
 8. âèäúò íà ïúðâîíà÷àëíîòî îáó÷åíèå, êîåòî ùå áúäå íåîáõîäèìî çà èçïúëíåíèå íà âðåìåííàòà ðàáîòà;
 9. îòãîâîðíîñòòà ïðè íåèçïúëíåíèå;
 10. äðóãè óñëîâèÿ, ñâúðçàíè ñ èçïúëíåíèåòî íà âðåìåííàòà ðàáîòà.
 (3) Çà çàäúëæåíèÿòà êúì ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, âúçíèêíàëè ïðè, ïî ïîâîä èëè âúâ âðúçêà ñ èçïúëíåíèåòî íà âúçëîæåíàòà ìó ðàáîòà, ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë îòãîâàðÿò ñîëèäàðíî.
 (4) Ïðèëàãàíåòî íà àë. 1 - 3 íå ëèøàâà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ îò çàùèòàòà, êîÿòî ìó îñèãóðÿâà ñêëþ÷åíèÿò îò íåãî òðóäîâ äîãîâîð ñ ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà.
 (5) Ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë, êîåòî å èçâúðøèëî ìàñîâî óâîëíåíèå, ìîæå äà ñêëþ÷è äîãîâîð ïî àë. 1 íå ïî-ðàíî îò 6 ìåñåöà ñëåä èçâúðøâàíåòî ìó.
 Çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ
   ×ë. 107ô. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà èçïúëíÿâà êúì ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, çàäúëæåíèÿòà, êîèòî ïðîèçòè÷àò îò òðóäîâèÿ äîãîâîð ïî ÷ë. 107ð, íî íå ñà ñâúðçàíè ñ íåïîñðåäñòâåíîòî èçïúëíåíèå íà âúçëîæåíàòà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë.
 (2) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà èçïúëíÿâà êúì ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë âñè÷êè çàäúëæåíèÿ, êîèòî ïðîèçòè÷àò îò èçïúëíåíèåòî íà âúçëîæåíàòà ðàáîòà.
 Ïðàâà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ
   ×ë. 107õ. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, èçïðàòåí çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë, ïðåç âðåìåòî, äîêàòî ðàáîòè ïðè íåãî, èìà ïðàâî íà:
 1. òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå;
 2. îòïóñêè, ïðåäâèäåíè â òîçè êîäåêñ;
 3. ñèíäèêàëíî ñäðóæàâàíå;
 4. ó÷àñòèå â îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â ïðåäïðèÿòèåòî;
 5. èíôîðìàöèÿ ïî âñè÷êè âúïðîñè, ñâúðçàíè ñ èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà;
 6. ïðèñúåäèíÿâàíå êúì êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð;
 7. óðåæäàíå íà êîëåêòèâíèòå òðóäîâè ñïîðîâå;
 8. ñîöèàëíî-áèòîâî è êóëòóðíî îáñëóæâàíå;
 9. áåçîïàñíè è çäðàâîñëîâíè óñëîâèÿ íà òðóä;
 10. ïúðâîíà÷àëíî è ïðîäúëæàâàùî îáó÷åíèå â ñúîòâåòñòâèå ñ äëúæíîñòòà è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë;
 11. îáåçùåòåíèÿ ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå; 
12. äðóãè ïðàâà, íåïîñðåäñòâåíî ñâúðçàíè ñ èçïúëíåíèåòî íà âúçëîæåíàòà ðàáîòà.
 (2) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî àë. 1 íå ìîãàò äà áúäàò ïîñòàâÿíè â ïî-íåáëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå ñàìî ïîðàäè âðåìåííàòà èì ðàáîòà â ñðàâíåíèå ñ îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ðàáîòÿò â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë íà ñúùàòà èëè íà ñõîäíà ðàáîòà, îñâåí àêî çàêîíúò ïîñòàâÿ ïîëçâàíåòî íà íÿêîè ïðàâà â çàâèñèìîñò îò ïðèòåæàâàíàòà êâàëèôèêàöèÿ èëè ïðèäîáèòèòå óìåíèÿ. Êîãàòî íà ñúùàòà èëè íà ñõîäíà ðàáîòà íÿìà çàåòè ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïðàòåíè çà èçïúëíåíèå íà âðåìåííà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë, íå ìîãàò äà áúäàò ïîñòàâåíè â ïî-íåáëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå îò îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ðàáîòÿò ïðè íåãî.
 Íà÷àëî íà èçïúëíåíèåòî è ïðåêðàòÿâàíå íà ðàáîòàòà
   ×ë. 107ö. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) (1) Èçïúëíåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ êúì ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë çàïî÷âà ñ ïîñòúïâàíåòî ìó íà ðàáîòà ïðè íåãî.
 (2) Èçïúëíåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë ñå ïðåêðàòÿâà:
 1. ñúñ çàâúðøâàíåòî íà îïðåäåëåíàòà ðàáîòà;
 2. ñúñ çàâðúùàíåòî íà çàìåñòâàíèÿ íà ðàáîòà;
 3. ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ìåæäó ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, ïî ðåäà íà òîçè êîäåêñ;
 4. ïðè ïðåêðàòÿâàíå ðåãèñòðàöèÿòà íà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà.
 Ïðèëàãàíå íà äðóãè ðàçïîðåäáè çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà ÷ðåç ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà
   ×ë. 107÷. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., â ñèëà îò 5.12.2011 ã.) Çà íåóðåäåíèòå â òîçè ðàçäåë âúïðîñè ñå ïðèëàãàò îáùèòå ðàçïîðåäáè íà òîçè êîäåêñ.
 Ðàçäåë IX
Äîïúëíèòåëåí òðóä ïî òðóäîâ äîãîâîð

   ×ë. 108. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 109. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Äîïúëíèòåëåí òðóä ïðè ñúùèÿ ðàáîòîäàòåë
   ×ë. 110. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ñêëþ÷è òðóäîâ äîãîâîð ñ ðàáîòîäàòåëÿ, ïðè êîãîòî ðàáîòè, çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà, êîÿòî íå å â êðúãà íà íåãîâèòå òðóäîâè çàäúëæåíèÿ, èçâúí óñòàíîâåíîòî çà íåãî ðàáîòíî âðåìå.
  Äîïúëíèòåëåí òðóä ïðè äðóã ðàáîòîäàòåë
   ×ë. 111. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ñêëþ÷âà òðóäîâè äîãîâîðè è ñ äðóãè ðàáîòîäàòåëè çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà èçâúí óñòàíîâåíîòî çà íåãî ðàáîòíî âðåìå ïî îñíîâíîòî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå (âúíøíî ñúâìåñòèòåëñòâî), îñâåí àêî íå å óãîâîðåíî äðóãî â èíäèâèäóàëíèÿ ìó òðóäîâ äîãîâîð ïî îñíîâíîòî ìó òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
  Çàáðàíà çà ïîëàãàíå íà äîïúëíèòåëåí òðóä
   ×ë. 112. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 48 îò 2006 ã.) Çàáðàíÿâà ñå ïîëàãàíåòî íà äîïúëíèòåëåí òðóä îò ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, êîèòî:
 1. ðàáîòÿò ïðè ñïåöèôè÷íè óñëîâèÿ è ðèñêîâåòå çà æèâîòà è çäðàâåòî èì íå ìîãàò äà áúäàò îòñòðàíåíè èëè íàìàëåíè, íåçàâèñèìî îò ïðåäïðèåòèòå ìåðêè - çà ðàáîòà ïðè ñúùèòå èëè äðóãè ñïåöèôè÷íè óñëîâèÿ;
 2. ñà îïðåäåëåíè â çàêîí èëè â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
  Ðàáîòíî âðåìå ïî òðóäîâ äîãîâîð çà äîïúëíèòåëåí òðóä
    ×ë. 113. (Äîï. - ÄÂ - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., èçì., áð. 27 îò 2005 ã., áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ìàêñèìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå ïî òðóäîâ äîãîâîð çà äîïúëíèòåëåí òðóä çàåäíî ñ ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíîòî âðåìå ïî îñíîâíîòî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ïðè ïîäíåâíî èç÷èñëÿâàíå íå ìîæå äà áúäå ïîâå÷å îò:
 1. 40 ÷àñà ñåäìè÷íî - çà íåíàâúðøèëèòå 18-ãîäèøíà âúçðàñò ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè;
 2. 48 ÷àñà ñåäìè÷íî - çà äðóãèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè.
 (2) Ïðè èçðè÷íîòî èì ïèñìåíî ñúãëàñèå ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî àë. 1, ò. 2 ìîãàò äà ðàáîòÿò è ïîâå÷å îò 48 ÷àñà.
 (3) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïî ÷ë. 110 è 111 äàâà ïèñìåíîòî ñè ñúãëàñèå çà ðàáîòà ïîâå÷å îò 48 ÷àñà ñåäìè÷íî íà ðàáîòîäàòåëÿ, ïðè êîãîòî ðàáîòè. Â ñëó÷àé ÷å ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå äàäå ñúãëàñèå, òîé íå ìîæå äà áúäå çàäúëæåí äà ðàáîòè ïîâå÷å îò 48 ÷àñà ñåäìè÷íî, êàòî îòêàçúò ìó íå ìîæå äà äîâåäå äî íàñòúïâàíå íà íåáëàãîïðèÿòíè ïîñëåäèöè çà íåãî.
 (4) Ïèñìåíîòî ñúãëàñèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïî ÷ë. 111 çà ðàáîòà ïîâå÷å îò 48 ÷àñà ñåäìè÷íî ñå äàâà íà ðàáîòîäàòåëÿ - ñòðàíà ïî òðóäîâèÿ äîãîâîð çà äîïúëíèòåëåí òðóä.
 (5) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 3 è 4 ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíîòî âðåìå ñå èç÷èñëÿâà çà ïåðèîä íå ïî-äúëúã îò 4 ìåñåöà.
 (6) Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè íà ïîëàãàíå íà äîïúëíèòåëåí òðóä îáùàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå íå ìîæå äà íàðóøàâà íåïðåêúñíàòàòà ìèíèìàëíà ìåæäóäíåâíà è ñåäìè÷íà ïî÷èâêà, óñòàíîâåíà ñ òîçè êîäåêñ.
 (7) Ðàáîòîäàòåëèòå âîäÿò äîêóìåíòàöèÿ çà âñåêè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ðàáîòè ïîâå÷å îò 48 ÷àñà ñåäìè÷íî. Äîêóìåíòàöèÿòà ñå äúðæè íà ðàçïîëîæåíèå íà Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà", êîÿòî îò ñúîáðàæåíèÿ, ñâúðçàíè ñ áåçîïàñíîñòòà è/èëè çäðàâåòî íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, ìîæå äà çàáðàíÿâà èëè îãðàíè÷àâà âúçìîæíîñòòà çà ïðåâèøàâàíå íà ñåäìè÷íàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå.
 (8) Ïðè ïîèñêâàíå ðàáîòîäàòåëèòå ïðåäîñòàâÿò íà Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" èíôîðìàöèÿ çà ñëó÷àèòå, â êîèòî ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñà äàëè ñúãëàñèå äà ðàáîòÿò ïîâå÷å îò 48 ÷àñà ñåäìè÷íî.
  Òðóäîâ äîãîâîð çà ðàáîòà ïðåç îïðåäåëåíè äíè îò ìåñåöà (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã.)
   ×ë. 114. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 110 îò 1999 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 108 îò 2008 ã., äîï., áð. 15 îò 2010 ã.) Òðóäîâ äîãîâîð ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà è çà ðàáîòà ïðåç îïðåäåëåíè äíè îò ìåñåöà, êàòî òîâà âðåìå ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
  Òðóäîâ äîãîâîð çà êðàòêîòðàéíà ñåçîííà ñåëñêîñòîïàíñêà ðàáîòà
   ×ë. 114à. (Íîâ – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) (1) Òðóäîâ äîãîâîð çà êðàòêîòðàéíà ñåçîííà ñåëñêîñòîïàíñêà ðàáîòà ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà ìåæäó ðàáîòíèê è ðåãèñòðèðàí çåìåäåëñêè ñòîïàíèí çà ðàáîòà çà åäèí äåí, êàòî òîâà âðåìå íå ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.

 (2) Ñ åäèí ðàáîòíèê ìîæå äà ñå ñêëþ÷âàò òðóäîâè äîãîâîðè îáùî çà íå ïîâå÷å îò 90 äíè â åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà. 

(3) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ïî àë. 1 ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà çà ïðîôåñèè, íåèçèñêâàùè ñïåöèàëíà êâàëèôèêàöèÿ, â îñíîâíà èêîíîìè÷åñêà äåéíîñò "Ðàñòåíèåâúäñòâî" – ñàìî çà îáðàáîòêà íà íàñàæäåíèÿòà è ïðèáèðàíå íà ðåêîëòàòà îò ïëîäîâå, çåëåí÷óöè, ðîçîâ öâÿò è ëàâàíäóëà. 

(4) (Èçì. – ÄÂ, áð. 42 îò 2018 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ïî àë. 1 ñúäúðæà äàííè çà ñòðàíèòå, ìÿñòî íà ðàáîòà, íàèìåíîâàíèå íà äëúæíîñòòà, ðàçìåð íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå, äàòà íà èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà, ïðîäúëæèòåëíîñò, íà÷àëî è êðàé íà ðàáîòíèÿ äåí. Íîðìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå å 8 ÷àñà, êàòî ñòðàíèòå ïî òðóäîâèÿ äîãîâîð ìîãàò äà óãîâàðÿò ðàáîòà è çà ïîëîâèíàòà îò íåÿ.

 (5) Òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå ñå èçïëàùà ëè÷íî íà ðàáîòíèêà ñðåùó ðàçïèñêà â êðàÿ íà ðàáîòíèÿ äåí. 

(6) Ïðè ñêëþ÷âàíå è ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ïî àë. 1 íå ñå ïðèëàãàò ÷ë. 62, àë. 3 è 4, ÷ë. 127, àë. 1, ò. 4 è ÷ë. 128à, àë. 3. 

(7) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà ïðåäîñòàâÿíå, ðåãèñòðèðàíå è îò÷èòàíå íà òðóäîâèòå äîãîâîðè ïðåä èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà, ñúãëàñóâàíà ñ óïðàâèòåëÿ íà Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò è ñ èçïúëíèòåëíèÿ äèðåêòîð íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå. Ñ íàðåäáàòà ñå óòâúðæäàâà è îáðàçåö íà òðóäîâ äîãîâîð ïî àë. 1. 

(8) Ðàáîòíèöèòå, êîèòî ïîëàãàò òðóä ïî àë. 1, ñå îñèãóðÿâàò ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, óñòàíîâåíè â Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå è â Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå.
 Ñúäúðæàíèå
   ×ë. 115. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ñ òðóäîâèòå äîãîâîðè ïî òîçè ðàçäåë îñâåí óñëîâèÿòà ïî ÷ë. 66, àë. 1 ñå óãîâàðÿò ïðîäúëæèòåëíîñòòà è ðàçïðåäåëåíèåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå, à ìîæå äà ñå óãîâàðÿ è ïåðèîäè÷íîñòòà íà èçïëàùàíåòî íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå.
   ×ë. 116. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå
   ×ë. 117. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ïîëàãàò äîïúëíèòåëåí òðóä, ñå îñèãóðÿâàò ïî óñëîâèÿ è ïî ðåä, óñòàíîâåíè â îòäåëåí çàêîí.
   Ðàçäåë X
Èçìåíåíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå

 Çàáðàíà çà åäíîñòðàííî èçìåíåíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 118. (1) Ðàáîòîäàòåëÿò èëè ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ìîãàò äà ïðîìåíÿò åäíîñòðàííî ñúäúðæàíèåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå îñâåí â ñëó÷àèòå è ïî ðåäà, óñòàíîâåíè â çàêîíà.
 (2) Íå ñå ñìÿòà èçìåíåíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ïðåìåñòåí íà äðóãî ðàáîòíî ìÿñòî â ñúùîòî ïðåäïðèÿòèå, áåç äà ñå ïðîìåíÿò îïðåäåëåíîòî ìÿñòî íà ðàáîòà, äëúæíîñòòà è ðàçìåðúò íà îñíîâíàòà çàïëàòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå åäíîñòðàííî äà óâåëè÷àâà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
  Èçìåíåíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïî âçàèìíî ñúãëàñèå
   ×ë. 119. Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ìîæå äà ñå èçìåíÿ ñ ïèñìåíî ñúãëàñèå ìåæäó ñòðàíèòå çà îïðåäåëåíî èëè íåîïðåäåëåíî âðåìå.
  Èçìåíåíèå íà ìÿñòîòî è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà îò ðàáîòîäàòåëÿ (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 120. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå ïðè ïðîèçâîäñòâåíà íåîáõîäèìîñò, êàêòî è ïðè ïðåñòîé, äà âúçëàãà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áåç íåãîâî ñúãëàñèå äà èçâúðøâà âðåìåííî äðóãà ðàáîòà â ñúùîòî èëè â äðóãî ïðåäïðèÿòèå, íî â ñúùîòî íàñåëåíî ìÿñòî èëè ìåñòíîñò çà ñðîê äî 45 êàëåíäàðíè äíè ïðåç åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà, à â ñëó÷àè íà ïðåñòîé - äîêàòî òîé ïðîäúëæàâà.
 (2) Ïðîìÿíàòà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå èçâúðøâà â ñúîòâåòñòâèå ñ êâàëèôèêàöèÿòà è çäðàâîñëîâíîòî ñúñòîÿíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà âúçëîæè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ðàáîòà îò äðóã õàðàêòåð, ìàêàð è äà íå ñúîòâåòñòâóâà íà íåãîâàòà êâàëèôèêàöèÿ, êîãàòî òîâà ñå íàëàãà ïî íåïðåîäîëèìè ïðè÷èíè.
  Èçïúëíÿâàíå íà äëúæíîñò â èíñòèòóöèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç
   ×ë. 120à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 43 îò 2008 ã.) (1) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë ìîæå äà áúäå èçïðàòåí äà èçïúëíÿâà äëúæíîñò â èíñòèòóöèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç çà ñðîê äî 4 ãîäèíè.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã.) Çà ñðîêà íà èçïúëíåíèåòî íà äëúæíîñò â èíñòèòóöèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò çàïàçâà òðóäîâîòî ñè ïðàâîîòíîøåíèå è ïðîäúëæàâà äà ïîëó÷àâà îò ðàáîòîäàòåëÿ îñíîâíîòî ñè òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå.
 (3) Ïðè èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ñè ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ñå ðúêîâîäè åäèíñòâåíî îò èíòåðåñèòå íà èíñòèòóöèÿòà, â êîÿòî å èçïðàòåí, è íå èçâúðøâà äåéñòâèÿ çà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (4) Ñëåä èçòè÷àíåòî íà ñðîêà çà èçïúëíåíèå íà äëúæíîñò â èíñòèòóöèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, êàêòî è â ñëó÷àèòå íà ïðåäñðî÷íî ïðåêðàòÿâàíå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò çàåìà ïðåäèøíàòà ñè äëúæíîñò â ñðîê äî 15 äíè, à êîãàòî òÿ å ñúêðàòåíà - äðóãà ðàâíîñòîéíà äëúæíîñò.
 (5) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà èçïðàùàíå íà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè äà èçïúëíÿâàò äëúæíîñòè â èíñòèòóöèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 Êîìàíäèðîâàíå íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè (Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 121. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Êîãàòî íóæäèòå íà ïðåäïðèÿòèåòî íàëàãàò, ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà êîìàíäèðîâà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ èçâúí ìÿñòîòî íà ïîñòîÿííàòà ìó ðàáîòà, íî çà íå ïîâå÷å îò 30 êàëåíäàðíè äíè áåç ïðåêúñâàíå.
 (2) Êîìàíäèðîâàíå çà ñðîê, ïî-äúëúã îò 30 êàëåíäàðíè äíè, ñå èçâúðøâà ñ ïèñìåíî ñúãëàñèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã., îòì., áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.).
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., îòì., áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.).
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã., ïðåäèøíà àë. 4, äîï., áð. 7 îò 2012 ã., îòì., áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.).
  Êîìàíäèðîâàíå è èçïðàùàíå íà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè
   ×ë. 121à. (Íîâ – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) (1) Êîìàíäèðîâàíå íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè å íàëèöå, êîãàòî:

 1. áúëãàðñêè ðàáîòîäàòåë êîìàíäèðîâà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íà òåðèòîðèÿòà íà äðóãà äúðæàâà – ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, äúðæàâà – ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ:

 à) çà ñâîÿ ñìåòêà è ïîä ñâîå ðúêîâîäñòâî âúç îñíîâà íà äîãîâîð, ñêëþ÷åí ìåæäó ðàáîòîäàòåëÿ è ïîëçâàòåëÿ íà óñëóãèòå; 

á) â ïðåäïðèÿòèå îò ñúùàòà ãðóïà ïðåäïðèÿòèÿ;

 2. ðàáîòîäàòåë, ðåãèñòðèðàí ïî çàêîíîäàòåëñòâîòî íà äðóãà äúðæàâà – ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, äúðæàâà – ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ èëè íà òðåòà äúðæàâà êîìàíäèðîâà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ:

 à) çà ñâîÿ ñìåòêà è ïîä ñâîå ðúêîâîäñòâî âúç îñíîâà íà äîãîâîð, ñêëþ÷åí ìåæäó ðàáîòîäàòåëÿ è ïîëçâàòåëÿ íà óñëóãèòå; 

á) ïðåäïðèÿòèå îò ñúùàòà ãðóïà ïðåäïðèÿòèÿ.
 (2) Èçïðàùàíå íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè å íàëèöå, êîãàòî:

 1. ðåãèñòðèðàíî ïî áúëãàðñêîòî çàêîíîäàòåëñòâî ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, èçïðàùà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë íà òåðèòîðèÿòà íà äðóãà äúðæàâà – ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, äúðæàâà – ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ;

 2. ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, ðåãèñòðèðàíî ïî çàêîíîäàòåëñòâîòî íà äðóãà äúðæàâà – ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, äúðæàâà – ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ èëè íà òðåòà äúðæàâà, èçïðàùà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.

 (3) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë ìîæå äà áúäå êîìàíäèðîâàí èëè èçïðàòåí ïðè óñëîâèÿòà ïî àë. 1 è 2, êîãàòî çà öåëèÿ ïåðèîä íà êîìàíäèðîâàíåòî èëè íà èçïðàùàíåòî ñúùåñòâóâà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ìåæäó íåãî è êîìàíäèðîâàùèÿ èëè èçïðàùàùèÿ ðàáîòîäàòåë.

 (4) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1, ò. 1 è àë. 2, ò. 1 çà ñðîêà íà êîìàíäèðîâàíåòî èëè íà èçïðàùàíåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå îñèãóðÿâàò íàé-ìàëêî ñúùèòå ìèíèìàëíè óñëîâèÿ íà ðàáîòà, êàêâèòî ñà óñòàíîâåíè çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïúëíÿâàùè ñúùàòà èëè ñõîäíà ðàáîòà â ïðèåìàùàòà äúðæàâà. 

(5) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1, ò. 2 è àë. 2, ò. 2 çà ñðîêà íà êîìàíäèðîâàíåòî èëè íà èçïðàùàíåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå îñèãóðÿâàò íàé-ìàëêî ñúùèòå ìèíèìàëíè óñëîâèÿ íà ðàáîòà, êàêâèòî ñà óñòàíîâåíè çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïúëíÿâàùè ñúùàòà èëè ñõîäíà ðàáîòà â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ. 
(6) Êîãàòî â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà àë. 5 ðàáîòîäàòåëÿò ïî àë. 1, ò. 2 è ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà ïî àë. 2, ò. 2, íå îñèãóðÿò îñíîâíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåð íàé-ìàëêî íà ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà, óñòàíîâåíà çà ñòðàíàòà, è/èëè íàé-ìàëêî íà ìèíèìàëíèÿ ðàçìåð íà äîïúëíèòåëíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ çà èçâúíðåäåí è íîùåí òðóä, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà: 

1. íåèçïëàòåíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ, êîèòî ñà äúëæèìè ïðè ñïàçâàíå íà óñëîâèÿòà íà àë. 5;

 2. îáåçùåòåíèÿ èëè äðóãè âçåìàíèÿ, ñâúðçàíè ñ òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, äúëæèìè ïî çàêîí;

 3. âúçñòàíîâÿâàíå íà íåïðàâîìåðíî óäúðæàíè îò òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå äàíúöè è/èëè îñèãóðèòåëíè âíîñêè;

 4. âúçñòàíîâÿâàíå íà ïðåêîìåðíî âèñîêè ðàçõîäè ñïðÿìî òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå èëè êà÷åñòâîòî íà íàñòàíÿâàíåòî, óäúðæàíè îò òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà ïðåäîñòàâåíî îò ðàáîòîäàòåëÿ íàñòàíÿâàíå.

 (7) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å ïðåäÿâèë èñê ïîðàäè íåñïàçâàíå íà ìèíèìàëíèòå óñëîâèÿ íà ðàáîòà ïî àë. 4 èëè 5, íå ìîæå äà ñå òðåòèðà íåáëàãîïðèÿòíî îò ðàáîòîäàòåëÿ íà òîâà îñíîâàíèå.
 (8) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà êîìàíäèðîâàíå è èçïðàùàíå ïî àë. 1 è 2 ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
   ×ë. 122. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Çàïàçâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïðè ïðîìÿíà íà ðàáîòîäàòåëÿ
    ×ë. 123. (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 52 îò 2004 ã., áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íå ñå ïðåêðàòÿâà ïðè ïðîìÿíà íà ðàáîòîäàòåëÿ â ðåçóëòàò íà:
 1. ñëèâàíå íà ïðåäïðèÿòèÿ;
 2. âëèâàíå íà åäíî ïðåäïðèÿòèå â äðóãî;
 3. ðàçïðåäåëÿíå íà äåéíîñòòà íà åäíî ïðåäïðèÿòèå ìåæäó äâå èëè ïîâå÷å ïðåäïðèÿòèÿ;
 4. ïðåìèíàâàíå íà îáîñîáåíà ÷àñò îò åäíî ïðåäïðèÿòèå êúì äðóãî;
 5. ïðîìÿíà íà ïðàâíîîðãàíèçàöèîííàòà ôîðìà íà ïðåäïðèÿòèåòî;
 6. ñìÿíà íà ñîáñòâåíèêà íà ïðåäïðèÿòèåòî èëè íà îáîñîáåíà ÷àñò îò íåãî;
 7. ïðåîòñòúïâàíå èëè ïðåõâúðëÿíå íà äåéíîñò îò åäíî ïðåäïðèÿòèå íà äðóãî, âêëþ÷èòåëíî ïðåõâúðëÿíå íà ìàòåðèàëíè àêòèâè.
 (2) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 ïðàâàòà è çàäúëæåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ ïðåõâúðëèòåë ïðåäè ïðîìÿíàòà, êîèòî ïðîèçòè÷àò îò òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ êúì äàòàòà íà ïðîìÿíàòà, ñå ïðåõâúðëÿò íà íîâèÿ ðàáîòîäàòåë ïðèîáðåòàòåë.
 (3) Ïðàâàòà, ïðîèçòè÷àùè îò äîïúëíèòåëíîòî äîáðîâîëíî ïåíñèîííî îñèãóðÿâàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïðè ðàáîòîäàòåëÿ ïðåõâúðëèòåë, êîèòî ñà áèëè â òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ ñ íåãî êúì äàòàòà íà ïðîìÿíàòà ïî àë. 1, êàêòî è ïðàâàòà íà ëèöàòà, êîèòî êúì äàòàòà íà ïðîìÿíàòà íå ñà áèëè âå÷å ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, ñå óðåæäàò â îòäåëåí çàêîí.
 (4) Çà çàäúëæåíèÿòà êúì ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, âúçíèêíàëè ïðåäè ïðîìÿíàòà ïî àë. 1, îòãîâàðÿ:
 1. ïðè ñëèâàíå èëè âëèâàíå íà ïðåäïðèÿòèÿ è ïðè ïðîìÿíà íà ïðàâíî-îðãàíèçàöèîííàòà ôîðìà - ðàáîòîäàòåëÿò ïðèîáðåòàòåë;
 2. â îñòàíàëèòå ñëó÷àè - ñîëèäàðíî ðàáîòîäàòåëÿò ïðåõâúðëèòåë è ðàáîòîäàòåëÿò ïðèîáðåòàòåë.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 104 îò 2007 ã.) Àëèíåè 1 - 4 ñå ïðèëàãàò ïðè ó÷ðåäÿâàíå íà åâðîïåéñêî äðóæåñòâî è åâðîïåéñêî êîîïåðàòèâíî äðóæåñòâî ÷ðåç ñëèâàíå, êàêòî è ïðè ñëèâàíå è âëèâàíå ïî ðàçäåë V îò ãëàâà øåñòíàäåñåòà íà Òúðãîâñêèÿ çàêîí.
  Çàïàçâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïðè îòäàâàíå íà ïðåäïðèÿòèåòî èëè íà îáîñîáåíà ÷àñò îò íåãî 
ïîä íàåì èëè àðåíäà, êàêòî è ïðè âúçëàãàíå íà êîíöåñèÿ
 (Çàãë. èçì. – ÄÂ, áð. 96 îò 2017 ã., â ñèëà îò 1.01.2018 ã.)
    ×ë. 123à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) (Èçì. – ÄÂ, áð. 96 îò 2017 ã., â ñèëà îò 1.01.2018 ã.) Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íå ñå ïðåêðàòÿâà ïðè ïðîìÿíà íà ðàáîòîäàòåëÿ â ñëó÷àèòå íà îòäàâàíå íà ïðåäïðèÿòèåòî èëè íà îáîñîáåíà ÷àñò îò íåãî ïîä íàåì èëè àðåíäà. Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íå ñå ïðåêðàòÿâà è ïðè âúçëàãàíå íà êîíöåñèÿ, â ïðåäìåòà íà êîÿòî ñà âêëþ÷åíè äåéíîñòè, êîèòî ñà ñâúðçàíè ñ õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà – ïðåäìåò íà òðóäîâèÿ äîãîâîð, èëè îáåêòúò, â êîéòî ñå íàìèðà ìÿñòîòî íà ðàáîòà, å âêëþ÷åí â îáåêòà íà êîíöåñèÿòà.
 (2) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 ïðàâàòà è çàäúëæåíèÿòà íà ñòàðèÿ ðàáîòîäàòåë, êîèòî ïðîèçòè÷àò îò òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ, ñúùåñòâóâàùè êúì äàòàòà íà ïðîìÿíàòà, ñå ïðåõâúðëÿò íà íîâèÿ ðàáîòîäàòåë.
 (3) Çà çàäúëæåíèÿòà êúì ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, âúçíèêíàëè ïðåäè ïðîìÿíàòà ïî àë. 1, îòãîâàðÿò ñîëèäàðíî äâàìàòà ðàáîòîäàòåëè.
 (4) (Èçì. – ÄÂ, áð. 96 îò 2017 ã., â ñèëà îò 1.01.2018 ã.) Ñëåä èçòè÷àíå íà ñðîêà íà äîãîâîðà çà íàåì, àðåíäà èëè íà êîíöåñèîííèÿ äîãîâîð òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ ñ ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå íå ñå ïðåêðàòÿâàò, à ïðåìèíàâàò êúì ñòàðèÿ èì ðàáîòîäàòåë.
    Ãëàâà øåñòà
(Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
ÎÑÍÎÂÍÈ ÇÀÄÚËÆÅÍÈß ÍÀ ÑÒÐÀÍÈÒÅ ÏÎ ÒÐÓÄÎÂÎÒÎ ÏÐÀÂÎÎÒÍÎØÅÍÈÅ

 Ðàçäåë I
(Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.)
Îñíîâíè çàäúëæåíèÿ ïðè ïðåäîñòàâÿíåòî íà ðàáîòíàòà ñèëà

 Ñúäúðæàíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 124. Ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà èçïúëíÿâà ðàáîòàòà, çà êîÿòî ñå å óãîâîðèë, è äà ñïàçâà óñòàíîâåíàòà òðóäîâà äèñöèïëèíà, à ðàáîòîäàòåëÿò - äà îñèãóðè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ óñëîâèÿ çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà è äà ìó ïëàùà âúçíàãðàæäåíèå çà èçâúðøåíàòà ðàáîòà.
  Çàäúëæåíèå çà äîáðîñúâåñòíî èçïúëíåíèå
   ×ë. 125. Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò òðÿáâà äà èçïúëíÿâà òðóäîâèòå ñè çàäúëæåíèÿ òî÷íî è äîáðîñúâåñòíî.
  Çàäúëæåíèÿ ïðè èçïúëíåíèå íà âúçëîæåíàòà ðàáîòà
   ×ë. 126. Ïðè èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà, çà êîÿòî ñå å óãîâîðèë, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí:
 1. äà ñå ÿâÿâà íàâðåìå íà ðàáîòà è äà áúäå íà ðàáîòíîòî ñè ìÿñòî äî êðàÿ íà ðàáîòíîòî âðåìå;
 2. äà ñå ÿâÿâà íà ðàáîòà â ñúñòîÿíèå, êîåòî ìó ïîçâîëÿâà äà èçïúëíÿâà âúçëîæåíèòå çàäà÷è è äà íå óïîòðåáÿâà ïðåç ðàáîòíîòî âðåìå àëêîõîë èëè äðóãî óïîéâàùî âåùåñòâî;
 3. äà èçïîëçóâà öÿëîòî ðàáîòíî âðåìå çà èçïúëíåíèå íà âúçëîæåíàòà ðàáîòà;
 4. äà èçïúëíÿâà ðàáîòàòà ñè â èçèñêóåìîòî ñå êîëè÷åñòâî è êà÷åñòâî;
 5. äà ñïàçâà òåõíè÷åñêèòå è òåõíîëîãè÷åñêèòå ïðàâèëà;
 6. äà ñïàçâà ïðàâèëàòà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä;
 7. äà èçïúëíÿâà çàêîííèòå íàðåæäàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ;
 8. äà ïàçè ãðèæëèâî èìóùåñòâîòî, êîåòî ìó å ïîâåðåíî èëè ñ êîåòî å â äîñåã ïðè èçïúëíåíèå íà âúçëîæåíàòà ìó ðàáîòà, êàêòî è äà ïåñòè ñóðîâèíèòå, ìàòåðèàëèòå, åíåðãèÿòà, ïàðè÷íèòå è äðóãèòå ñðåäñòâà, êîèòî ìó ñå ïðåäîñòàâÿò çà èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ;
 9. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) äà áúäå ëîÿëåí êúì ðàáîòîäàòåëÿ, êàòî íå çëîóïîòðåáÿâà ñ íåãîâîòî äîâåðèå è íå ðàçïðîñòðàíÿâà ïîâåðèòåëíè çà íåãî ñâåäåíèÿ, êàêòî è äà ïàçè äîáðîòî èìå íà ïðåäïðèÿòèåòî;
 10. äà ñïàçâà âúòðåøíèòå ïðàâèëà, ïðèåòè â ïðåäïðèÿòèåòî, è äà íå ïðå÷è íà äðóãèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè äà èçïúëíÿâàò òðóäîâèòå ñè çàäúëæåíèÿ;
 11. äà ñúãëàñóâà ðàáîòàòà ñè ñ îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè è äà èì îêàçâà ïîìîù â ñúîòâåòñòâèå ñ óêàçàíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ;
 12. (íîâà - ÄÂ, áð. 95 îò 2003 ã.) äà óâåäîìè ðàáîòîäàòåëÿ çà íàëè÷èå íà íåñúâìåñòèìîñò ñ èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà, êîãàòî ïî âðåìå íà îñúùåñòâÿâàíåòî é çà íåãî âúçíèêíå íÿêîå îò îñíîâàíèÿòà çà íåäîïóñòèìîñò ïî ÷ë. 107à, àë. 1; 
13. (ïðåäèøíà ò. 12 - ÄÂ, áð. 95 îò 2003 ã.) äà èçïúëíÿâà è âñè÷êè äðóãè çàäúëæåíèÿ, êîèòî ïðîèçòè÷àò îò íîðìàòèâåí àêò, îò êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð, îò òðóäîâèÿ äîãîâîð è îò õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà.
  Çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ çà îñèãóðÿâàíå íà óñëîâèÿ çà ðàáîòà
    ×ë. 127. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 127 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íîðìàëíè óñëîâèÿ çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, çà êîÿòî ñå å óãîâîðèë, êàòî ìó îñèãóðè:
 1. ðàáîòàòà, êîÿòî å îïðåäåëåíà ïðè âúçíèêâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå;
 2. ðàáîòíî ìÿñòî è óñëîâèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà;
 3. çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ çà òðóä;
 4. (íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 108 îò 2008 ã.) äëúæíîñòíà õàðàêòåðèñòèêà, åêçåìïëÿð îò êîÿòî ñå âðú÷âà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðè ñêëþ÷âàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ñðåùó ïîäïèñ è ñå îòáåëÿçâà äàòàòà íà âðú÷âàíåòî;
 5. (ïðåäèøíà ò. 4, èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) óêàçàíèÿ çà ðåäà è íà÷èíà íà èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ è óïðàæíÿâàíå íà òðóäîâèòå ïðàâà, âêëþ÷èòåëíî çàïîçíàâàíå ñ ïðàâèëàòà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä è ñ ïðàâèëàòà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïàçè äîñòîéíñòâîòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïî âðåìå íà èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., îòì., áð. 108 îò 2008 ã.). 
(4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., èçì., áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò êîìàíäèðîâà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íà ðàáîòà çàä ãðàíèöà çà ïîâå÷å îò åäèí ìåñåö, òîé å äëúæåí ïðåäè çàìèíàâàíåòî ïèñìåíî äà ãî èíôîðìèðà çà:
 1. ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòàòà;
 2. âàëóòàòà, â êîÿòî ùå ñå èçïëàùà âúçíàãðàæäåíèåòî;
 3. (èçì. – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) äîïúëíèòåëíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ, êîèòî ùå ñå èçïëàùàò â ïàðè èëè â íàòóðà, ñâúðçàíè ñ êîìàíäèðîâàíåòî çàä ãðàíèöà, àêî òàêèâà ñà ïðåäâèäåíè;
 4. óñëîâèÿòà çà çàâðúùàíå â ñòðàíàòà.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë å èçïðàòåí íà ðàáîòà çàä ãðàíèöà îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, òî å äëúæíî ïðåäè çàìèíàâàíåòî ïèñìåíî äà ãî èíôîðìèðà çà:
 1. ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòàòà;
 2. âàëóòàòà, â êîÿòî ùå ñå èçïëàùà âúçíàãðàæäåíèåòî;
 3. äîïúëíèòåëíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ, êîèòî ùå ñå èçïëàùàò â ïàðè èëè â íàòóðà, ñâúðçàíè ñ èçïðàùàíåòî çàä ãðàíèöà, àêî òàêèâà ñà ïðåäâèäåíè;
 4. óñëîâèÿòà çà çàâðúùàíå â ñòðàíàòà.
  Çàäúëæåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ çà íà÷èñëåíèå è ïëàùàíå íà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå
   ×ë. 128. (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí â óñòàíîâåíèòå ñðîêîâå:
 1. äà íà÷èñëÿâà âúâ âåäîìîñòè çà çàïëàòè òðóäîâèòå âúçíàãðàæäåíèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà ïîëîæåíèÿ îò òÿõ òðóä;
 2. äà ïëàùà óãîâîðåíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà èçâúðøåíàòà ðàáîòà;
 3. äà èçäàâà ïðè ïîèñêâàíå îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èçâëå÷åíèå îò âåäîìîñòèòå çà çàïëàòè çà èçïëàòåíèòå èëè íåèçïëàòåíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ è îáåçùåòåíèÿ.
  Çàäúëæåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ çà èçäàâàíå íà äîêóìåíòè
   ×ë. 128à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ìó èçäàäå è ïðåäîñòàâè íåîáõîäèìèòå äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâàùè ôàêòè, ñâúðçàíè ñ òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, â 14-äíåâåí ñðîê îò èñêàíåòî.
 (2) Ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí â ñðîêà ïî àë. 1 äà ìó ïðåäîñòàâè îáåêòèâíà è ñïðàâåäëèâà õàðàêòåðèñòèêà çà íåãîâèòå ïðîôåñèîíàëíè êà÷åñòâà è çà ðåçóëòàòèòå îò òðóäîâàòà ìó äåéíîñò èëè îáåêòèâíà è ñïðàâåäëèâà ïðåïîðúêà ïðè êàíäèäàòñòâàíå çà ðàáîòà ïðè äðóã ðàáîòîäàòåë.
 (3) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà èçäàäå çàïîâåä çà óâîëíåíèå èëè äðóã äîêóìåíò, ñ êîéòî ñå óäîñòîâåðÿâà ïðåêðàòÿâàíåòî ìó.
  Çàäúëæåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ äà âîäè òðóäîâî äîñèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ
   ×ë. 128á. (Íîâ – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà âîäè òðóäîâî äîñèå íà âñåêè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë. 

(2) Òðóäîâîòî äîñèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå ñúçäàâà ïðè ïîñòúïâàíå íà ðàáîòà è â íåãî ñå ñúõðàíÿâàò äîêóìåíòèòå âúâ âðúçêà ñ âúçíèêâàíåòî, ñúùåñòâóâàíåòî, èçìåíåíèåòî è ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå. 

(3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.01.2017 ã.) ×àñò îò äîêóìåíòèòå ïî àë. 2 ìîãàò äà áúäàò ñúçäàâàíè è ñúõðàíÿâàíè êàòî åëåêòðîííè äîêóìåíòè. Âèäúò è èçèñêâàíèÿòà çà ñúçäàâàíåòî è ñúõðàíÿâàíåòî èì ñå îïðåäåëÿò ñ àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò. 
(4) (Ïðåäèøíà àë. 3 – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.01.2017 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî äà ïîëó÷àâà çàâåðåíè êîïèÿ îò ñúõðàíÿâàíèòå äîêóìåíòè ïî ðåäà íà ÷ë. 128à.
 Çàäúëæåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ äà îñèãóðè ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ
   ×ë. 129. (Èçì. - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðè ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, óñòàíîâåíè â Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå è â Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå.
  Ðàçäåë II
(Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.)
Îáùè ïðàâèëà çà èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå

 Çàäúëæåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ çà èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå
    ×ë. 130. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì. è äîï., áð. 52 îò 2004 ã., èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïðåäîñòàâè íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7 è 7à â ïðåäïðèÿòèåòî èçèñêâàùàòà ñå îò çàêîíà èíôîðìàöèÿ, êàêòî è äà ïðîâåäå êîíñóëòàöèè ñ òÿõ.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäîñòàâÿ èíôîðìàöèÿ, ïðîâåæäà êîíñóëòàöèè è ñúãëàñóâàíå â ïðåäâèäåíèòå îò çàêîíà ñëó÷àè ñàìî ñúñ ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè èëè ñàìî ñ ïðåäñòàâèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2, êîãàòî â ïðåäïðèÿòèåòî íÿìà ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè èëè íÿìà èçáðàíè ïðåäñòàâèòåëè ïî ÷ë. 7, àë. 2 èëè íÿêîé îò òÿõ îòêàæå äà ó÷àñòâà â ïðîöåäóðàòà ïî èíôîðìèðàíå è/èëè êîíñóëòèðàíå.
 (3) Ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7 è 7à ñà äëúæíè äà çàïîçíàÿò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ ïîëó÷åíàòà îò ðàáîòîäàòåëÿ èíôîðìàöèÿ, êàêòî è äà âçåìàò ïðåäâèä òÿõíîòî ìíåíèå ïðè ïðîâåæäàíå íà êîíñóëòàöèèòå.
 (4) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî íà ñâîåâðåìåííà, äîñòîâåðíà è ðàçáèðàåìà èíôîðìàöèÿ çà èêîíîìè÷åñêîòî è ôèíàíñîâîòî ñúñòîÿíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ, êîÿòî å îò çíà÷åíèå çà òðóäîâèòå èì ïðàâà è çàäúëæåíèÿ.
 (5) Ñ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè ñúñ ñïîðàçóìåíèå ðàáîòîäàòåëÿò è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7à ìîãàò äà äîãîâàðÿò è äðóãè ïðàêòè÷åñêè ìåðêè çà èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå îñâåí ïîñî÷åíèòå â çàêîíà.
  Ïðàâî íà èíôîðìàöèÿ è êîíñóëòàöèè â ñëó÷àè íà ìàñîâî óâîëíåíèå
    ×ë. 130à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 52 îò 2004 ã., áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò èìà íàìåðåíèå äà ïðåäïðèåìå ìàñîâè óâîëíåíèÿ, òîé å äëúæåí äà çàïî÷íå êîíñóëòàöèè ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 ñâîåâðåìåííî, íî íå ïî-êúñíî îò 45 äíè ïðåäè èçâúðøâàíåòî èì, è äà ïîëîæè óñèëèÿ çà ïîñòèãàíå íà ñïîðàçóìåíèå ñ òÿõ, çà äà ñå èçáåãíàò èëè îãðàíè÷àò ìàñîâèòå óâîëíåíèÿ è äà ñå ñìåê÷àò ïîñëåäèöèòå îò òÿõ. Ðåäúò è íà÷èíúò çà ïðîâåæäàíå íà êîíñóëòàöèèòå ñå îïðåäåëÿò îò ðàáîòîäàòåëÿ, ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2. 
(2) Íåçàâèñèìî îò îáñòîÿòåëñòâîòî äàëè ðàáîòîäàòåëÿò èëè äðóã ïðàâåí ñóáåêò å âçåë ðåøåíèåòî, äîâåëî äî ìàñîâè óâîëíåíèÿ, ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí ïðåäè íà÷àëîòî íà êîíñóëòàöèèòå ïî àë. 1 äà ïðåäîñòàâè ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 çà:
 1. ïðè÷èíèòå çà ïðåäâèæäàíèòå óâîëíåíèÿ;
 2. áðîÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ùå áúäàò óâîëíåíè, è îñíîâíèòå èêîíîìè÷åñêè äåéíîñòè, ãðóïè ïðîôåñèè è äëúæíîñòè, êúì êîèòî ñå îòíàñÿò;
 3. áðîÿ íà çàåòèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè îò îñíîâíèòå èêîíîìè÷åñêè äåéíîñòè, ãðóïè ïðîôåñèè è äëúæíîñòè â ïðåäïðèÿòèåòî;
 4. êîíêðåòíèòå ïîêàçàòåëè çà ïðèëàãàíå íà êðèòåðèèòå çà ïîäáîð ïî ÷ë. 329 íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ùå áúäàò óâîëíåíè;
 5. ïåðèîäà, ïðåç êîéòî ùå ñå èçâúðøàò óâîëíåíèÿòà;
 6. äúëæèìèòå îáåçùåòåíèÿ, ñâúðçàíè ñ óâîëíåíèÿòà.
 (3) Ñëåä ïðåäîñòàâÿíåòî íà èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 2 â ñðîê òðè ðàáîòíè äíè ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà èçïðàòè êîïèå îò íåÿ íà ñúîòâåòíîòî ïîäåëåíèå íà Àãåíöèÿòà ïî çàåòîñòòà.
 (4) Ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 ìîãàò äà èçïðàòÿò íà ñúîòâåòíîòî ïîäåëåíèå íà Àãåíöèÿòà ïî çàåòîñòòà ñòàíîâèùå ïî ïðåäîñòàâåíàòà èì èíôîðìàöèÿ âúâ âðúçêà ñ ïðåäâèæäàíèòå ìàñîâè óâîëíåíèÿ.
 (5) Ïðè íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ ïî àë. 2 ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 èìàò ïðàâî äà ñèãíàëèçèðàò Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" çà íåñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî.
 (6) Çà íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèåòî ñè ïî àë. 1 ðàáîòîäàòåëÿò íå ìîæå äà ñå ïîçîâàâà íà îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å äðóã îðãàí å âçåë ðåøåíèåòî çà ìàñîâè óâîëíåíèÿ.
 (7) Ïðåäâèäåíèòå ìàñîâè óâîëíåíèÿ ñå èçâúðøâàò íå ïî-ðàíî îò 30 äíè ñëåä óâåäîìÿâàíå íà Àãåíöèÿòà ïî çàåòîñòòà, íåçàâèñèìî îò ñðîêîâåòå íà ïðåäèçâåñòèå.
  Çàäúëæåíèå çà èíôîðìàöèÿ è êîíñóëòàöèè ïðè ïðîìÿíà íà ðàáîòîäàòåëÿ
    ×ë. 130á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ïðåäè èçâúðøâàíå íà ïðîìÿíàòà ïî ÷ë. 123, àë. 1 ðàáîòîäàòåëÿò ïðåõâúðëèòåë è ðàáîòîäàòåëÿò ïðèîáðåòàòåë, à â ñëó÷àèòå íà ÷ë. 123à, àë. 1 - ñòàðèÿò è íîâèÿò ðàáîòîäàòåë, ñà äëúæíè äà èíôîðìèðàò ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 îò ñâîèòå ïðåäïðèÿòèÿ çà:
 1. ïðåäâèæäàíàòà ïðîìÿíà è äàòàòà íà èçâúðøâàíåòî é;
 2. ïðè÷èíèòå çà ïðîìÿíàòà;
 3. âúçìîæíèòå ïðàâíè, èêîíîìè÷åñêè è ñîöèàëíè ïîñëåäèöè îò ïðîìÿíàòà çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå;
 4. ïðåäâèæäàíèòå ìåðêè ïî îòíîøåíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, âêëþ÷èòåëíî çà èçïúëíåíèåòî íà çàäúëæåíèÿòà ïî ÷ë. 123, àë. 4 è ÷ë. 123à, àë. 3. 
(2) Ðàáîòîäàòåëÿò ïðåõâúðëèòåë ïî ÷ë. 123 èëè ñòàðèÿò ðàáîòîäàòåë ïî ÷ë. 123à å äëúæåí äà ïðåäîñòàâè èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1 â ñðîê íàé-ìàëêî äâà ìåñåöà ïðåäè èçâúðøâàíåòî íà ïðîìÿíàòà.
 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò ïðèîáðåòàòåë ïî ÷ë. 123 èëè íîâèÿò ðàáîòîäàòåë ïî ÷ë. 123à å äëúæåí äà ïðåäîñòàâè èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1 ñâîåâðåìåííî, íî âúâ âñè÷êè ñëó÷àè â ñðîê íàé-ìàëêî äâà ìåñåöà ïðåäè ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ìó äà áúäàò ïðÿêî çàñåãíàòè îò ïðîìÿíàòà ïî îòíîøåíèå íà óñëîâèÿòà íà òðóä è çàåòîñò.
 (4) Êîãàòî íÿêîé îò ðàáîòîäàòåëèòå ïðåäâèæäà ìåðêè ïî àë. 1, ò. 4 ïî îòíîøåíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå îò ñâîåòî ïðåäïðèÿòèå, òîé å äëúæåí ïðåäè èçâúðøâàíå íà ïðîìÿíàòà äà ïðîâåäå ñâîåâðåìåííî êîíñóëòàöèè è äà ïîëîæè óñèëèÿ çà ïîñòèãàíå íà ñïîðàçóìåíèå ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 îòíîñíî òåçè ìåðêè.
 (5) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî â ïðåäïðèÿòèåòî íÿìà ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2, ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäîñòàâÿ èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1 íà ñúîòâåòíèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè.
 (6) Ïðè íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ ïî àë. 1 èëè êîãàòî òîé íå ïðîâåäå êîíñóëòàöèèòå ïî àë. 4, ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 èëè ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî äà ñèãíàëèçèðàò Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" çà íåñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî.
 (7) Çà íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèåòî ñè ïî àë. 1 ðàáîòîäàòåëÿò íå ìîæå äà ñå ïîçîâàâà íà îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å äðóã îðãàí å âçåë ðåøåíèåòî çà ïðîìÿíàòà.
 Çàäúëæåíèå çà èíôîðìàöèÿ ïðè èçìåíåíèå íà äåéíîñòòà, èêîíîìè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå è îðãàíèçàöèÿòà íà òðóäà íà ïðåäïðèÿòèåòî
    ×ë. 130â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 7à ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïðåäîñòàâè íà èçáðàíèòå ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èíôîðìàöèÿ îòíîñíî:
 1. ïîñëåäíèòå è ïðåäñòîÿùèòå èçìåíåíèÿ â äåéíîñòòà è èêîíîìè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå íà ïðåäïðèÿòèåòî;
 2. ïîëîæåíèåòî, ñòðóêòóðàòà è î÷àêâàíîòî ðàçâèòèå íà çàåòîñòòà â ïðåäïðèÿòèåòî, êàêòî è îòíîñíî ïðåäâèæäàíèòå ïîäãîòâèòåëíè ìåðêè, îñîáåíî â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñúùåñòâóâà çàïëàõà çà çàåòîñòòà;
 3. (íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) áðîÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïðàòåíè îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, èëè çà íàìåðåíèÿòà ñè äà ïîëçâà òàêèâà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè;
 4. (äîï. - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã., ïðåäèøíà ò. 3, áð. 7 îò 2012 ã.) âúçìîæíèòå ñúùåñòâåíè ïðîìåíè â îðãàíèçàöèÿòà íà òðóäà, â ò.÷. ïðè âúâåæäàíå íà íàäîìíà ðàáîòà è ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Ñëåä ïðåäîñòàâÿíåòî íà èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1 ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïðîâåäå êîíñóëòàöèè ïî âúïðîñèòå ïî àë. 1, ò. 2 - 4.
 (3) Êîãàòî èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1 ñúäúðæà äàííè, ðàçãëàñÿâàíåòî íà êîèòî ìîæå äà óâðåäè çàêîííèòå èíòåðåñè íà ðàáîòîäàòåëÿ, òîé èìà ïðàâî äà ÿ ïðåäîñòàâè ñ èçèñêâàíå çà ïîâåðèòåëíîñò.
 (4) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 3 ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå íÿìàò ïðàâî äà ðàçêðèâàò èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1 íà îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè è íà òðåòè ëèöà.
 (5) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà îòêàæå ïðåäîñòàâÿíåòî íà èíôîðìàöèÿ èëè ïðîâåæäàíåòî íà êîíñóëòàöèè, êîãàòî õàðàêòåðúò íà èíôîðìàöèÿòà èëè êîíñóëòàöèèòå ìîãàò ñåðèîçíî äà íàâðåäÿò íà ôóíêöèîíèðàíåòî íà ïðåäïðèÿòèåòî èëè íà çàêîííèòå èíòåðåñè íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (6) Ïðè îòêàç äà ñå ïðåäîñòàâè èíôîðìàöèÿ ïî àë. 5 è ïðè âúçíèêíàë ñïîð îòíîñíî íåãîâàòà îñíîâàòåëíîñò ñòðàíèòå ìîãàò äà ïîòúðñÿò ñúäåéñòâèå çà óðåæäàíå íà ñïîðà ÷ðåç ïîñðåäíè÷åñòâî è/èëè äîáðîâîëåí àðáèòðàæ îò Íàöèîíàëíèÿ èíñòèòóò çà ïîìèðåíèå è àðáèòðàæ.
 Ñðîêîâå çà èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå
    ×ë. 130ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7à îïðåäåëÿò â ñïîðàçóìåíèå:
 1. ñúäúðæàíèåòî íà èíôîðìàöèÿòà è ñðîêîâåòå, â êîèòî ùå èì áúäå ïðåäîñòàâÿíà;
 2. ñðîêîâåòå, â êîèòî ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ùå ïîäãîòâÿò ñâîåòî ñòàíîâèùå ïî ïðåäîñòàâåíàòà èíôîðìàöèÿ;
 3. ñðîêîâåòå è ïðåäìåòà íà êîíñóëòàöèè;
 4. ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòîäàòåëÿ, îïðåäåëåíè äà ïðåäîñòàâÿò èíôîðìàöèÿ è äà ïðîâåæäàò êîíñóëòàöèè.
 (2) Â ñëó÷àé ÷å íå ñå ïîñòèãíå ñïîðàçóìåíèå ïî àë. 1:
 1. èíôîðìàöèÿòà çà ïîñëåäíèòå è ïðåäñòîÿùèòå èçìåíåíèÿ â äåéíîñòòà è èêîíîìè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå íà ïðåäïðèÿòèåòî ñå ïðåäîñòàâÿ â ñðîêîâåòå çà ñúñòàâÿíå íà ñ÷åòîâîäíèòå îò÷åòè;
 2. èíôîðìàöèÿòà îòíîñíî ïîëîæåíèåòî, ñòðóêòóðàòà è ðàçâèòèåòî íà çàåòîñòòà â ïðåäïðèÿòèåòî è ìåðêèòå çà çàïàçâàíåòî é ñå ïðåäîñòàâÿ íå ïî-êúñíî îò åäèí ìåñåö ïðåäè ïðåäïðèåìàíåòî èì;
 3. èíôîðìàöèÿòà îòíîñíî ðåøåíèÿòà, êîèòî áèõà ìîãëè äà äîâåäàò äî ñúùåñòâåíè ïðîìåíè â îðãàíèçàöèÿòà íà òðóäà èëè òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ, ñå ïðåäîñòàâÿ íå ïî-êúñíî îò åäèí ìåñåö ïðåäè ñúîòâåòíèòå ïðîìåíè;
 4. (èçì. - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) êîíñóëòàöèèòå ïî ÷ë. 130â, àë. 1, ò. 2, 3 è 4 ñå ïðîâåæäàò â ñðîê äî äâå ñåäìèöè ñëåä ïðåäîñòàâÿíå íà èíôîðìàöèÿòà.
 (3) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäâèæäà ìåðêè, êîèòî âîäÿò äî ïðîìÿíà ïî ÷ë. 123 èëè 123à èëè äî ìàñîâè óâîëíåíèÿ, èíôîðìàöèÿòà è êîíñóëòàöèèòå ñå ïðîâåæäàò ïðè óñëîâèÿòà, ïî ðåäà è â ñðîêîâåòå ïî ÷ë. 130à è 130á. 
(4) Â ñëó÷àé ÷å ðàáîòîäàòåëÿò íå ïðåäîñòàâè èíôîðìàöèÿ â ñðîêîâåòå ïî àë. 1 èëè 2, ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî äà ÿ ïîèñêàò ïèñìåíî îò íåãî, à ïðè îòêàç äà èì ÿ ïðåäîñòàâè - äà ñèãíàëèçèðàò Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" çà íåñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî.
   ×ë. 131. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 132. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 133. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 134. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 135. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   Ãëàâà ñåäìà
ÐÀÁÎÒÍÎ ÂÐÅÌÅ È ÏÎ×ÈÂÊÈ

 Ðàçäåë I
Ðåäîâíî ðàáîòíî âðåìå

 Íîðìàëíà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå
    ×ë. 136. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíàòà ñåäìèöà å ïåòäíåâíà ñ íîðìàëíà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ñåäìè÷íîòî ðàáîòíî âðåìå äî 40 ÷àñà.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.). 
(3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Íîðìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå ïðåç äåíÿ å äî 8 ÷àñà.
 (4) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Íîðìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè íå ìîæå äà áúäå óäúëæàâàíà, îñâåí â ñëó÷àèòå è ïî ðåäà, ïðåäâèäåíè â òîçè êîäåêñ.
 (5) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.).
  Óäúëæàâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå
    ×ë. 136à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ïî ïðîèçâîäñòâåíè ïðè÷èíè ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå ñ ïèñìåíà çàïîâåä äà óäúëæàâà ðàáîòíîòî âðåìå ïðåç åäíè ðàáîòíè äíè è äà ãî êîìïåíñèðà ÷ðåç ñúîòâåòíîòî ìó íàìàëÿâàíå ïðåç äðóãè ñëåä ïðåäâàðèòåëíà êîíñóëòàöèÿ ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2. 
(2) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà óäúëæåíèÿ ðàáîòåí äåí ïðè óñëîâèÿòà ïî àë. 1 íå ìîæå äà íàäâèøàâà 10 ÷àñà, à çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå - äî 1 ÷àñ íàä íàìàëåíîòî èì ðàáîòíî âðåìå. Â òåçè ñëó÷àè ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíàòà ñåäìèöà íå ìîæå äà íàäâèøàâà 48 ÷àñà, à çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå - 40 ÷àñà. Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà âîäè ñïåöèàëíà êíèãà çà îò÷èòàíå óäúëæàâàíåòî, ñúîòâåòíî êîìïåíñèðàíåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå.
 (3) Óäúëæàâàíåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå ïî àë. 1 è 2 ñå äîïóñêà çà ñðîê äî 60 ðàáîòíè äíè ïðåç åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà, íî çà íå ïîâå÷å îò 20 ðàáîòíè äíè ïîñëåäîâàòåëíî.
 (4) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà êîìïåíñèðà óäúëæàâàíåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå ÷ðåç ñúîòâåòíîòî ìó íàìàëÿâàíå â ñðîê äî 4 ìåñåöà çà âñåêè óäúëæåí ðàáîòåí äåí. Êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò íå êîìïåíñèðà óäúëæàâàíåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå â ïîñî÷åíèÿ ñðîê, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî ñàì äà îïðåäåëè âðåìåòî, ïðåç êîåòî ùå ñå êîìïåíñèðà óäúëæàâàíåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå ÷ðåç ñúîòâåòíîòî ìó íàìàëÿâàíå, êàòî óâåäîìè çà òîâà ðàáîòîäàòåëÿ ïèñìåíî ïîíå äâå ñåäìèöè ïðåäâàðèòåëíî.
 (5) Ïðè ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïðåäè êîìïåíñèðàíåòî ïî àë. 4 ðàçëèêàòà äî íîðìàëíèÿ ðàáîòåí äåí ñå çàïëàùà êàòî èçâúíðåäåí òðóä.
 (6) Çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 147 óäúëæàâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå ñå äîïóñêà ïðè óñëîâèÿòà íà òîçè ÷ëåí çà ïîëàãàíå íà èçâúíðåäåí òðóä.
  Íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå
   ×ë. 137. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 137 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå ñå óñòàíîâÿâà çà:
 1. (èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 83 îò 2005 ã.) ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà ïðè ñïåöèôè÷íè óñëîâèÿ è ðèñêîâåòå çà æèâîòà è çäðàâåòî èì íå ìîãàò äà áúäàò îòñòðàíåíè èëè íàìàëåíè, íåçàâèñèìî îò ïðåäïðèåòèòå ìåðêè, íî íàìàëÿâàíåòî íà ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíîòî âðåìå âîäè äî îãðàíè÷àâàíå íà ðèñêîâåòå çà òÿõíîòî çäðàâå;
 2. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, íåíàâúðøèëè 18 ãîäèíè.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã.) Âèäîâåòå ðàáîòè, çà êîèòî ñå óñòàíîâÿâà íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå, ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (3) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâà, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 83 îò 2005 ã.) Ïðàâî íà íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå ïî àë. 1, ò. 1 èìàò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ñúîòâåòíèòå óñëîâèÿ íå ïî-ìàëêî îò ïîëîâèíàòà îò çàêîíîóñòàíîâåíîòî ðàáîòíî âðåìå.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 83 îò 2005 ã.) Ïðè íàìàëÿâàíåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå ïî àë. 1 è 2 íå ñå íàìàëÿâàò òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå è äðóãèòå ïðàâà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 Íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå
   ×ë. 138. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 138 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ñòðàíèòå ïî òðóäîâèÿ äîãîâîð ìîãàò äà óãîâàðÿò ðàáîòà çà ÷àñò îò çàêîíîóñòàíîâåíîòî ðàáîòíî âðåìå (íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå). Â òåçè ñëó÷àè òå îïðåäåëÿò ïðîäúëæèòåëíîñòòà è ðàçïðåäåëåíèåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 ìåñå÷íàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå å ïî-ìàëêà â ñðàâíåíèå ñ ìåñå÷íàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå â ñúùîòî ïðåäïðèÿòèå è èçïúëíÿâàò ñúùàòà èëè ñõîäíà ðàáîòà. Êîãàòî íà ñúùàòà èëè íà ñõîäíà ðàáîòà íÿìà çàåòè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå, ñðàâíåíèåòî ñå ïðàâè ñïðÿìî ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ìåñå÷íîòî ðàáîòíî âðåìå íà îñòàíàëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè â ïðåäïðèÿòèåòî.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî àë. 1 íå ìîãàò äà áúäàò ïîñòàâåíè â ïî-íåáëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå ñàìî ïîðàäè íåïúëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî èì âðåìå â ñðàâíåíèå ñ ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ñà ñòðàíà ïî òðóäîâ äîãîâîð íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå, èçïúëíÿâàùè ñúùàòà èëè ñõîäíà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèåòî. Òå ïîëçâàò ñúùèòå ïðàâà è èìàò ñúùèòå çàäúëæåíèÿ, êàêâèòî èìàò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, ðàáîòåùè íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå, îñâåí àêî çàêîíúò ïîñòàâÿ ïîëçâàíåòî íà íÿêîè ïðàâà â çàâèñèìîñò îò ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà îòðàáîòåíîòî âðåìå, òðóäîâèÿ ñòàæ, ïðèòåæàâàíàòà êâàëèôèêàöèÿ è äðóãè.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Òðóäîâ äîãîâîð, ñêëþ÷åí çà ÷àñò îò çàêîíîóñòàíîâåíîòî ðàáîòíî âðåìå, ñå ñìÿòà çà ñêëþ÷åí çà ðàáîòà ïðè íîðìàëíà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå â ñëó÷àèòå, êîãàòî îò êîíòðîëíèòå îðãàíè áúäå óñòàíîâåíî, ÷å ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïî òîçè äîãîâîð ïîëàãà òðóä èçâúí óñòàíîâåíîòî çà íåãî ðàáîòíî âðåìå, áåç äà ñà íàëèöå óñëîâèÿ çà ïîëàãàíå íà èçâúíðåäåí òðóä â ñëó÷àèòå, äîïóñòèìè îò çàêîíà.
  Âúâåæäàíå íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå îò ðàáîòîäàòåëÿ
   ×ë. 138à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ïðè íàìàëÿâàíå íà îáåìà íà ðàáîòà ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà óñòàíîâè çà ïåðèîä äî òðè ìåñåöà â åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â ïðåäïðèÿòèåòî èëè â íåãîâî çâåíî, êîèòî ðàáîòÿò íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå, ñëåä ïðåäâàðèòåëíî ñúãëàñóâàíå ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2. 
(2) Ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíîòî âðåìå ïî àë. 1 íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêà îò ïîëîâèíàòà îò çàêîíîóñòàíîâåíàòà çà ïåðèîäà íà èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå.
 (3) Ñ îãëåä ñúçäàâàíå íà âúçìîæíîñò çà ïðåìèíàâàíå îò ïúëíî íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå èëè îáðàòíî ðàáîòîäàòåëÿò:
 1. âçåìà ïîä âíèìàíèå ìîëáèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà ïðåìèíàâàíå îò ðàáîòà íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå, íåçàâèñèìî äàëè ìîëáèòå ñà çà ñúùîòî èëè çà äðóãî ðàáîòíî ìÿñòî, êîãàòî ñúùåñòâóâà òàêàâà âúçìîæíîñò â ïðåäïðèÿòèåòî;
 2. âçåìà ïîä âíèìàíèå ìîëáèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà ïðåìèíàâàíå îò ðàáîòà íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå íà ðàáîòà íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå èëè çà óâåëè÷àâàíå ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà íåïúëíîòî ðàáîòíî âðåìå, àêî âúçíèêíå òàêàâà âúçìîæíîñò;
 3. ïðåäîñòàâÿ ñâîåâðåìåííî íà ïîäõîäÿùî ìÿñòî â ïðåäïðèÿòèåòî ïèñìåíà èíôîðìàöèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà ñâîáîäíèòå ðàáîòíè ìåñòà è äëúæíîñòè ïðè ïúëíî è íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå, çà äà ñå óëåñíè ïðåìèíàâàíåòî îò ðàáîòà íà ïúëíî ðàáîòíî âðåìå íà ðàáîòà íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå èëè îáðàòíî; òàçè èíôîðìàöèÿ ñå ïðåäîñòàâÿ è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2; 
4. ïðåäïðèåìà ìåðêè çà óëåñíÿâàíå íà äîñòúïà äî ðàáîòà íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå íà âñè÷êè íèâà â ïðåäïðèÿòèåòî, âêëþ÷èòåëíî çà äëúæíîñòèòå, èçèñêâàùè êâàëèôèêàöèÿ, è çà ðúêîâîäíèòå äëúæíîñòè, è ïðè âúçìîæíîñò çà óëåñíÿâàíå äîñòúïà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå, äî ïðîôåñèîíàëíî îáó÷åíèå ñ öåë äà ñå óâåëè÷àò âúçìîæíîñòèòå çà èçðàñòâàíå â êàðèåðàòà è ïðîôåñèîíàëíàòà ìîáèëíîñò.
  Ðàçïðåäåëåíèå íà ðàáîòíîòî âðåìå
   ×ë. 139. (1) Ðàçïðåäåëåíèåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå ñå óñòàíîâÿâà â ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä íà ïðåäïðèÿòèåòî.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Â ïðåäïðèÿòèÿ, â êîèòî îðãàíèçàöèÿòà íà òðóäà ïîçâîëÿâà òîâà, ìîæå äà ñå óñòàíîâÿâà ðàáîòíî âðåìå ñ ïðîìåíëèâè ãðàíèöè. Âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò òðÿáâà çàäúëæèòåëíî äà áúäå íà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèåòî, êàêòî è íà÷èíúò çà íåãîâîòî îò÷èòàíå ñå îïðåäåëÿò îò ðàáîòîäàòåëÿ. Èçâúí âðåìåòî íà çàäúëæèòåëíîòî ïðèñúñòâèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ñàì îïðåäåëÿ íà÷àëîòî íà ðàáîòíîòî ñè âðåìå.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 2 èçâúí âðåìåòî íà çàäúëæèòåëíîòî ïðèñúñòâèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà îòðàáîòâà íåîòðàáîòåíîòî äíåâíî ðàáîòíî âðåìå â ñëåäâàùèÿ èëè â äðóãè äíè îò ñúùàòà ðàáîòíà ñåäìèöà. Íà÷èíúò íà îò÷èòàíåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå ñå óðåæäà ñ ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä íà ïðåäïðèÿòèåòî.
 (4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., îòì., áð. 48 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Â çàâèñèìîñò îò õàðàêòåðà íà òðóäà è îðãàíèçàöèÿòà íà ðàáîòàòà ðàáîòíèÿò äåí ìîæå äà áúäå ðàçäåëåí íà äâå èëè òðè ÷àñòè.
 (5) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Çà íÿêîè êàòåãîðèè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè ïîðàäè îñîáåíèÿ õàðàêòåð íà ðàáîòàòà èì ìîæå äà áúäå óñòàíîâÿâàíî çàäúëæåíèå äà äåæóðÿò èëè äà áúäàò íà ðàçïîëîæåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ ïðåç îïðåäåëåíî âðåìå îò äåíîíîùèåòî. Êàòåãîðèèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, ìàêñèìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà âðåìåòî è ðåäúò çà îò÷èòàíåòî ìó ñå îïðåäåëÿò îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà.
  Íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí
   ×ë. 139à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ïîðàäè îñîáåíèÿ õàðàêòåð íà ðàáîòàòà ðàáîòîäàòåëÿò ñëåä êîíñóëòàöèè ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 ìîæå äà óñòàíîâÿâà çà íÿêîè äëúæíîñòè íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Íå ìîæå äà ñå óñòàíîâÿâà íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ñïèñúêúò íà äëúæíîñòèòå, çà êîèòî ñå óñòàíîâÿâà íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí, ñå îïðåäåëÿ ñúñ çàïîâåä íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí ñà äëúæíè ïðè íåîáõîäèìîñò äà èçïúëíÿâàò òðóäîâèòå ñè çàäúëæåíèÿ è ñëåä èçòè÷àíåòî íà ðåäîâíîòî ðàáîòíî âðåìå.
 (5) (Ïðåäèøíà àë. 4 - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 3 ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî îñâåí íà ïî÷èâêèòå ïî ÷ë. 151 è íà ïî÷èâêà íå ïî-ìàëêî îò 15 ìèíóòè ñëåä èçòè÷àíåòî íà ðåäîâíîòî ðàáîòíî âðåìå.
 (6) (Ïðåäèøíà àë. 5 - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 3 îáùàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå íå ìîæå äà íàðóøàâà íåïðåêúñíàòàòà ìèíèìàëíà ìåæäóäíåâíà è ñåäìè÷íà ïî÷èâêà, óñòàíîâåíà ñ òîçè êîäåêñ.
 (7) (Ïðåäèøíà àë. 6 - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòàòà íàä ðåäîâíîòî ðàáîòíî âðåìå â ðàáîòíè äíè ñå êîìïåíñèðà ñ äîïúëíèòåëåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê, à ðàáîòàòà â ïî÷èâíè è ïðàçíè÷íè äíè - ñ óâåëè÷åíî âúçíàãðàæäåíèå çà èçâúíðåäåí òðóä.
  Íîùåí òðóä
    ×ë. 140. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Íîðìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ñåäìè÷íîòî ðàáîòíî âðåìå ïðåç íîùòà ïðè 5-äíåâíà ðàáîòíà ñåäìèöà å äî 35 ÷àñà. Íîðìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå ïðåç íîùòà ïðè 5-äíåâíà ðàáîòíà ñåäìèöà å äî 7 ÷àñà.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì. è äîï., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Íîùåí å òðóäúò, êîéòî ñå ïîëàãà îò 22,00 ÷. äî 06,00 ÷., à çà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, íåíàâúðøèëè 16-ãîäèøíà âúçðàñò - îò 20,00 ÷. äî 06,00 ÷.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðÿâà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå òîïëà õðàíà, îáîäðÿâàùè íàïèòêè è äðóãè îáëåê÷àâàùè óñëîâèÿ çà åôåêòèâíî ïîëàãàíå íà íîùíèÿ òðóä.
 (4) Íîùíèÿò òðóä å çàáðàíåí çà:
 1. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî íå ñà íàâúðøèëè 18-ãîäèøíà âúçðàñò;
 2. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) áðåìåííè ðàáîòíè÷êè è ñëóæèòåëêè, êàêòî è ðàáîòíè÷êè è ñëóæèòåëêè â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) ìàéêè ñ äåöà äî 6-ãîäèøíà âúçðàñò, êàêòî è ìàéêè, êîèòî ñå ãðèæàò çà äåöà ñ óâðåæäàíèÿ íåçàâèñèìî îò âúçðàñòòà èì, îñâåí ñ òÿõíî ïèñìåíî ñúãëàñèå;
 4. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) òðóäîóñòðîåíè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè îñâåí ñ òÿõíî ñúãëàñèå è àêî òîâà íå ñå îòðàçÿâà íåáëàãîïðèÿòíî íà çäðàâåòî èì ñúãëàñíî çàêëþ÷åíèå íà çäðàâíèòå îðãàíè;
 5. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ïðîäúëæàâàò îáðàçîâàíèåòî ñè áåç îòêúñâàíå îò ïðîèçâîäñòâîòî, îñâåí ñ òÿõíî ñúãëàñèå.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., îòì., áð. 48 îò 2006 ã.).
  Îñîáåíè ïðàâèëà ïðè ïîëàãàíå íà íîùåí òðóä
    ×ë. 140à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) (1) Ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, â ðåäîâíîòî ðàáîòíî âðåìå íà êîèòî ñå âêëþ÷âàò íàé-ìàëêî òðè ÷àñà íîùåí òðóä ïî ÷ë. 140, àë. 2, êàêòî è ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ðàáîòÿò íà ñìåíè, åäíà îò êîèòî âêëþ÷âà íàé-ìàëêî òðè ÷àñà íîùåí òðóä, ñå ñìÿòàò çà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî ïîëàãàò íîùåí òðóä.
 (2) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ïîëàãàò íîùåí òðóä, ñå ïðèåìàò íà ðàáîòà ñàìî ñëåä ïðåäâàðèòåëåí ìåäèöèíñêè ïðåãëåä, êîéòî å çà ñìåòêà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (3) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ïîëàãàò íîùåí òðóä, ïîäëåæàò íà ïåðèîäè÷íè ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè ïî ÷ë. 287. 
(4) Êîãàòî çäðàâåí îðãàí óñòàíîâè, ÷å çäðàâîñëîâíîòî ñúñòîÿíèå íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë ñå å âëîøèëî ïîðàäè ïîëàãàíå íà íîùåí òðóä, òîé ñå ïðåìåñòâà íà ïîäõîäÿùà äíåâíà ðàáîòà èëè ñå òðóäîóñòðîÿâà.
 (5) Ðàáîòîäàòåëÿò, ïðè êîéòî ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïîëàãàò íîùåí òðóä, å äëúæåí ïðè ïîèñêâàíå îò Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" äà é ïðåäîñòàâè èíôîðìàöèÿ çà òåõíèÿ áðîé, îòðàáîòåíèòå íîùíè ÷àñîâå, êàêòî è çà ïðåäïðèåòèòå ìåðêè çà îñèãóðÿâàíå íà áåçîïàñíè è çäðàâîñëîâíè óñëîâèÿ íà òðóä.
 Ðàáîòà íà ñìåíè
   ×ë. 141. (1) Êîãàòî õàðàêòåðúò íà ïðîèçâîäñòâåíèÿ ïðîöåñ íàëàãà, ðàáîòàòà â ïðåäïðèÿòèåòî ñå îðãàíèçèðà íà äâå èëè ïîâå÷å ñìåíè.
 (2) Ðàáîòíàòà ñìÿíà å ñìåñåíà, êîãàòî âêëþ÷âà äíåâåí è íîùåí òðóä. Ñìåñåíà ðàáîòíà ñìÿíà ñ 4 è ïîâå÷å ÷àñà íîùåí òðóä ñå ñìÿòà çà íîùíà è èìà ïðîäúëæèòåëíîñò íà íîùíà ñìÿíà, à ñ ïî-ìàëêî îò 4 ÷àñà íîùåí òðóä ñå ñìÿòà çà äíåâíà è èìà ïðîäúëæèòåëíîñò íà äíåâíà ñìÿíà.
 (3) Ðåäóâàíåòî íà ñìåíèòå â ïðåäïðèÿòèåòî ñå îïðåäåëÿ â ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä.
 (4) Ðàáîòíèòå ñìåíè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ïðîäúëæàâàò îáðàçîâàíèåòî ñè áåç îòêúñâàíå îò ïðîèçâîäñòâîòî, êàêòî è íà ó÷àùèòå ñå, êîèòî ðàáîòÿò ïðåç ñâîáîäíîòî îò ó÷åíèå âðåìå, ñå îïðåäåëÿò â çàâèñèìîñò îò îðãàíèçàöèÿòà íà ó÷åáíèÿ ïðîöåñ.
 (5) Çàáðàíÿâà ñå âúçëàãàíåòî íà ðàáîòà ïðåç äâå ïîñëåäîâàòåëíè ðàáîòíè ñìåíè.
 (6) Ïðè ïðîèçâîäñòâà ñ íåïðåêúñâàåì ïðîöåñ íà ðàáîòà ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ìîæå äà ïðåóñòàíîâÿâà ðàáîòàòà ñè äî èäâàíåòî íà ñìåíÿùèÿ ãî ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë áåç ðàçðåøåíèå íà íåïîñðåäñòâåíèÿ ðúêîâîäèòåë. Â òåçè ñëó÷àè íåïîñðåäñòâåíèÿò ðúêîâîäèòåë å äëúæåí äà âçåìå íåîáõîäèìèòå ìåðêè çà èäâàíåòî íà ñìåíÿù ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë.
  Îò÷èòàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå
    ×ë. 142. (1) Ðàáîòíîòî âðåìå ñå èç÷èñëÿâà â ðàáîòíè äíè - ïîäíåâíî.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà óñòàíîâè ñóìèðàíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå - ñåäìè÷íî, ìåñå÷íî èëè çà äðóã êàëåíäàðåí ïåðèîä, êîéòî íå ìîæå äà áúäå ïîâå÷å îò 6 ìåñåöà.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Íå ñå äîïóñêà ñóìèðàíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí.
 (4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 52 îò 2004 ã.) Ìàêñèìàëíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíà ñìÿíà ïðè ñóìèðàíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå ìîæå äà áúäå äî 12 ÷àñà, êàòî ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíàòà ñåäìèöà íå ìîæå äà íàäâèøàâà 56 ÷àñà, à çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå - äî 1 ÷àñ íàä íàìàëåíîòî èì ðàáîòíî âðåìå.
  Ðàçäåë II
Èçâúíðåäåí òðóä

 Îïðåäåëåíèå è çàáðàíà
   ×ë. 143. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) Èçâúíðåäåí å òðóäúò, êîéòî ñå ïîëàãà ïî ðàçïîðåæäàíå èëè ñúñ çíàíèåòî è áåç ïðîòèâîïîñòàâÿíåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè íà ñúîòâåòíèÿ ðúêîâîäèòåë îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èçâúí óñòàíîâåíîòî çà íåãî ðàáîòíî âðåìå.
 (2) Èçâúíðåäíèÿò òðóä å çàáðàíåí.
  Äîïóñòèìîñò ïî èçêëþ÷åíèå
   ×ë. 144. Èçâúíðåäåí òðóä ñå äîïóñêà ïî èçêëþ÷åíèå ñàìî â ñëåäíèòå ñëó÷àè:
 1. çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà âúâ âðúçêà ñ îòáðàíàòà íà ñòðàíàòà;
 2. (íîâà – ÄÂ, áð. 42 îò 2018 ã.) çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòà îò ñëóæèòåëè íà Ìèíèñòåðñòâîòî íà âúòðåøíèòå ðàáîòè, ñâúðçàíà ñ ïðîèçâåæäàíå íà èçáîðè, èçãîòâÿíå íà åêñïåðòèçè è ïñèõîëîãè÷íî ïîäïîìàãàíå ïðè îïåðàòèâíî-èçäèðâàòåëíè äåéíîñòè è îâëàäÿâàíå íà êðèòè÷íè ñèòóàöèè, êàêòî è çà äðóãà ðàáîòà, ñâúðçàíà ñúñ ñèãóðíîñòòà è îïàçâàíå íà îáùåñòâåíèÿ ðåä;
 3. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 19 îò 2005 ã., äîï., áð. 102 îò 2006 ã., èçì., áð. 35 îò 2009 ã., â ñèëà îò 12.05.2009 ã., ïðåäèøíà ò. 2, áð. 42 îò 2018 ã.) çà ïðåäîòâðàòÿâàíå, îâëàäÿâàíå è ïðåîäîëÿâàíå íà ïîñëåäèöèòå îò áåäñòâèÿ;
 4. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà ò. 3, áð. 42 îò 2018 ã.) çà èçâúðøâàíå íà íåîòëîæíè îáùåñòâåíî íåîáõîäèìè ðàáîòè ïî âúçñòàíîâÿâàíå íà âîäîñíàáäÿâàíåòî, åëåêòðîñíàáäÿâàíåòî, îòîïëåíèåòî, êàíàëèçàöèÿòà, òðàíñïîðòà è ñúîáùèòåëíèòå âðúçêè è îêàçâàíå íà ìåäèöèíñêà ïîìîù;
 5. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà ò. 4, áð. 42 îò 2018 ã.) çà èçâúðøâàíå íà àâàðèéíî- âúçñòàíîâèòåëíè ðàáîòè è ïîïðàâêè â ðàáîòíèòå ïîìåùåíèÿ, íà ìàøèíè èëè íà äðóãè ñúîðúæåíèÿ;
 6. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 108 îò 2008 ã., ïðåäèøíà ò. 5, áð. 42 îò 2018 ã.) çà äîâúðøâàíå íà çàïî÷íàòà ðàáîòà, êîÿòî íå ìîæå äà áúäå èçâúðøåíà ïðåç ðåäîâíîòî ðàáîòíî âðåìå;
 7. (íîâà - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà ò. 6, áð. 42 îò 2018 ã.) çà èçâúðøâàíå íà óñèëåíà ñåçîííà ðàáîòà.
    ×ë. 145. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 25 îò 2001 ã.).
 Ïðîäúëæèòåëíîñò
   ×ë. 146. (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà èçâúíðåäíèÿ òðóä ïðåç åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà çà åäèí ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íå ìîæå äà íàäâèøàâà 150 ÷àñà.
 (2) Ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà èçâúíðåäíèÿ òðóä íå ìîæå äà íàäâèøàâà:
 1. 30 ÷àñà äíåâåí èëè 20 ÷àñà íîùåí òðóä ïðåç 1 êàëåíäàðåí ìåñåö;
 2. 6 ÷àñà äíåâåí èëè 4 ÷àñà íîùåí òðóä ïðåç 1 êàëåíäàðíà ñåäìèöà;
 3. 3 ÷àñà äíåâåí èëè 2 ÷àñà íîùåí òðóä ïðåç 2 ïîñëåäîâàòåëíè ðàáîòíè äíè.
 (3) (Èçì. – ÄÂ, áð. 42 îò 2018 ã.) Îãðàíè÷åíèÿòà ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè íå ñå ïðèëàãàò â ñëó÷àèòå íà ÷ë. 144, ò. 1 - 4.
  Íåäîïóñòèìîñò íà èçâúíðåäíèÿ òðóä (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 147. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Íå ñå ðàçðåøàâà ïîëàãàíå íà èçâúíðåäåí òðóä îò:
 1. ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, êîèòî íå ñà íàâúðøèëè 18-ãîäèøíà âúçðàñò;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) áðåìåííè ðàáîòíè÷êè èëè ñëóæèòåëêè, êàêòî è ðàáîòíè÷êè è ñëóæèòåëêè â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) ìàéêè ñ äåöà äî 6-ãîäèøíà âúçðàñò, êàêòî è ìàéêè, êîèòî ñå ãðèæàò çà äåöà ñ óâðåæäàíèÿ íåçàâèñèìî îò âúçðàñòòà èì, îñâåí ñ òÿõíî ïèñìåíî ñúãëàñèå;
 4. òðóäîóñòðîåíè ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, îñâåí ñ òÿõíî ñúãëàñèå è àêî òîâà íå ñå îòðàçÿâà íåáëàãîïðèÿòíî íà çäðàâåòî èì ñúãëàñíî çàêëþ÷åíèå íà çäðàâíèòå îðãàíè;
 5. ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, êîèòî ïðîäúëæàâàò îáðàçîâàíèåòî ñè áåç îòêúñâàíå îò ïðîèçâîäñòâîòî, îñâåí ñ òÿõíî ñúãëàñèå.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã., áð. 42 îò 2018 ã.) Íå ñå ðàçðåøàâà ïîëàãàíåòî íà èçâúíðåäåí òðóä, îñâåí â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 144, ò. 1 - 4 îò ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, çà êîèòî å óñòàíîâåíî íàìàëåíî ðàáîòíî âðåìå ïî ÷ë. 137, àë. 1, ò. 1.
  Îòêàç çà ïîëàãàíå
   ×ë. 148. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî äà îòêàæå ïîëàãàíå íà èçâúíðåäåí òðóä, êîãàòî íå ñà ñïàçåíè ïðàâèëàòà íà òîçè êîäåêñ, íà äðóã íîðìàòèâåí àêò èëè íà êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 Îò÷èòàíå
   ×ë. 149. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà âîäè ñïåöèàëíà êíèãà çà îò÷èòàíå íà èçâúíðåäíèÿ òðóä.
 (2) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) Ïîëîæåíèÿò èçâúíðåäåí òðóä ïðåç êàëåíäàðíàòà ãîäèíà ñå îò÷èòà ïðåä èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà äî 31 ÿíóàðè íà ñëåäâàùàòà êàëåíäàðíà ãîäèíà.
  Çàïëàùàíå íà èçâúíðåäåí òðóä
   ×ë. 150. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 52 îò 2004 ã.) Çà ïîëîæåí èçâúíðåäåí òðóä ñå çàïëàùà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå â óâåëè÷åí ðàçìåð ñúãëàñíî ÷ë. 262.
  Ðàçäåë III
Ïî÷èâêè

 Ïî÷èâêè â ðàáîòíèÿ äåí
    ×ë. 151. (1) Ðàáîòíîòî âðåìå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå ïðåêúñâà ñ åäíà èëè íÿêîëêî ïî÷èâêè. Ðàáîòîäàòåëÿò îñèãóðÿâà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïî÷èâêà çà õðàíåíå, êîÿòî íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêî îò 30 ìèíóòè.
 (2) Ïî÷èâêèòå íå ñå âêëþ÷âàò â ðàáîòíîòî âðåìå.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Â ïðîèçâîäñòâà ñ íåïðåêúñâàåì ïðîöåñ íà ðàáîòà è â ïðåäïðèÿòèÿ, â êîèòî ñå ðàáîòè íåïðåêúñíàòî, ðàáîòîäàòåëÿò îñèãóðÿâà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ âðåìå çà õðàíåíå ïðåç ðàáîòíîòî âðåìå.
  Ìåæäóäíåâíà ïî÷èâêà
    ×ë. 152. Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà íåïðåêúñíàòà ìåæäóäíåâíà ïî÷èâêà, êîÿòî íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêî îò 12 ÷àñà.
  Ñåäìè÷íà ïî÷èâêà
    ×ë. 153. (1) Ïðè ïåòäíåâíà ðàáîòíà ñåäìèöà ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà ñåäìè÷íà ïî÷èâêà â ðàçìåð íà äâà ïîñëåäîâàòåëíè äíè, îò êîèòî åäèíèÿò å ïî íà÷àëî â íåäåëÿ. Â òåçè ñëó÷àè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå îñèãóðÿâà íàé-ìàëêî 48 ÷àñà íåïðåêúñíàòà ñåäìè÷íà ïî÷èâêà.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., áð. 52 îò 2004 ã.) Ïðè ñóìèðàíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå íåïðåêúñíàòàòà ñåäìè÷íà ïî÷èâêà å íå ïî-ìàëêî îò 36 ÷àñà.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Ïðè ïðîìÿíà íà ñìåíèòå ïðè ñóìèðàíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå íåïðåêúñíàòàòà ñåäìè÷íà ïî÷èâêà ìîæå äà áúäå â ïî-ìàëúê ðàçìåð îò ïî÷èâêàòà ïî àë. 2, íî íå ïî-ìàëúê îò 24 ÷àñà, â ñëó÷àèòå êîãàòî äåéñòâèòåëíàòà è òåõíè÷åñêàòà îðãàíèçàöèÿ íà ðàáîòàòà â ïðåäïðèÿòèåòî íàëàãàò òîâà.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Çà ïîëîæåí èçâúíðåäåí òðóä â äâàòà äíè îò ñåäìè÷íàòà ïî÷èâêà ïðè ïîäíåâíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî îñâåí íà óâåëè÷åíî çàïëàùàíå íà òîçè òðóä è íà íåïðåêúñíàòà ïî÷èâêà ïðåç ñëåäâàùàòà ðàáîòíà ñåäìèöà â ðàçìåð íå ïî-ìàëúê îò 24 ÷àñà.
  Ïðàçíè÷íè äíè
   ×ë. 154. (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 6 îò 1988 ã., èçì., áð. 30 îò 1990 ã., áð. 27 îò 1991 ã., áð. 104 îò 1991 ã., äîï., áð. 88 îò 1992 ã., èçì., áð. 2 îò 1996 ã., äîï., áð. 22 îò 1998 ã., áð. 56 îò 1998 ã., áð. 108 îò 1998 ã., èçì., áð. 15 îò 2010 ã.) Îôèöèàëíè ïðàçíèöè ñà: 1 ÿíóàðè - Íîâà ãîäèíà; 3 ìàðò - Äåí íà Îñâîáîæäåíèåòî íà Áúëãàðèÿ îò îñìàíñêî èãî - íàöèîíàëåí ïðàçíèê; 1 ìàé - Äåí íà òðóäà è íà ìåæäóíàðîäíàòà ðàáîòíè÷åñêà ñîëèäàðíîñò; 6 ìàé - Ãåðãüîâäåí, Äåí íà õðàáðîñòòà è Áúëãàðñêàòà àðìèÿ; 24 ìàé - Äåí íà áúëãàðñêàòà ïðîñâåòà è êóëòóðà è íà ñëàâÿíñêàòà ïèñìåíîñò; 6 ñåïòåìâðè - Äåí íà Ñúåäèíåíèåòî; 22 ñåïòåìâðè - Äåí íà Íåçàâèñèìîñòòà íà Áúëãàðèÿ; 1 íîåìâðè - Äåí íà íàðîäíèòå áóäèòåëè - íåïðèñúñòâåí çà âñè÷êè ó÷åáíè çàâåäåíèÿ; 24 äåêåìâðè - Áúäíè âå÷åð, 25 è 26 äåêåìâðè - Ðîæäåñòâî Õðèñòîâî; Âåëèêè ïåòúê, Âåëèêà ñúáîòà è Âåëèêäåí - íåäåëÿ è ïîíåäåëíèê, êîèòî â ñúîòâåòíàòà ãîäèíà ñà îïðåäåëåíè çà ïðàçíóâàíåòî ìó.
 (2) (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.01.2017 ã.) Êîãàòî îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè ïî àë. 1, ñ èçêëþ÷åíèå íà Âåëèêäåíñêèòå ïðàçíèöè, ñúâïàäàò ñúñ ñúáîòà è/èëè íåäåëÿ, ïúðâèÿò èëè ïúðâèòå äâà ðàáîòíè äíè ñëåä òÿõ ñà íåïðèñúñòâåíè.
 (3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., èçì., áð. 15 îò 2010 ã., ïðåäèøíà àë. 2, èçì., áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.01.2017 ã.) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ìîæå äà îáÿâÿâà åäíîêðàòíî è äðóãè äíè çà íåïðèñúñòâåíè çà îêàçâàíå íà îáùåñòâåíà ïî÷èò êúì âàæíè èñòîðè÷åñêè, ïîëèòè÷åñêè, êóëòóðíè èëè äðóãè îñîáåíî çíà÷èìè ñúáèòèÿ, êàêòî è äíè çà ÷åñòâàíå íà îïðåäåëåíè ïðîôåñèè è çà îêàçâàíå íà ïðèçíàòåëíîñò.
  Ðàáîòíî âðåìå è ïî÷èâêè ïðè ðàáîòà ñúñ ñïåöèôè÷åí õàðàêòåð è/èëè îðãàíèçàöèÿ íà òðóä
    ×ë. 154à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Ïðè ñïàçâàíå íà îáùèòå ïðàâèëà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ìîæå äà óñòàíîâÿâà äðóãà ïðîäúëæèòåëíîñò íà äíåâíîòî, ñåäìè÷íîòî èëè ìåñå÷íîòî ðàáîòíî âðåìå, íà ìåæäóäíåâíàòà è ñåäìè÷íàòà ïî÷èâêà, íà ïî÷èâêèòå â ðàáîòíèÿ äåí è íà íîùíèÿ òðóä çà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî èçâúðøâàò ðàáîòà ñúñ ñïåöèôè÷åí õàðàêòåð è/èëè îðãàíèçàöèÿ íà òðóäà.
    Ãëàâà îñìà
ÎÒÏÓÑÊÈ

 Ðàçäåë I
Âèäîâå îòïóñêè

 Îñíîâåí è óäúëæåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
    ×ë. 155. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Âñåêè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë èìà ïðàâî íà ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Ïðè ïîñòúïâàíå íà ðàáîòà çà ïúðâè ïúò ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ïîëçâà ïëàòåíèÿ ñè ãîäèøåí îòïóñê, êîãàòî ïðèäîáèå íàé-ìàëêî 8 ìåñåöà òðóäîâ ñòàæ.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïðåäè ïðèäîáèâàíå íà 8 ìåñåöà òðóäîâ ñòàæ ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå çà íåïîëçâàí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê, èç÷èñëåíî ïî ðåäà íà ÷ë. 224, àë. 1. 
(4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 52 îò 2004 ã.) Ðàçìåðúò íà îñíîâíèÿ ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê å íå ïî-ìàëêî îò 20 ðàáîòíè äíè.
 (5) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 3, èçì., áð. 52 îò 2004 ã.) Íÿêîè êàòåãîðèè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè â çàâèñèìîñò îò îñîáåíèÿ õàðàêòåð íà ðàáîòàòà èìàò ïðàâî íà óäúëæåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê, â êîéòî å âêëþ÷åí îòïóñêúò ïî àë. 4. Êàòåãîðèèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè è ìèíèìàëíèÿò ðàçìåð íà òîçè îòïóñê ñå îïðåäåëÿò îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
  Äîïúëíèòåëåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê
   ×ë. 156. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 52 îò 2004 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 156, áð. 83 îò 2005 ã.) Ïðè óñëîâèÿòà íà ÷ë. 155, àë. 2 ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà äîïúëíèòåëåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã.) çà ðàáîòà ïðè ñïåöèôè÷íè óñëîâèÿ è ðèñêîâå çà æèâîòà è çäðàâåòî, êîèòî íå ìîãàò äà áúäàò îòñòðàíåíè, îãðàíè÷åíè èëè íàìàëåíè, íåçàâèñèìî îò ïðåäïðèåòèòå ìåðêè - íå ïî-ìàëêî îò 5 ðàáîòíè äíè;
 2. çà ðàáîòà ïðè íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí - íå ïî-ìàëêî îò 5 ðàáîòíè äíè.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã.) Âèäîâåòå ðàáîòè, çà êîèòî ñå óñòàíîâÿâà äîïúëíèòåëåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê, ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
  Óãîâàðÿíå íà ïî-ãîëåìè ðàçìåðè íà îòïóñêèòå
   ×ë. 156à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïî-ãîëåìè ðàçìåðè íà îòïóñêèòå ïî ÷ë. 155 è 156 ìîãàò äà ñå óãîâàðÿò â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð, êàêòî è ìåæäó ñòðàíèòå ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
  Îòïóñê çà èçïúëíåíèå íà ãðàæäàíñêè, îáùåñòâåíè è äðóãè çàäúëæåíèÿ (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.)
    ×ë. 157. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñâîáîæäàâà îò ðàáîòà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ:
 1. ïðè âñòúïâàíå â áðàê - 2 ðàáîòíè äíè;
 2. ïðè êðúâîäàðÿâàíå - çà äåíÿ íà ïðåãëåäà è êðúâîäàðÿâàíåòî, êàêòî è 1 äåí ñëåä íåãî;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) ïðè ñìúðò íà ðîäèòåë, äåòå, ñúïðóã, áðàò, ñåñòðà è ðîäèòåë íà äðóãèÿ ñúïðóã èëè äðóãè ðîäíèíè ïî ïðàâà ëèíèÿ - 2 ðàáîòíè äíè;
 4. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) êîãàòî å ïðèçîâàí â ñúä èëè îò äðóãè îðãàíè êàòî ñòðàíà, ñâèäåòåë èëè âåùî ëèöå;
 5. çà ó÷àñòèå â çàñåäàíèÿ êàòî ÷ëåí íà ïðåäñòàâèòåëåí äúðæàâåí îðãàí èëè ñúäåáåí çàñåäàòåë;
 5à. (íîâà - ÄÂ, áð. 57 îò 2006 ã.) çà ó÷àñòèå â çàñåäàíèÿ íà ñïåöèàëåí îðãàí çà ïðåãîâîðè, åâðîïåéñêè ðàáîòíè÷åñêè ñúâåò èëè ïðåäñòàâèòåëåí îðãàí â åâðîïåéñêî òúðãîâñêî èëè êîîïåðàòèâíî äðóæåñòâî;
 6. êîãàòî å îòïðàâåíî ïðåäèçâåñòèå îò ðàáîòîäàòåëÿ çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå - ïî 1 ÷àñ äíåâíî çà äíèòå íà ïðåäèçâåñòèåòî. Îò òîâà ïðàâî íå ìîæå äà ñå ïîëçóâà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ðàáîòè 7 èëè ïî-ìàëêî ÷àñîâå;
 7. (íîâà - ÄÂ, áð. 87 îò 1995 ã., îòì., áð. 25 îò 2001 ã., íîâà, áð. 19 îò 2005 ã., èçì., áð. 102 îò 2006 ã.) çà âðåìåòî íà îáó÷åíèå è ó÷àñòèå â äîáðîâîëíèòå ôîðìèðîâàíèÿ çà çàùèòà ïðè áåäñòâèÿ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñâîáîæäàâà îò ðàáîòà áðåìåííà ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, êàêòî è ðàáîòíè÷êà è ñëóæèòåëêà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, çà ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè, êîãàòî å íåîáõîäèìî òå äà ñå èçâúðøâàò ïðåç ðàáîòíî âðåìå. Çà òîâà âðåìå íà áðåìåííàòà ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, êàêòî è íà ðàáîòíè÷êà è ñëóæèòåëêà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, ñå èçïëàùà âúçíàãðàæäåíèå îò ðàáîòîäàòåëÿ â ðàçìåðà ïî ÷ë. 177. 
(3) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 133 îò 1998 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 52 îò 2004 ã.) Ïðåç âðåìå íà îòïóñêèòå ïî àë. 1 íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå èçïëàùà âúçíàãðàæäåíèå, êàêòî ñëåäâà:
 1. ïî ò. 1 - 3 - ñïîðåä ïðåäâèäåíîòî â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð èëè ïî ñïîðàçóìåíèå ìåæäó ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è ðàáîòîäàòåëÿ;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 57 îò 2006 ã.) ïî ò. 5à è 6 - îò ðàáîòîäàòåëÿ â ðàçìåðà ïî ÷ë. 177; 
3. â îñòàíàëèòå ñëó÷àè - ñïîðåä ïðåäâèäåíîòî â ñïåöèàëíèòå çàêîíè.
  Îòïóñê ïî âðåìå íà àêòèâíà ñëóæáà â äîáðîâîëíèÿ ðåçåðâ
   ×ë. 158. (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., áð. 35 îò 2009 ã., â ñèëà îò 12.05.2009 ã., áð. 20 îò 2012 ã., â ñèëà îò 10.06.2012 ã.) (1) Ïðè ïîâèêâàíå íà àêòèâíà ñëóæáà â äîáðîâîëíèÿ ðåçåðâ ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ñå ñìÿòà â ñëóæåáåí íåïëàòåí îòïóñê çà âðåìåòî íà ìåðîïðèÿòèåòî/ñëóæáàòà, âêëþ÷èòåëíî äåíÿ íà îòèâàíåòî è âðúùàíåòî.
 (2) Àêî àêòèâíàòà ñëóæáà â äîáðîâîëíèÿ ðåçåðâ ïðîäúëæàâà ïîâå÷å îò 15 êàëåíäàðíè äíè, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà äâà êàëåíäàðíè äíè íåïëàòåí îòïóñê ïðåäè çàìèíàâàíåòî è äâà äíè ñëåä çàâðúùàíåòî.
 (3) Çà âðåìåòî íà îòïóñêà ïî àë. 2 íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå çàïëàùà âúçíàãðàæäåíèå çà ñìåòêà íà áþäæåòà íà Ìèíèñòåðñòâîòî íà îòáðàíàòà.
 Îòïóñê íà ñèíäèêàëíè äåéöè
   ×ë. 159. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Çà îñúùåñòâÿâàíå íà ñèíäèêàëíà äåéíîñò íåùàòíèòå ÷ëåíîâå íà öåíòðàëíè, îòðàñëîâè è òåðèòîðèàëíè ðúêîâîäñòâà íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè, êàêòî è íåùàòíèòå ïðåäñåäàòåëè íà ñèíäèêàëíèòå ðúêîâîäñòâà â ïðåäïðèÿòèÿòà èìàò ïðàâî íà ïëàòåí îòïóñê â ðàçìåðè, óñòàíîâåíè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð, íî íå ïî-ìàëêî îò 25 ÷àñà çà åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà.
 (2) Îòïóñêúò ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå çàïëàùà ñúãëàñíî ÷ë. 177 è íå ìîæå äà ñå êîìïåíñèðà ñ ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå.
 (3) Âðåìåòî íà ïîëçóâàíå íà îòïóñêà ïî àë. 1 ñå îïðåäåëÿ îò ñúîòâåòíèÿ ñèíäèêàëåí äååö, çà êîåòî òîé ñâîåâðåìåííî óâåäîìÿâà ðàáîòîäàòåëÿ. Âðåìåòî è ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà èçïîëçóâàíèÿ îòïóñê ñå îò÷èòàò â ñïåöèàëíà êíèãà ïðè ðàáîòîäàòåëÿ.
 (4) Îòïóñêúò ïî àë. 1 íå ìîæå äà áúäå îòëàãàí çà ñëåäâàùà êàëåíäàðíà ãîäèíà.
  Íåïëàòåí îòïóñê
   ×ë. 160. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò ïî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ìîæå äà ìó ðàçðåøè íåïëàòåí îòïóñê íåçàâèñèìî îò òîâà, äàëè å ïîëçóâàë èëè íå ïëàòåíèÿ ñè ãîäèøåí îòïóñê è íåçàâèñèìî îò ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà òðóäîâèÿ ìó ñòàæ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 43 îò 2008 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ðàçðåøè åäíîêðàòíî ïîëçâàíåòî íà íåïëàòåí îòïóñê äî åäíà ãîäèíà íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å â ïðàâîîòíîøåíèå ñ èíñòèòóöèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, èçâúí ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 120à, ñ Îðãàíèçàöèÿòà íà îáåäèíåíèòå íàöèè, ñ Îðãàíèçàöèÿòà çà ñèãóðíîñò è ñúòðóäíè÷åñòâî â Åâðîïà, ñ Îðãàíèçàöèÿòà íà Ñåâåðíîàòëàíòè÷åñêèÿ äîãîâîð èëè ñ äðóãè ìåæäóíàðîäíè ïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 43 îò 2008 ã.) Íåïëàòåíèÿò îòïóñê äî 30 ðàáîòíè äíè â åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ, à íàä 30 ðàáîòíè äíè - ñàìî àêî òîâà å ïðåäâèäåíî â òîçè êîäåêñ, â äðóã çàêîí èëè â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
  Ñëóæåáíè è òâîð÷åñêè îòïóñêè
   ×ë. 161. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ìîæå äà ñå ðàçðåøàâà ïëàòåí èëè íåïëàòåí ñëóæåáåí èëè òâîð÷åñêè îòïóñê ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, óñòàíîâåíè â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè â ñïîðàçóìåíèå ìåæäó ñòðàíèòå ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (2) (Íîâà – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Âðåìåòî íà íåïëàòåí ñëóæåáåí èëè òâîð÷åñêè îòïóñê ïî àë. 1 ñå çà÷èòà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Àêî äðóãî íå å óãîâîðåíî â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð, ùàòíèòå èçáîðíè ñèíäèêàëíè äåéöè ñå ñ÷èòàò â íåïëàòåí îòïóñê çà âðåìåòî, äîêàòî çàåìàò ñúîòâåòíàòà ñèíäèêàëíà äëúæíîñò.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 57 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å ÷ëåí íà ïðåäñòàâèòåëåí îðãàí â åâðîïåéñêî òúðãîâñêî èëè êîîïåðàòèâíî äðóæåñòâî, èìà ïðàâî íà îòïóñê çà îáó÷åíèå, íåîáõîäèìî çà èçïúëíåíèå íà ôóíêöèèòå ìó. Ðàçìåðúò íà îòïóñêà è âúçíàãðàæäåíèåòî, êîåòî ñå äúëæè ïî âðåìå íà ïîëçâàíåòî ìó, ñå óãîâàðÿò â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè ïî ñïîðàçóìåíèå ìåæäó ñòðàíèòå ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
  Îòïóñê ïðè âðåìåííà íåðàáîòîñïîñîáíîñò
   ×ë. 162. (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà îòïóñê ïðè âðåìåííà íåðàáîòîñïîñîáíîñò ïîðàäè îáùî çàáîëÿâàíå èëè ïðîôåñèîíàëíà áîëåñò, òðóäîâà çëîïîëóêà, çà ñàíàòîðíî-êóðîðòíî ëå÷åíèå è ïðè íàëåæàù ìåäèöèíñêè ïðåãëåä èëè èçñëåäâàíå, êàðàíòèíà, îòñòðàíÿâàíå îò ðàáîòà ïî ïðåäïèñàíèå íà çäðàâíèòå îðãàíè, ãëåäàíå íà áîëåí èëè íà êàðàíòèíèðàí ÷ëåí îò ñåìåéñòâîòî, íàëåæàùî ïðèäðóæàâàíå íà áîëåí ÷ëåí îò ñåìåéñòâîòî çà ìåäèöèíñêè ïðåãëåä, èçñëåäâàíå èëè ëå÷åíèå, êàêòî è çà ãëåäàíå íà çäðàâî äåòå, âúðíàòî îò äåòñêî çàâåäåíèå ïîðàäè êàðàíòèíà â çàâåäåíèåòî èëè íà äåòåòî.
 (2) Îòïóñêèòå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå ðàçðåøàâàò îò çäðàâíèòå îðãàíè.
 (3) Çà âðåìåòî íà îòïóñê ïîðàäè âðåìåííà íåðàáîòîñïîñîáíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå â ñðîêîâå è ðàçìåðè, îïðåäåëåíè îò îòäåëåí çàêîí.
  Îòïóñê ïîðàäè áðåìåííîñò è ðàæäàíå
 (Çàãë. èçì. – ÄÂ, áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.)
    ×ë. 163. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 110 îò 1999 ã., áð. 52 îò 2004 ã., áð. 68 îò 2006 ã., áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 2.01.2009 ã.) Ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà èìà ïðàâî íà îòïóñê ïîðàäè áðåìåííîñò è ðàæäàíå â ðàçìåð 410 äíè çà âñÿêî äåòå, îò êîèòî 45 äíè çàäúëæèòåëíî ñå ïîëçâàò ïðåäè ðàæäàíåòî.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.). 
(3) Êîãàòî ïîðàäè íåòî÷íî ïðåäâèæäàíå íà çäðàâíèòå îðãàíè ðàæäàíåòî ñòàíå ïðåäè èçòè÷àíå íà 45 äíè îò çàïî÷âàíå ïîëçóâàíåòî íà îòïóñêà, îñòàòúêúò äî 45 äíè ñå ïîëçóâà ñëåä ðàæäàíåòî.
 (4) Êîãàòî äåòåòî å ðîäåíî ìúðòâî, ïî÷èíå èëè å äàäåíî â äåòñêî çàâåäåíèå íà ïúëíà äúðæàâíà èçäðúæêà èëè çà îñèíîâÿâàíå, ìàéêàòà èìà ïðàâî íà îòïóñê äî èçòè÷àíå íà 42 äíè îò ðàæäàíåòî. Àêî ðàáîòîñïîñîáíîñòòà íà ìàéêàòà âñëåäñòâèå íà ðàæäàíåòî íå å âúçñòàíîâåíà ñëåä 42-èÿ äåí, òîçè îòïóñê ñå ïðîäúëæàâà ïî ïðåöåíêà íà çäðàâíèòå îðãàíè äî âúçñòàíîâÿâàíå íà íåéíàòà ðàáîòîñïîñîáíîñò. Äî èçòè÷àíå íà ñðîêà ïî àë. 1 òîçè îòïóñê ñå çàïëàùà êàòî îòïóñê çà áðåìåííîñò è ðàæäàíå.
 (5) Êîãàòî äåòåòî áúäå äàäåíî çà îñèíîâÿâàíå, áúäå íàñòàíåíî â äåòñêî çàâåäåíèå íà ïúëíà äúðæàâíà èçäðúæêà èëè ïî÷èíå ñëåä 42-èÿ äåí îò ðàæäàíåòî, îòïóñêúò ïî àë. 1 ñå ïðåêðàòÿâà îò ñëåäâàùèÿ äåí. Â òåçè ñëó÷àè, àêî ðàáîòîñïîñîáíîñòòà íà ìàéêàòà âñëåäñòâèå ðàæäàíåòî íå å âúçñòàíîâåíà, ñå ïðèëàãàò èçðå÷åíèÿ 2 è 3 íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ.
 (6) (Èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., îòì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.).
 (7) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, ïðè êîÿòî å íàñòàíåíî äåòå ïî ðåäà íà ÷ë. 26 îò Çàêîíà çà çàêðèëà íà äåòåòî, èìà ïðàâî íà îòïóñê ïî àë. 1 â ðàçìåð íà ðàçëèêàòà îò âúçðàñòòà íà äåòåòî â äåíÿ íà íàñòàíÿâàíåòî ìó äî èçòè÷àíåòî íà ñðîêà íà ïîëàãàùèÿ ñå îòïóñê çà ðàæäàíå. Òîçè îòïóñê íå ìîæå äà ñå ïîëçâà åäíîâðåìåííî ñ îòïóñêà ïî àë. 1.
 (8) (Íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 7, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã.) Êîãàòî ìàéêàòà è áàùàòà ñå íàìèðàò â áðàê èëè æèâåÿò â åäíî äîìàêèíñòâî, áàùàòà èìà ïðàâî íà 15-äíåâåí îòïóñê ïðè ðàæäàíå íà äåòå îò äàòàòà íà èçïèñâàíå íà äåòåòî îò ëå÷åáíîòî çàâåäåíèå.
 (9) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., îòì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.). 
(10) (Íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., èçì., áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 2.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 8, äîï., áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Ñúñ ñúãëàñèåòî íà ìàéêàòà ñëåä íàâúðøâàíå íà 6-ìåñå÷íà âúçðàñò íà äåòåòî áàùàòà ìîæå äà ïîëçâà âìåñòî íåÿ îòïóñê çà îñòàòúêà äî 410 äíè. Êîãàòî áàùàòà å íåèçâåñòåí, îòïóñêúò ìîæå äà ñå ïîëçâà îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà ìàéêàòà. Êîãàòî áàùàòà å ïî÷èíàë, îòïóñêúò ìîæå äà ñå ïîëçâà îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà ìàéêàòà èëè íà áàùàòà.
 (11) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., îòì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.).
 (12) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã.) Êîãàòî äåòåòî å íàñòàíåíî ïî ðåäà íà ÷ë. 26 îò Çàêîíà çà çàêðèëà íà äåòåòî ïðè ñúïðóçè, ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ñëåä íàâúðøâàíå íà 6-ìåñå÷íà âúçðàñò íà äåòåòî íåéíèÿò ñúïðóã ìîæå äà ïîëçâà âìåñòî íåÿ îòïóñê çà îñòàòúêà äî 410 äíè.
 (13) (Íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 9, èçì., áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ñå ïîëçâà îòïóñê ïî àë. 10 èëè 12, îòïóñêúò íà ìàéêàòà èëè ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà, ïðè êîÿòî å íàñòàíåíî äåòå ïî ðåäà íà ÷ë. 26 îò Çàêîíà çà çàêðèëà íà äåòåòî, ñå ïðåêúñâà.
 (14) (Ïðåäèøíà àë. 7, èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., äîï., áð. 15 îò 2010 ã., ïðåäèøíà àë. 10, èçì., áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Ïðåç âðåìå íà îòïóñêà ïî àë. 1 – 12 íà ëèöàòà ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå ïðè óñëîâèÿ è â ðàçìåðè, îïðåäåëåíè â îòäåëåí çàêîí. Âðåìåòî, ïðåç êîåòî ñå ïîëçâà îòïóñêúò, ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (15) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî íå ñå ïîëçâà îòïóñê ïî àë. 1, èëè ëèöåòî ïî àë. 10, êîåòî ïîëçâà òàêúâ îòïóñê, ïðåêúñíå íåãîâîòî ïîëçâàíå, íà ìàéêàòà, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå îò äúðæàâíîòî îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå.
 (16) (Íîâà - ÄÂ, áð. 68 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 8, áð. 108 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., ïðåäèøíà àë. 11, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Ðåäúò è íà÷èíúò çà ïîëçâàíå íà îòïóñêà ïî àë. 1, 7, 8, 10 è 12 ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
  Îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî 2-ãîäèøíà âúçðàñò (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 164. (1) (Èçì. – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ñëåä èçïîëçâàíå íà îòïóñêà ïîðàäè áðåìåííîñò, ðàæäàíå èëè îñèíîâÿâàíå, àêî äåòåòî íå å íàñòàíåíî â äåòñêî çàâåäåíèå, ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà èìà ïðàâî íà äîïúëíèòåëåí îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî íàâúðøâàíå íà 2-ãîäèøíàòà ìó âúçðàñò.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.). 
(3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îòïóñêúò ïî àë. 1 ñúñ ñúãëàñèåòî íà ìàéêàòà (îñèíîâèòåëêàòà) ñå ðàçðåøàâà íà áàùàòà (îñèíîâèòåëÿ) èëè íà åäèí îò òåõíèòå ðîäèòåëè, êîãàòî ðàáîòÿò ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (4) Ïðåç âðåìå íà îòïóñê ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè íà ìàéêàòà (îñèíîâèòåëêàòà) èëè íà ëèöåòî, êîåòî å ïîåëî îòãëåæäàíåòî íà äåòåòî, ñå çàïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå ïðè óñëîâèÿ è â ðàçìåðè, îïðåäåëåíè â îòäåëåí çàêîí. Âðåìåòî, ïðåç êîåòî ñå ïîëçóâà îòïóñêúò, ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (5) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 1 îò 2002 ã., â ñèëà îò 1.01.2002 ã.) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî íå ñå ïîëçóâà îòïóñê ïî àë. 1 èëè ëèöåòî, êîåòî ïîëçóâà òàêúâ îòïóñê, ïðåêúñíå íåãîâîòî ïîëçóâàíå, íà ìàéêàòà (îñèíîâèòåëêàòà), àêî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå îò Äúðæàâíîòî îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå.
  Îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå, íàñòàíåíî ïðè áëèçêè è ðîäíèíè èëè â ïðèåìíî ñåìåéñòâî
   ×ë. 164à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) (1) Ïðàâî íà îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî íàâúðøâàíå íà 2-ãîäèøíàòà ìó âúçðàñò èìàò ëèöàòà, ïðè êîèòî å íàñòàíåíî äåòå ïî ðåäà íà ÷ë. 26 îò Çàêîíà çà çàêðèëà íà äåòåòî. 
(2) Êîãàòî äåòåòî å íàñòàíåíî ïðè ñúïðóçè, îòïóñêúò ñå ïîëçâà ñàìî îò åäèíèÿ îò òÿõ.
 (3) Ïðåç âðåìå íà îòïóñêà ïî àë. 1 è 2 ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå ïðè óñëîâèÿ è â ðàçìåðè, îïðåäåëåíè â îòäåëåí çàêîí. Îòïóñêúò ñå çà÷èòà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (4) (Äîï. – ÄÂ, áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Îòïóñêúò ïî àë. 1 è 2 íå ìîæå äà ñå ïîëçâà åäíîâðåìåííî ñ îòïóñê ïî ÷ë. 164 è ïî ÷ë. 164á.
 Îòïóñê ïðè îñèíîâÿâàíå íà äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò
   ×ë. 164á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 104 îò 2013 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) (1) Ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, êîÿòî îñèíîâè äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò, èìà ïðàâî íà îòïóñê çà ïåðèîä îò 365 äíè îò äåíÿ íà ïðåäàâàíåòî íà äåòåòî çà îñèíîâÿâàíå, íî íå ïî-êúñíî îò íàâúðøâàíå íà 5-ãîäèøíàòà ìó âúçðàñò. 
(2) Êîãàòî äåòåòî å îñèíîâåíî îò ñúïðóçè, îòïóñêúò ïî àë. 1 ñúñ ñúãëàñèåòî íà îñèíîâèòåëêàòà ìîæå äà ñå ïîëçâà âìåñòî íåÿ îò îñèíîâèòåëÿ ñëåä èçòè÷àíå íà 6 ìåñåöà îò äåíÿ íà ïðåäàâàíå íà äåòåòî çà îñèíîâÿâàíå, íî íå ïî-êúñíî îò íàâúðøâàíå íà 5-ãîäèøíàòà ìó âúçðàñò, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå. Êîãàòî îñèíîâèòåëÿò å ïî÷èíàë, îòïóñêúò ìîæå äà ñå ïîëçâà îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà îñèíîâèòåëêàòà èëè íà îñèíîâèòåëÿ, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (3) Ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà, êîÿòî ñàìà å îñèíîâèëà äåòå, ñëåä èçòè÷àíå íà 6 ìåñåöà îò äåíÿ íà ïðåäàâàíå íà äåòåòî çà îñèíîâÿâàíå åäèí îò íåéíèòå ðîäèòåëè ìîæå äà ïîëçâà âìåñòî íåÿ îòïóñêà ïî àë. 1, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (4) Çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ñå ïîëçâà îòïóñê ïî àë. 2 èëè 3, îòïóñêúò íà îñèíîâèòåëêàòà ñå ïðåêúñâà.
 (5) Ïðàâî íà îòïóñê ïðè óñëîâèÿòà è â ðàçìåðèòå ïî àë. 1 èìà è ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñàì å îñèíîâèë äåòåòî. Ñ íåãîâî ñúãëàñèå ñëåä èçòè÷àíå íà 6 ìåñåöà îò äåíÿ íà ïðåäàâàíå íà äåòåòî çà îñèíîâÿâàíå åäèí îò íåãîâèòå ðîäèòåëè ìîæå äà ïîëçâà âìåñòî íåãî îòïóñêà ïî àë. 1, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (6) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî íå ñå ïîëçâà îòïóñê ïî àë. 1 èëè 5, èëè ëèöåòî, êîåòî ïîëçâà òàêúâ îòïóñê, ïðåêúñíå íåãîâîòî ïîëçâàíå, íà îñèíîâèòåëêàòà èëè íà îñèíîâèòåëÿ, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå îò äúðæàâíîòî îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå.
 (7) Ñëåä èçïîëçâàíå íà îòïóñêèòå ïî àë. 1, 2, 3 è 5, êîãàòî äåòåòî íå å íàâúðøèëî 2-ãîäèøíà âúçðàñò è íå å íàñòàíåíî â äåòñêî çàâåäåíèå, îñèíîâèòåëêàòà, îñèíîâèòåëÿò èëè ëèöåòî, êîåòî å ïîåëî îòãëåæäàíåòî íà äåòåòî, èìà ïðàâî íà äîïúëíèòåëåí îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî íàâúðøâàíå íà 2-ãîäèøíàòà ìó âúçðàñò ïî ÷ë. 164.
 (8) Êîãàòî îñèíîâèòåëêàòà è îñèíîâèòåëÿò ñå íàìèðàò â áðàê, îñèíîâèòåëÿò èìà ïðàâî íà 15-äíåâåí îòïóñê ïðè îñèíîâÿâàíå íà äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò îò äåíÿ íà ïðåäàâàíå íà äåòåòî çà îñèíîâÿâàíå, íî íå ïî-êúñíî îò íàâúðøâàíå íà 5-ãîäèøíàòà ìó âúçðàñò.
 (9) Îòïóñêúò ïî àë. 1, 2, 3, 5 è 8 íå ñå ïîëçâà ïðè ñìúðò íà äåòåòî, ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà îñèíîâÿâàíåòî, êàêòî è êîãàòî äåòåòî ïîñåùàâà äåòñêî çàâåäåíèå, âêëþ÷èòåëíî äåòñêà ÿñëà èëè ó÷åáíî çàâåäåíèå.
 (10) Îòïóñêúò ïî àë. 1, 2, 3, 5 è 8 íå ìîæå äà ñå ïîëçâà åäíîâðåìåííî ñ îòïóñê ïî ÷ë. 163, 164 è 164à.
 (11) Ïðåç âðåìå íà îòïóñêà ïî àë. 1, 2, 3, 5 è 8 íà ëèöàòà ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå ïðè óñëîâèÿ è â ðàçìåðè, îïðåäåëåíè â îòäåëåí çàêîí. Âðåìåòî, ïðåç êîåòî ñå ïîëçâà îòïóñêúò, ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (12) Ðåäúò è íà÷èíúò çà ïîëçâàíå íà îòïóñêà ïî àë. 1, 2, 3, 5 è 8 ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
   ×ë. 165. (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., áð. 52 îò 2004 ã., îòì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.).
  Îòïóñê çà êúðìåíå è õðàíåíå íà ìàëêî äåòå
   ×ë. 166. (1) Ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà, êîÿòî ñàìà êúðìè äåòåòî ñè, èìà ïðàâî íà ïëàòåí îòïóñê çà êúðìåíå äî íàâúðøâàíå íà 8-ìåñå÷íà âúçðàñò íà äåòåòî ïî 1 ÷àñ äâà ïúòè äíåâíî èëè ñ íåéíî ñúãëàñèå ïî 2 ÷àñà íàâåäíúæ. Çà ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, êîÿòî ðàáîòè ïðè íàìàëåí ðàáîòåí äåí îò 7 èëè ïî-ìàëêî ÷àñà, òîçè îòïóñê å 1 ÷àñ äíåâíî. Ñëåä íàâúðøâàíå íà 8-ìåñå÷íà âúçðàñò íà äåòåòî òîçè îòïóñê å ïî 1 ÷àñ äíåâíî è ñå ðàçðåøàâà íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïî ïðåöåíêà íà çäðàâíèòå îðãàíè, äîêàòî å íåîáõîäèìî äà êúðìè äåòåòî.
 (2) Êîãàòî ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà èìà áëèçíàöè èëè íåäîíîñåíî äåòå, ðàçìåðúò íà îòïóñêà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ å 3 ÷àñà äíåâíî äî íàâúðøâàíå íà 8-ìåñå÷íà âúçðàñò íà äåòåòî è ïî 2 ÷àñà - ñëåä íàâúðøâàíå íà 8-ìåñå÷íà âúçðàñò íà äåòåòî, äîêàòî ïî ïðåöåíêà íà çäðàâíèòå îðãàíè å íåîáõîäèìî äà ãî êúðìè. Â òåçè ñëó÷àè, àêî ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ðàáîòè ïðè íàìàëåí ðàáîòåí äåí îò 7 èëè ïî-ìàëêî ÷àñà, ïúðâîíà÷àëíèÿò ðàçìåð íà îòïóñêà çà êúðìåíå íà äåòåòî å 2 ÷àñà, à ñëåä 8-ìåñå÷íà âúçðàñò íà äåòåòî - ïî 1 ÷àñ íà äåí. Îòïóñêúò ïî òàçè àëèíåÿ ñå ïîëçóâà íà äâà ïúòè, à ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà - íàâåäíúæ.
 (3) Îòïóñê ïðè óñëîâèÿòà è â ðàçìåðèòå, ïîñî÷åíè â òîçè ÷ëåí, ñå äàâà è íà îñèíîâèòåëêàòà, è íà ìàéêàòà íà çàâàðåíî äåòå.
 (4) Îòïóñêúò ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè ñå çàïëàùà îò ðàáîòîäàòåëÿ.
  Îòïóñê ïðè ñìúðò èëè òåæêî çàáîëÿâàíå íà ðîäèòåë èëè îñèíîâèòåë
 (Çàãë. èçì. – ÄÂ, áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.)
   ×ë. 167. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Êîãàòî ìàéêàòà íà äåòå äî 2-ãîäèøíà âúçðàñò èëè îñèíîâèòåëêàòà íà äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò ïî÷èíå èëè çàáîëåå òåæêî, ïîðàäè êîåòî íå ìîæå äà ñå ãðèæè çà äåòåòî, ñúîòâåòíàòà ÷àñò îò îòïóñêèòå çà ðàæäàíå, ïðè îñèíîâÿâàíå è çà îòãëåæäàíå íà äåòå ñå ïîëçâàò îò áàùàòà (îñèíîâèòåëÿ). Ñ íåãîâî ñúãëàñèå òåçè îòïóñêè ìîãàò äà ñå ïîëçâàò îò åäèí îò íåãîâèòå ðîäèòåëè èëè îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà ïî÷èíàëàòà èëè çàáîëÿëàòà òåæêî ìàéêà (îñèíîâèòåëêà) íà äåòåòî, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (2) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Êîãàòî ìàéêàòà íà äåòå äî 2-ãîäèøíà âúçðàñò èëè îñèíîâèòåëêàòà íà äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò çàáîëåå òåæêî, ïîðàäè êîåòî íå ìîæå äà ñå ãðèæè çà äåòåòî, è áàùàòà (îñèíîâèòåëÿò) å ïî÷èíàë, ñúîòâåòíàòà ÷àñò îò îòïóñêèòå çà ðàæäàíå, ïðè îñèíîâÿâàíå è çà îòãëåæäàíå íà äåòå ñå ïîëçâà îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà ìàéêàòà (îñèíîâèòåëêàòà) èëè íà áàùàòà (îñèíîâèòåëÿ), êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Êîãàòî ìàéêàòà íà äåòå äî 2-ãîäèøíà âúçðàñò ïî÷èíå èëè çàáîëåå òåæêî, ïîðàäè êîåòî íå ìîæå äà ñå ãðèæè çà äåòåòî, è áàùàòà å íåèçâåñòåí, ñúîòâåòíàòà ÷àñò îò îòïóñêèòå çà ðàæäàíå è çà îòãëåæäàíå íà äåòå ñå ïîëçâàò îò åäèí îò íåéíèòå ðîäèòåëè, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (4) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Êîãàòî ëèöåòî, êîåòî ñàìî å îñèíîâèëî äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò, ïî÷èíå èëè çàáîëåå òåæêî, ïîðàäè êîåòî íå ìîæå äà ñå ãðèæè çà äåòåòî, ñúîòâåòíàòà ÷àñò îò îòïóñêèòå ïðè îñèíîâÿâàíå èëè çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî 2-ãîäèøíà âúçðàñò ñå ïîëçâà îò åäèí îò íåãîâèòå ðîäèòåëè, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (5) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Êîãàòî ïî÷èíàò è äâàìàòà ðîäèòåëè íà äåòå äî 2-ãîäèøíà âúçðàñò èëè äâàìàòà îñèíîâèòåëè íà äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò è äåòåòî íå å íàñòàíåíî â äåòñêî çàâåäåíèå, âêëþ÷èòåëíî äåòñêà ÿñëà èëè ó÷åáíî çàâåäåíèå, èëè â äåòñêî çàâåäåíèå íà ïúëíà äúðæàâíà èçäðúæêà, ñúîòâåòíàòà ÷àñò îò îòïóñêèòå ïî àë. 1, 2, 3 è 4 ñå ïîëçâà îò íàñòîéíèêà, à ñ íåãîâî ñúãëàñèå – îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà ìàéêàòà èëè íà áàùàòà íà äåòåòî, ñúîòâåòíî – íà îñèíîâèòåëèòå, êîãàòî ðàáîòè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
  Íåïëàòåí îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî 8-ãîäèøíà âúçðàñò
   ×ë. 167à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., èçì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., äîï., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) Ñëåä èçïîëçâàíåòî íà îòïóñêèòå ïî ÷ë. 164, àë. 1 è ÷ë. 164á, àë. 1, 2, 3 è 5 âñåêè îò ðîäèòåëèòå (îñèíîâèòåëèòå), àêî ðàáîòÿò ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå è äåòåòî íå å íàñòàíåíî â çàâåäåíèå íà ïúëíà äúðæàâíà èçäðúæêà, ïðè ïîèñêâàíå èìà ïðàâî äà ïîëçâà íåïëàòåí îòïóñê â ðàçìåð 6 ìåñåöà çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî íàâúðøâàíå íà 8-ãîäèøíà âúçðàñò. Âñåêè îò ðîäèòåëèòå (îñèíîâèòåëèòå) ìîæå äà ïîëçâà äî 5 ìåñåöà îò îòïóñêà íà äðóãèÿ ðîäèòåë (îñèíîâèòåë) ñ íåãîâî ñúãëàñèå.
 (2) (Èçì. – ÄÂ, áð. 98 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.06.2017 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 167, àë. 5 íàñòîéíèêúò èìà ïðàâî íà îòïóñê ïî àë. 1 â ðàçìåð 12 ìåñåöà. Ñ íåãîâî ñúãëàñèå îòïóñê â ðàçìåð äî 12 ìåñåöà èëè îñòàòúêúò îò íåèçïîëçâàíèÿ îòïóñê äî òîçè ðàçìåð ìîæå äà ñå ïîëçâà îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà ìàéêàòà èëè íà áàùàòà íà äåòåòî.
 (3) Êîãàòî ñëåä íàâúðøâàíå íà 2-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî ïî÷èíàò è äâàìàòà ðîäèòåëè è òå íå ñà ïîëçâàëè îòïóñê ïî àë. 1, íàñòîéíèêúò èìà ïðàâî íà òàêúâ îòïóñê â ðàçìåð 12 ìåñåöà, à êîãàòî ðîäèòåëèòå ñà ïîëçâàëè ÷àñò îò îòïóñêà - íà îñòàòúêà îò íåèçïîëçâàíèÿ îòïóñê äî òîçè ðàçìåð. Ñúñ ñúãëàñèåòî íà íàñòîéíèêà òîçè îòïóñê ìîæå äà ñå ïîëçâà îò åäèí îò ðîäèòåëèòå íà ìàéêàòà èëè íà áàùàòà íà äåòåòî.
 (4) Ðîäèòåë (îñèíîâèòåë), êîéòî ñàì ñå ãðèæè çà îòãëåæäàíå íà äåòåòî, èìà ïðàâî íà îòïóñê ïî àë. 1 â ðàçìåð 12 ìåñåöà â ñëó÷àèòå, êîãàòî:
 1. íå ñå íàìèðà â áðàê ñ äðóãèÿ ðîäèòåë è íå æèâåå â åäíî äîìàêèíñòâî ñ íåãî;
 2. äðóãèÿò ðîäèòåë å ëèøåí îò ðîäèòåëñêè ïðàâà ñ âëÿçëî â ñèëà ðåøåíèå íà ñúäà;
 3. äðóãèÿò ðîäèòåë å ïî÷èíàë.
 (5) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 4, ò. 1 è 2 äðóãèÿò ðîäèòåë íÿìà ïðàâî íà îòïóñê ïî àë. 1.
 (6) Îòïóñêúò ïî àë. 1 ìîæå äà ñå ïîëçâà íàâåäíúæ èëè íà ÷àñòè. Êîãàòî ñå ïîëçâà íà ÷àñòè, ïðîäúëæèòåëíîñòòà ìó íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêà îò 5 ðàáîòíè äíè.
 (7) Ëèöåòî, êîåòî èñêà äà ïîëçâà îòïóñê ïî àë. 1, òðÿáâà äà óâåäîìè çà òîâà ðàáîòîäàòåëÿ ñè íàé-ìàëêî 10 ðàáîòíè äíè ïðåäâàðèòåëíî.
 (8) Âðåìåòî, ïðåç êîåòî ñå ïîëçâà îòïóñêúò ïî àë. 1, ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (9) Ðåäúò è íà÷èíúò çà ïîëçâàíå íà îòïóñêà ïî àë. 1 - 8 ñå óðåæäàò ñ íàðåäáà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 Ïðàâà íà ðàáîòíèêà è ñëóæèòåëÿ, êîéòî ñå çàâðúùà íà ðàáîòà ñëåä îòïóñê
   ×ë. 167á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) (1) Ïðè çàâðúùàíå íà ðàáîòà ïîðàäè èçòè÷àíå íà îòïóñê ïî ÷ë. 163 - 167à èëè ïîðàäè ïðåêúñâàíå íà ïîëçâàíåòî ìó ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî äà ïðåäëîæè íà ðàáîòîäàòåëÿ èçìåíåíèå íà ïðîäúëæèòåëíîñòòà è ðàçïðåäåëåíèåòî íà ðàáîòíîòî ìó âðåìå çà îïðåäåëåí ñðîê èëè äðóãè èçìåíåíèÿ íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, êîèòî äà óëåñíÿò çàâðúùàíåòî ìó íà ðàáîòà.
 (2) Ñ öåë äà ñå íàñúð÷è ïî-óñïåøíîòî ñúâìåñòÿâàíå íà òðóäîâèòå è ñåìåéíèòå çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà âçåìå ïîä âíèìàíèå ïðåäëîæåíèåòî ïî àë. 1, êîãàòî ñúùåñòâóâà òàêàâà âúçìîæíîñò â ïðåäïðèÿòèåòî.
 (3) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò è ðàáîòîäàòåëÿò ìîãàò äà ïîñòèãíàò ñúãëàñèå çà èçìåíåíèå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïî ÷ë. 119 è ïî âðåìå íà ïîëçâàíåòî íà îòïóñê ïî ÷ë. 163 - 167à.
 Ïëàòåí îòïóñê çà äâå è ïîâå÷å æèâè äåöà
   ×ë. 168. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Àêî å óãîâîðåíî â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð, ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà ñ äâå æèâè äåöà äî 18-ãîäèøíà âúçðàñò èìà ïðàâî íà äâà ðàáîòíè äíè, à ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà ñ òðè èëè ïîâå÷å æèâè äåöà äî 18-ãîäèøíà âúçðàñò - íà 4 ðàáîòíè äíè ïëàòåí îòïóñê çà âñÿêà êàëåíäàðíà ãîäèíà. Òîçè îòïóñê ñå ïîëçâà, êîãàòî ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïîæåëàå, è íå ìîæå äà ñå êîìïåíñèðà ñ ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå, îñâåí ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (2) Ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà èìà ïðàâî äà ïîëçóâà îòïóñêà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ âêëþ÷èòåëíî è çà êàëåíäàðíàòà ãîäèíà, â êîÿòî íÿêîå èëè âñè÷êè äåöà íàâúðøâàò 18-ãîäèøíà âúçðàñò.
 (3) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.). 
(4) Ïîëçóâàíåòî íà îòïóñêà ïî òîçè ÷ëåí ìîæå äà ñå îòëàãà ïî ðåäà íà ÷ë. 176.
  Ïëàòåí îòïóñê çà îáó÷åíèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 169. (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ó÷è â ñðåäíî èëè âèñøå ó÷èëèùå áåç îòêúñâàíå îò ïðîèçâîäñòâîòî ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ, èìà ïðàâî íà ïëàòåí îòïóñê â ðàçìåð 25 ðàáîòíè äíè çà âñÿêà ó÷åáíà ãîäèíà.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) Îòïóñêúò ïî àë. 1 ñå ïîëçâà íåçàâèñèìî îò âñè÷êè îñòàíàëè âèäîâå îòïóñêè. Òîé ìîæå äà ñå ïîëçâà íàâåäíúæ èëè íà ÷àñòè è íå ñå ïðåäîñòàâÿ íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ïîâòàðÿ ó÷åáíàòà ãîäèíà ïî íåóâàæèòåëíè ïðè÷èíè.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ó÷àùèòå ñå ïî àë. 1 èìàò ïðàâî åäíîêðàòíî è íà ïëàòåí îòïóñê îò 30 ðàáîòíè äíè çà ïîäãîòîâêà è ÿâÿâàíå íà çðåëîñòåí èëè äúðæàâåí èçïèò, âêëþ÷èòåëíî è çà ïîäãîòîâêà è çàùèòà íà äèïëîìíà ðàáîòà, äèïëîìåí ïðîåêò èëè äèñåðòàöèÿ.
 (4) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 25 îò 2001 ã.) Çà ïîäãîòîâêà íà äèñåðòàöèîíåí òðóä çà ïîëó÷àâàíå íà íàó÷íà ñòåïåí "äîêòîð" ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, çà÷èñëåíè íà çàäî÷íà èëè íà äîêòîðàíòóðà íà ñàìîñòîÿòåëíà ïîäãîòîâêà, èìàò ïðàâî åäíîêðàòíî íà 6 ìåñåöà ïëàòåí îòïóñê, à çà ïîäãîòîâêà íà äèñåðòàöèîíåí òðóä çà ïîëó÷àâàíå íà íàó÷íà ñòåïåí "äîêòîð íà íàóêèòå" - 12 ìåñåöà. Òîâà ïðàâî ñå ïîëçâà ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (5) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ó÷àò âúâ âå÷åðíè ó÷åáíè çàâåäåíèÿ ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ, îñâåí òåçè, êîèòî ðàáîòÿò ïðè íàìàëåí ðàáîòåí äåí îò 7 èëè ïî-ìàëêî ÷àñà, ñå îñâîáîæäàâàò 1 ÷àñ ïî-ðàíî îò ðàáîòà âñåêè ó÷åáåí äåí.
  Îòïóñê çà ïðèåìåí èçïèò â ó÷åáíî çàâåäåíèå
   ×ë. 170. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîãàòî ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò êàíäèäàòñòâà â ó÷èëèùå, ïðèåìàíåòî â êîåòî ñòàâà ñ èçïèò, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà ïëàòåí îòïóñê, êàêòî ñëåäâà:
 1. ïðè êàíäèäàòñòâàíå â ñðåäíî ó÷èëèùå - 6 ðàáîòíè äíè;
 2. ïðè êàíäèäàòñòâàíå âúâ âèñøå ó÷èëèùå èëè çà äîêòîðàíòóðà - 12 ðàáîòíè äíè.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîãàòî ñúãëàñèå íà ðàáîòîäàòåëÿ íå å äàäåíî, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà íåïëàòåí îòïóñê â ðàçìåðèòå ïî àë. 1, íàìàëåíè íàïîëîâèíà, êîéòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2, èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ïîëçâàë ïëàòåíèÿ èëè íåïëàòåíèÿ îòïóñê ïî àë. 1 è 2, íî íå å áèë ïðèåò â ñúîòâåòíîòî ó÷åáíî çàâåäåíèå èëè çà äîêòîðàíò, çà ñëåäâàùèòå ãîäèíè òîé èìà ïðàâî íà íåïëàòåí îòïóñê â ðàçìåð, ðàâåí íà ïîëîâèíàòà îò îòïóñêà ïî àë. 1, êîéòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
  Íåïëàòåí îòïóñê íà ó÷àùè ñå
   ×ë. 171. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 169, àë. 1 èìàò ïðàâî è íà íåïëàòåí îòïóñê â ñëåäíèòå ðàçìåðè:
 1. çà ïîäãîòîâêà è ÿâÿâàíå íà èçïèò - äî 20 ðàáîòíè äíè çà ó÷åáíà ãîäèíà;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) çà ïîäãîòîâêà è ÿâÿâàíå íà ïðèåìåí, íà çðåëîñòåí èëè íà äúðæàâåí èçïèò, âêëþ÷èòåëíî è çà ïîäãîòîâêà è çàùèòà íà äèïëîìíà ðàáîòà èëè äèïëîìåí ïðîåêò â ñðåäíè ó÷åáíè çàâåäåíèÿ - äî 30 ðàáîòíè äíè;
 3. çà ïîäãîòîâêà è ÿâÿâàíå íà äúðæàâåí èçïèò, âêëþ÷èòåëíî è çà ïîäãîòîâêà è çàùèòà íà äèïëîìíà ðàáîòà èëè íà äèïëîìåí ïðîåêò âúâ âèñøè ó÷åáíè çàâåäåíèÿ - äî 4 ìåñåöà;
 4. çà ïîäãîòîâêà è çàùèòà íà äèñåðòàöèÿ îò çàäî÷íè äîêòîðàíòè èëè îò äîêòîðàíòè íà ñàìîñòîÿòåëíà ïîäãîòîâêà - äî 4 ìåñåöà.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîãàòî ñúãëàñèå íà ðàáîòîäàòåëÿ íå å äàäåíî, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî ó÷è â ñðåäíî èëè âúâ âèñøå ó÷èëèùå áåç îòêúñâàíå îò ïðîèçâîäñòâîòî, èìà ïðàâî íà íåïëàòåí îòïóñê â ðàçìåðèòå ïî àë. 1, íàìàëåíè íàïîëîâèíà.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2, èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Íåïëàòåíèÿò îòïóñê ïî àë. 1 è 2 ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 Ïîëçâàíå íà îòïóñêèòå îò ó÷àùèòå ñå
   ×ë. 171à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îòïóñêèòå íà ó÷àùèòå ñå ïî òîçè ðàçäåë ñå ïîëçâàò âúâ âðåìå, îïðåäåëåíî îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â çàâèñèìîñò îò îðãàíèçàöèÿòà íà ó÷åáíèÿ ïðîöåñ, ñëåä ïèñìåíî óâåäîìÿâàíå íà ðàáîòîäàòåëÿ íàé-ìàëêî 7 äíè ïðåäâàðèòåëíî.
  Ðàçäåë II
Ïîëçóâàíå íà ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê

 Íà÷èí íà ïîëçâàíå
   ×ë. 172. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ïëàòåíèÿò ãîäèøåí îòïóñê ñå ðàçðåøàâà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íàâåäíúæ èëè íà ÷àñòè.
  Ðåä çà ïîëçâàíå
   ×ë. 173. (Äîï. - ÄÂ, áð. 26 îò 1992 ã., èçì. è äîï., áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) (1) Ïëàòåíèÿò ãîäèøåí îòïóñê ñå ïîëçâà îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñ ïèñìåíî ðàçðåøåíèå îò ðàáîòîäàòåëÿ.

 (2) Íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî èçïîâÿäâàò âåðîèçïîâåäàíèå, ðàçëè÷íî îò èçòî÷íîïðàâîñëàâíîòî, ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ðàçðåøàâà ïî òåõåí èçáîð ïîëçâàíå íà ÷àñò îò ãîäèøíèÿ ïëàòåí îòïóñê èëè íåïëàòåí îòïóñê ïî ÷ë. 160, àë. 1 çà äíèòå íà ñúîòâåòíèòå ðåëèãèîçíè ïðàçíèöè, íî íå ïîâå÷å îò áðîÿ íà äíèòå çà èçòî÷íîïðàâîñëàâíèòå ðåëèãèîçíè ïðàçíèöè ïî ÷ë. 154.

 (3) Äíèòå çà ðåëèãèîçíèòå ïðàçíèöè íà âåðîèçïîâåäàíèÿòà, ðàçëè÷íè îò èçòî÷íîïðàâîñëàâíîòî, ñå îïðåäåëÿò îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ïî ïðåäëîæåíèå íà îôèöèàëíîòî ðúêîâîäñòâî íà ñúîòâåòíîòî âåðîèçïîâåäàíèå.

 (4) Ðàáîòîäàòåëÿò èìà ïðàâî äà ïðåäîñòàâè ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è áåç íåãîâî ñúãëàñèå ïî âðåìå íà ïðåñòîé ïîâå÷å îò 5 ðàáîòíè äíè, ïðè ïîëçâàíå íà îòïóñêà åäíîâðåìåííî îò âñè÷êè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êàêòî è â ñëó÷àèòå, êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ñëåä ïîêàíà îò ðàáîòîäàòåëÿ íå å ïîèñêàë îòïóñêà ñè äî êðàÿ íà êàëåíäàðíàòà ãîäèíà, çà êîÿòî ñå ïîëàãà.

 (5) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èçïîëçâà ïëàòåíèÿ ñè ãîäèøåí îòïóñê äî êðàÿ íà êàëåíäàðíàòà ãîäèíà, çà êîÿòî ñå îòíàñÿ. Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ðàçðåøè ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äî êðàÿ íà ñúîòâåòíàòà êàëåíäàðíà ãîäèíà, îñâåí àêî ïîëçâàíåòî ìó å îòëîæåíî ïî ðåäà íà ÷ë. 176. Â òîçè ñëó÷àé íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå îñèãóðÿâà ïîëçâàíå íà íå ïî-ìàëêî îò ïîëîâèíàòà îò ïîëàãàùèÿ ìó ñå çà êàëåíäàðíàòà ãîäèíà ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê.
  Ïîëçóâàíå íà îòïóñê îò íåïúëíîëåòíè è ìàéêè (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 174. (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, íåíàâúðøèëè 18-ãîäèøíà âúçðàñò, è ìàéêè ñ äåöà äî 7-ãîäèøíà âúçðàñò ïîëçóâàò îòïóñêà ñè ïðåç ëÿòîòî, à ïî òÿõíî æåëàíèå - è ïðåç äðóãî âðåìå íà ãîäèíàòà, îñâåí â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 173, àë. 4.
 Ïðåêúñâàíå íà ïîëçóâàíåòî
   ×ë. 175. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 175, èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîãàòî ïðåç âðåìå íà ïîëçóâàíåòî íà ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áúäå ðàçðåøåí äðóã âèä ïëàòåí èëè íåïëàòåí îòïóñê, ïîëçóâàíåòî íà ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê ñå ïðåêúñâà ïî íåãîâî èñêàíå è îñòàòúêúò ñå ïîëçóâà äîïúëíèòåëíî ïî ñúãëàñèå ìåæäó íåãî è ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Èçâúí ñëó÷àèòå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ îòïóñêúò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ìîæå äà áúäå ïðåêúñâàí ïî âçàèìíî ñúãëàñèå íà ñòðàíèòå, èçðàçåíî ïèñìåíî.
  Îòëàãàíå íà ïîëçâàíåòî
   ×ë. 176. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì. è äîï., áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., èçì. è äîï., áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã., èçì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) (1) Ïîëçâàíåòî íà ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê ìîæå äà ñå îòëîæè çà ñëåäâàùàòà êàëåíäàðíà ãîäèíà îò:

 1. ðàáîòîäàòåëÿ – ïîðàäè âàæíè ïðîèçâîäñòâåíè ïðè÷èíè ïðè óñëîâèåòî íà ÷ë. 173, àë. 5, èçðå÷åíèå òðåòî;

 2. ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ – êîãàòî ïîëçâà äðóã âèä îòïóñê èëè ïî íåãîâî èñêàíå ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ.

 (2) Êîãàòî îòïóñêúò å îòëîæåí èëè íå å ïîëçâàí äî êðàÿ íà êàëåíäàðíàòà ãîäèíà, çà êîÿòî ñå îòíàñÿ, ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðè ïîëçâàíåòî ìó ïðåç ñëåäâàùàòà êàëåíäàðíà ãîäèíà, íî íå ïî-êúñíî îò 6 ìåñåöà, ñ÷èòàíî îò êðàÿ íà êàëåíäàðíàòà ãîäèíà, çà êîÿòî ñå ïîëàãà.

 (3) Êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò íå å ðàçðåøèë ïîëçâàíåòî íà îòïóñêà â ñëó÷àèòå è â ñðîêîâåòå ïî àë. 2, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî ñàì äà îïðåäåëè âðåìåòî íà ïîëçâàíåòî ìó, êàòî óâåäîìè çà òîâà ïèñìåíî ðàáîòîäàòåëÿ íàé-ìàëêî 14 äíè ïðåäâàðèòåëíî.
  Ïîãàñÿâàíå íà ïðàâîòî íà ïîëçâàíå
   ×ë. 176à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã.) (1) Êîãàòî ïëàòåíèÿò ãîäèøåí îòïóñê èëè ÷àñò îò íåãî íå å ïîëçâàí äî èçòè÷àíå íà äâå ãîäèíè îò êðàÿ íà ãîäèíàòà, çà êîÿòî ñå ïîëàãà, íåçàâèñèìî îò ïðè÷èíèòå çà òîâà, ïðàâîòî íà ïîëçâàíåòî ìó ñå ïîãàñÿâà ïî äàâíîñò.
 (2) (Èçì. – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Êîãàòî ïëàòåíèÿò ãîäèøåí îòïóñê å îòëîæåí ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà ÷ë. 176, àë. 1, ïðàâîòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà ïîëçâàíåòî ìó ñå ïîãàñÿâà ïî äàâíîñò ñëåä èçòè÷àíå íà äâå ãîäèíè îò êðàÿ íà ãîäèíàòà, â êîÿòî å îòïàäíàëà ïðè÷èíàòà çà íåïîëçâàíåòî ìó.
 Çàïëàùàíå
   ×ë. 177. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 177, èçì., áð. 108 îò 2008 ã.) Çà âðåìåòî íà ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê ðàáîòîäàòåëÿò çàïëàùà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ âúçíàãðàæäåíèå, êîåòî ñå èç÷èñëÿâà îò íà÷èñëåíîòî ïðè ñúùèÿ ðàáîòîäàòåë ñðåäíîäíåâíî áðóòíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ïîñëåäíèÿ êàëåíäàðåí ìåñåö, ïðåäõîæäàù ïîëçóâàíåòî íà îòïóñêà, ïðåç êîéòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å îòðàáîòèë íàé-ìàëêî 10 ðàáîòíè äíè.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Êîãàòî íÿìà ìåñåö, ïðåç êîéòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å îòðàáîòèë íàé-ìàëêî 10 ðàáîòíè äíè ïðè ñúùèÿ ðàáîòîäàòåë, âúçíàãðàæäåíèåòî ïî àë. 1 ñå îïðåäåëÿ îò óãîâîðåíèòå â òðóäîâèÿ äîãîâîð îñíîâíî è äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ ñ ïîñòîÿíåí õàðàêòåð.
  Çàáðàíà çà ïàðè÷íî êîìïåíñèðàíå
    ×ë. 178. Çàáðàíÿâà ñå êîìïåíñèðàíå íà ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê ñ ïàðè÷íè îáåçùåòåíèÿ îñâåí ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
    Ãëàâà äåâåòà
ÒÐÓÄÎÂÀ ÄÈÑÖÈÏËÈÍÀ

 Ðàçäåë I
Îáùè ðàçïîðåäáè

   ×ë. 179. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 180. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ïðàâèëà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä
   ×ë. 181. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà èçäàäå ïðàâèëíèê çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä, â êîéòî îïðåäåëÿ ïðàâàòà è çàäúëæåíèÿòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëÿ ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå è óðåæäà îðãàíèçàöèÿòà íà òðóäà â ïðåäïðèÿòèåòî ñúîáðàçíî îñîáåíîñòèòå íà íåãîâàòà äåéíîñò.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò èçäàâà ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä, ñëåä êàòî ïðîâåäå ïðåäâàðèòåëíè êîíñóëòàöèè ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè â ïðåäïðèÿòèåòî è ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2.
  Ðàçäåë II
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Íàãðàäè

   ×ë. 182. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 183. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 184. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 185. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ðàçäåë III
Äèñöèïëèíàðíà îòãîâîðíîñò

 Íàðóøåíèå íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà
   ×ë. 186. Âèíîâíîòî íåèçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ å íàðóøåíèå íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà. Íàðóøèòåëÿò ñå íàêàçâà ñ ïðåäâèäåíèòå â òîçè êîäåêñ äèñöèïëèíàðíè íàêàçàíèÿ íåçàâèñèìî îò èìóùåñòâåíàòà, àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçàòåëíàòà èëè íàêàçàòåëíàòà îòãîâîðíîñò, àêî òàêàâà îòãîâîðíîñò ñå ïðåäâèæäà.
  Âèäîâå íàðóøåíèÿ íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà
   ×ë. 187. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 187 – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Íàðóøåíèÿ íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà ñà:
 1. çàêúñíåíèå, ïðåæäåâðåìåííî íàïóñêàíå íà ðàáîòà, íåÿâÿâàíå íà ðàáîòà èëè íåóïëúòíÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå;
 2. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ÿâÿâàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà ðàáîòà â ñúñòîÿíèå, êîåòî íå ìó ïîçâîëÿâà äà èçïúëíÿâà âúçëîæåíèòå ìó çàäà÷è;
 3. íåèçïúëíåíèå íà âúçëîæåíàòà ðàáîòà, íåñïàçâàíå íà òåõíè÷åñêèòå è òåõíîëîãè÷íèòå ïðàâèëà;
 4. ïðîèçâåæäàíå íà íåêà÷åñòâåíà ïðîäóêöèÿ;
 5. íåñïàçâàíå íà ïðàâèëàòà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà;
 6. (îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.); 
7. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) íåèçïúëíåíèå íà çàêîííèòå íàðåæäàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ;
 8. çëîóïîòðåáà ñ äîâåðèåòî è óðîíâàíå íà äîáðîòî èìå íà ïðåäïðèÿòèåòî, êàêòî è ðàçïðîñòðàíÿâàíå íà ïîâåðèòåëíè çà íåãî ñâåäåíèÿ;
 9. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) óâðåæäàíå íà èìóùåñòâîòî íà ðàáîòîäàòåëÿ è ðàçïèëÿâàíå íà ìàòåðèàëè, ñóðîâèíè, åíåðãèÿ è äðóãè ñðåäñòâà;
 10. íåèçïúëíåíèå íà äðóãè òðóäîâè çàäúëæåíèÿ, ïðåäâèäåíè â çàêîíè è äðóãè íîðìàòèâíè àêòîâå, â ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä, â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð èëè îïðåäåëåíè ïðè âúçíèêâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (2) (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã., èçì., áð. 15 îò 2018 ã., â ñèëà îò 16.02.2018 ã.) Ïîäàâàíåòî íà æàëáà, ñèãíàë èëè ñúîáùåíèå äî Êîìèñèÿòà çà ôèíàíñîâ íàäçîð çà íàðóøåíèå íà Çàêîíà çà ïðèëàãàíå íà ìåðêèòå ñðåùó ïàçàðíè çëîóïîòðåáè ñ ôèíàíñîâè èíñòðóìåíòè, íà Çàêîíà çà äåéíîñòòà íà êîëåêòèâíèòå èíâåñòèöèîííè ñõåìè è íà äðóãè ïðåäïðèÿòèÿ çà êîëåêòèâíî èíâåñòèðàíå, íà Çàêîíà çà ïàçàðèòå íà ôèíàíñîâè èíñòðóìåíòè, íà Êîäåêñà çà çàñòðàõîâàíåòî, íà Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå, íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 596/2014 íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 16 àïðèë 2014 ã. îòíîñíî ïàçàðíàòà çëîóïîòðåáà (Ðåãëàìåíò îòíîñíî ïàçàðíàòà çëîóïîòðåáà) è çà îòìÿíà íà Äèðåêòèâà 2003/6/ÅÎ íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà è äèðåêòèâè 2003/124/ÅÎ, 2003/125/ÅÎ è 2004/72/ÅÎ íà Êîìèñèÿòà (OB, L 173/1 îò 12 þíè 2014 ã.), íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 909/2014 íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 23 þëè 2014 ã. çà ïîäîáðÿâàíå íà ñåòúëìåíòà íà öåííè êíèæà â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç è çà öåíòðàëíèòå äåïîçèòàðè íà öåííè êíèæà, êàêòî è çà èçìåíåíèå íà äèðåêòèâè 98/26/ÅÎ è 2014/65/ÅÑ è Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 236/2012 (OB, L 257/1 îò 28 àâãóñò 2014 ã.) íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 575/2013 íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 26 þíè 2013 ã. îòíîñíî ïðóäåíöèàëíèòå èçèñêâàíèÿ çà êðåäèòíèòå èíñòèòóöèè è èíâåñòèöèîííèòå ïîñðåäíèöè è çà èçìåíåíèå íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 648/2012 (OB, L 176/1 îò 27 þíè 2013 ã.), íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 600/2014 íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 15 ìàé 2014 ã. îòíîñíî ïàçàðèòå íà ôèíàíñîâè èíñòðóìåíòè è çà èçìåíåíèå íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 648/2012 (OB, L 173/84 îò 12 þíè 2014 ã.) èëè íà àêòîâå ïî ïðèëàãàíåòî èì, îò ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íå å íàðóøåíèå ïî àë. 1, ò. 8, îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñúùèÿò óìèøëåíî ñúîáùè íåâÿðíà èíôîðìàöèÿ. Èçðå÷åíèå ïúðâî ñå ïðèëàãà ñúîòâåòíî è çà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, ñðåùó êîãîòî å ïîäàäåíî ñúîáùåíèå çà íàðóøåíèå.
  Âèäîâå äèñöèïëèíàðíè íàêàçàíèÿ
   ×ë. 188. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ñà:
 1. çàáåëåæêà;
 2. ïðåäóïðåæäåíèå çà óâîëíåíèå;
 3. óâîëíåíèå.
  Êðèòåðèè çà îïðåäåëÿíå è åäíîêðàòíîñò íà äèñöèïëèíàðíîòî íàêàçàíèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 189. (1) (Îòì., ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïðè îïðåäåëÿíå íà äèñöèïëèíàðíîòî íàêàçàíèå ñå âçåìàò ïðåäâèä òåæåñòòà íà íàðóøåíèåòî, îáñòîÿòåëñòâàòà, ïðè êîèòî å èçâúðøåíî, êàêòî è ïîâåäåíèåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
 (2) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Çà åäíî è ñúùî íàðóøåíèå íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà ìîæå äà ñå íàëîæè ñàìî åäíî äèñöèïëèíàðíî íàêàçàíèå.
  Äèñöèïëèíàðíî óâîëíåíèå
   ×ë. 190. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 190, áð. 25 îò 2001 ã.) Äèñöèïëèíàðíî óâîëíåíèå ìîæå äà ñå íàëàãà çà:
 1. òðè çàêúñíåíèÿ èëè ïðåæäåâðåìåííè íàïóñêàíèÿ íà ðàáîòà â åäèí êàëåíäàðåí ìåñåö, âñÿêî îò êîèòî íå ïî-ìàëêî îò 1 ÷àñ;
 2. íåÿâÿâàíå íà ðàáîòà â òå÷åíèå íà äâà ïîñëåäîâàòåëíè ðàáîòíè äíè;
 3. ñèñòåìíè íàðóøåíèÿ íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà;
 4. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) çëîóïîòðåáà ñ äîâåðèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè ðàçïðîñòðàíÿâàíå íà ïîâåðèòåëíè çà íåãî ñâåäåíèÿ;
 5. îùåòÿâàíå íà ãðàæäàíèòå îò ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â òúðãîâèÿòà è óñëóãèòå ÷ðåç èçìàìà â öåíàòà, òåãëîòî, êà÷åñòâîòî íà ñòîêàòà èëè óñëóãàòà;
 6. (íîâà - ÄÂ, áð. 51 îò 1999 ã.) ó÷àñòèå â õàçàðòíè èãðè ÷ðåç òåëåêîìóíèêàöèîííè ñðåäñòâà íà ïðåäïðèÿòèåòî è ñå âúçñòàíîâÿâàò íàïðàâåíèòå ðàçõîäè â ïúëåí ðàçìåð;
 7. (ïðåäèøíà ò. 6 - ÄÂ, áð. 51 îò 1999 ã.) äðóãè òåæêè íàðóøåíèÿ íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Äèñöèïëèíàðíî óâîëíåíèå ïî àë. 1 ñå íàëàãà ïðè ñúîáðàçÿâàíå ñ êðèòåðèèòå ïî ÷ë. 189, àë. 1.
    ×ë. 191. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Îðãàíè, êîèòî íàëàãàò äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ
   ×ë. 192. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ñå íàëàãàò îò ðàáîòîäàòåëÿ èëè îò îïðåäåëåíî îò íåãî äëúæíîñòíî ëèöå ñ ðúêîâîäíè ôóíêöèè èëè îò äðóã îðãàí, îïðàâîìîùåí ñúñ çàêîí.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ íà ðúêîâîäèòåëÿ íà ïðåäïðèÿòèåòî, êàêòî è íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, íàçíà÷åíè îò ïî-ãîðåñòîÿùèÿ îðãàí, ñå íàëàãàò îò òîçè îðãàí.
 (3) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ ïðåäè íàëàãàíå íà äèñöèïëèíàðíîòî íàêàçàíèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 193. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., èçì. è äîï., áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí ïðåäè íàëàãàíå íà äèñöèïëèíàðíîòî íàêàçàíèå äà èçñëóøà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èëè äà ïðèåìå ïèñìåíèòå ìó îáÿñíåíèÿ è äà ñúáåðå è îöåíè ïîñî÷åíèòå äîêàçàòåëñòâà.
 (2) Êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäâàðèòåëíî íå å èçñëóøàë ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èëè íå å ïðèåë ïèñìåíèòå ìó îáÿñíåíèÿ, ñúäúò îòìåíÿ äèñöèïëèíàðíîòî íàêàçàíèå, áåç äà ðàçãëåæäà ñïîðà ïî ñúùåñòâî.
 (3) Ðàçïîðåäáèòå íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ íå ñå ïðèëàãàò, êîãàòî îáÿñíåíèÿòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íå ñà áèëè èçñëóøàíè èëè äàäåíè ïî íåãîâà âèíà.
  Ñðîêîâå çà íàëàãàíå íà äèñöèïëèíàðíè íàêàçàíèÿ
   ×ë. 194. (1) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ñå íàëàãàò íå ïî-êúñíî îò 2 ìåñåöà îò îòêðèâàíå íà íàðóøåíèåòî è íå ïî-êúñíî îò 1 ãîäèíà îò èçâúðøâàíåòî ìó.
 (2) Ïðè äèñöèïëèíàðíî íàðóøåíèå, êîåòî å è ïðåñòúïëåíèå èëè àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå, ñâúðçàíî ñ âúçëîæåíàòà ðàáîòà è óñòàíîâåíî ñ âëÿçëà â ñèëà ïðèñúäà èëè íàêàçàòåëíî ïîñòàíîâëåíèå, ñðîêîâåòå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ çàïî÷âàò äà òåêàò îò âëèçàíåòî â ñèëà íà ïðèñúäàòà èëè íà íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå.
 (3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã.) Ñðîêîâåòå ïî àë. 1 íå òåêàò ïðåç âðåìåòî, êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å â çàêîíîóñòàíîâåí îòïóñê èëè ó÷àñòâà â ñòà÷êà.
 (4) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Çàïîâåä çà äèñöèïëèíàðíî íàêàçàíèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
    ×ë. 195. (1) Äèñöèïëèíàðíîòî íàêàçàíèå ñå íàëàãà ñ ìîòèâèðàíà ïèñìåíà çàïîâåä, â êîÿòî ñå ïîñî÷âàò íàðóøèòåëÿò, íàðóøåíèåòî è êîãà å èçâúðøåíî, íàêàçàíèåòî è çàêîííèÿò òåêñò, âúç îñíîâà íà êîéòî ñå íàëàãà.
 (2) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Çàïîâåäòà çà äèñöèïëèíàðíî íàêàçàíèå ñå âðú÷âà ñðåùó ïîäïèñ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êàòî ñå îòáåëÿçâà äàòàòà íà âðú÷âàíåòî. Ïðè íåâúçìîæíîñò çàïîâåäòà äà áúäå âðú÷åíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ðàáîòîäàòåëÿò ìó ÿ èçïðàùà ñ ïðåïîðú÷àíî ïèñìî ñ îáðàòíà ðàçïèñêà.
 (3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Äèñöèïëèíàðíîòî íàêàçàíèå ñå ñìÿòà çà íàëîæåíî îò äåíÿ íà âðú÷âàíå íà çàïîâåäòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èëè îò äåíÿ íà íåéíîòî ïîëó÷àâàíå, êîãàòî å èçïðàòåíà ñ ïðåïîðú÷àíî ïèñìî ñ îáðàòíà ðàçïèñêà.
 (4) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 196. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Çàëè÷àâàíå íà äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ
   ×ë. 197. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ñå çàëè÷àâàò ñ èçòè÷àíåòî íà åäíà ãîäèíà îò íàëàãàíåòî èì.
 (2) Çàëè÷àâàíåòî èìà äåéñòâèå çàíàïðåä. Çàëè÷àâàíåòî íà äèñöèïëèíàðíîòî óâîëíåíèå íå å îñíîâàíèå çà âúçñòàíîâÿâàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà ïðåäèøíàòà ìó ðàáîòà.
  Ïðåäñðî÷íî çàëè÷àâàíå íà äèñöèïëèíàðíè íàêàçàíèÿ
   ×ë. 198. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ, ñ èçêëþ÷åíèå íà óâîëíåíèåòî, ìîãàò äà áúäàò çàëè÷åíè îò ðàáîòîäàòåëÿ ïðåäè èçòè÷àíåòî íà ñðîêà ïî àë. 1 íà ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå å èçâúðøèë äðóãè íàðóøåíèÿ íà òðóäîâàòà äèñöèïëèíà. Çàëè÷àâàíåòî èìà äåéñòâèå çàíàïðåä.
 (2) Çàëè÷àâàíåòî íà íàêàçàíèåòî ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå èçâúðøâà ñ ìîòèâèðàíà ïèñìåíà çàïîâåä, êîÿòî ñå âðú÷âà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
  Âðåìåííî îòñòðàíÿâàíå îò ðàáîòà
   ×ë. 199. (1) Ðàáîòîäàòåëÿò èëè íåïîñðåäñòâåíèÿò ðúêîâîäèòåë ìîæå äà îòñòðàíè âðåìåííî îò ðàáîòà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ñå ÿâÿâà â ñúñòîÿíèå, êîåòî íå ìó ïîçâîëÿâà äà èçïúëíÿâà òðóäîâèòå ñè çàäúëæåíèÿ, óïîòðåáÿâà ïðåç ðàáîòíî âðåìå àëêîõîë èëè äðóãî ñèëíî óïîéâàùî ñðåäñòâî.
 (2) Îòñòðàíÿâàíåòî ïðîäúëæàâà, äîêàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò âúçñòàíîâè ãîäíîñòòà ñè äà èçïúëíÿâà îïðåäåëåíàòà ìó ðàáîòà.
 (3) Ïðåç âðåìåòî, äîêàòî òðàå îòñòðàíÿâàíåòî, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ïîëó÷àâà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå.
    Ãëàâà äåñåòà
ÈÌÓÙÅÑÒÂÅÍÀ ÎÒÃÎÂÎÐÍÎÑÒ È ÄÐÓÃÈ ÂÈÄÎÂÅ ÎÁÅÇÙÅÒÅÍÈß

 Ðàçäåë I
Èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò íà ðàáîòîäàòåëÿ
(Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)

 Èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò íà ðàáîòîäàòåëÿ ïðè ñìúðò èëè óâðåæäàíå çäðàâåòî íà ðàáîòíèêà è ñëóæèòåëÿ
 (Çàãë. èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
    ×ë. 200. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã., áð. 15 îò 2010 ã.) Çà âðåäè îò òðóäîâà çëîïîëóêà èëè ïðîôåñèîíàëíà áîëåñò, êîèòî ñà ïðè÷èíèëè âðåìåííà íåðàáîòîñïîñîáíîñò, òðàéíî íàìàëåíà ðàáîòîñïîñîáíîñò 50 è íàä 50 íà ñòî èëè ñìúðò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, ðàáîòîäàòåëÿò îòãîâàðÿ èìóùåñòâåíî íåçàâèñèìî îò òîâà, äàëè íåãîâ îðãàí èëè äðóã íåãîâ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë èìà âèíà çà íàñòúïâàíåòî èì.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò îòãîâàðÿ è êîãàòî òðóäîâàòà çëîïîëóêà å ïðè÷èíåíà îò íåïðåîäîëèìà ñèëà ïðè èëè ïî ïîâîä èçïúëíåíèåòî íà âúçëîæåíàòà ðàáîòà èëè íà êàêâàòî è äà å ðàáîòà, èçâúðøåíà è áåç íàðåæäàíå, íî â èíòåðåñ íà ðàáîòîäàòåëÿ, êàêòî è ïî âðåìå íà ïî÷èâêà, ïðåêàðàíà â ïðåäïðèÿòèåòî.
 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò äúëæè îáåçùåòåíèå çà ðàçëèêàòà ìåæäó ïðè÷èíåíàòà âðåäà - íåèìóùåñòâåíà è èìóùåñòâåíà, âêëþ÷èòåëíî ïðîïóñíàòàòà ïîëçà, è îáåçùåòåíèåòî è/èëè ïåíñèÿòà ïî îáùåñòâåíîòî îñèãóðÿâàíå.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã.) Äúëæèìîòî îáåçùåòåíèå ïî àë. 3 ñå íàìàëÿâà ñ ðàçìåðà íà ïîëó÷åíèòå ñóìè ïî ñêëþ÷åíèòå äîãîâîðè çà çàñòðàõîâàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå.
 (5) (Ïðåäèøíà àë. 4 - ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã.) Ïîëó÷àâàíåòî íà îáåçùåòåíèå ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè îò íàñëåäíèöèòå íà ïî÷èíàë ïîðàäè òðóäîâà çëîïîëóêà èëè ïðîôåñèîíàëíà áîëåñò íå ñå ñìÿòà çà ïðèåìàíå íà íàñëåäñòâî.
  Èçêëþ÷âàíå èëè íàìàëÿâàíå íà îòãîâîðíîñòòà (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 201. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò íå îòãîâàðÿ ïî ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí, àêî ïîñòðàäàëèÿò å ïðè÷èíèë óìèøëåíî óâðåæäàíåòî.
 (2) Îòãîâîðíîñòòà íà ðàáîòîäàòåëÿ ìîæå äà ñå íàìàëè, àêî ïîñòðàäàëèÿò å äîïðèíåñúë çà òðóäîâàòà çëîïîëóêà, êàòî å äîïóñíàë ãðóáà íåáðåæíîñò.
  Ðåãðåñåí èñê
   ×ë. 202. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Çà èçïëàòåíîòî íà ïîñòðàäàëèÿ èëè íà íåãîâèòå íàñëåäíèöè îáåçùåòåíèå ðàáîòîäàòåëÿò èìà ïðàâî íà èñê ñðåùó âèíîâíèòå ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè ñúîáðàçíî ïðàâèëàòà íà ðàçäåë II îò òàçè ãëàâà.
  Ðàçäåë II
Èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ
(Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)

 Îáñåã íà èìóùåñòâåíàòà îòãîâîðíîñò
   ×ë. 203. (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò îòãîâàðÿ èìóùåñòâåíî ñúîáðàçíî ïðàâèëàòà íà òàçè ãëàâà çà âðåäàòà, êîÿòî å ïðè÷èíèë íà ðàáîòîäàòåëÿ ïî íåáðåæíîñò ïðè èëè ïî ïîâîä èçïúëíåíèåòî íà òðóäîâèòå ñè çàäúëæåíèÿ.
 (2) Çà âðåäà, êîÿòî å ïðè÷èíåíà óìèøëåíî èëè â ðåçóëòàò íà ïðåñòúïëåíèå èëè å ïðè÷èíåíà íå ïðè èëè ïî ïîâîä èçïúëíåíèåòî íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ, îòãîâîðíîñòòà ñå îïðåäåëÿ îò ãðàæäàíñêèÿ çàêîí.
 (3) Èìóùåñòâåíàòà îòãîâîðíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå ïðèëàãà íåçàâèñèìî îò äèñöèïëèíàðíàòà, àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçàòåëíàòà è íàêàçàòåëíàòà îòãîâîðíîñò çà ñúùîòî äåÿíèå.
  Èçêëþ÷âàíå íà îòãîâîðíîñòòà
   ×ë. 204. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå îòãîâàðÿ èìóùåñòâåíî çà âðåäàòà, êîÿòî å ðåçóëòàò íà íîðìàëåí ïðîèçâîäñòâåíî-ñòîïàíñêè ðèñê.
  Âðåäà, êîÿòî ïîäëåæè íà îáåçùåòÿâàíå
   ×ë. 205. (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò îòãîâàðÿ çà ïðåòúðïÿíàòà çàãóáà, íî íå è çà ïðîïóñíàòàòà ïîëçà.
 (2) Ðàçìåðúò íà âðåäàòà ñå îïðåäåëÿ êúì äåíÿ íà íàñòúïâàíåòî é, à àêî òîé íå ìîæå äà ñå óñòàíîâè - êúì äåíÿ íà îòêðèâàíåòî é.
  Ðàçìåð íà îòãîâîðíîñòòà
   ×ë. 206. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Çà âðåäà, ïðè÷èíåíà íà ðàáîòîäàòåëÿ ïî íåáðåæíîñò ïðè èëè ïî ïîâîä èçïúëíåíèåòî íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò îòãîâàðÿ â ðàçìåð íà âðåäàòà, íî íå ïîâå÷å îò óãîâîðåíîòî ìåñå÷íî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå.
 (2) Êîãàòî âðåäàòà å ïðè÷èíåíà îò ðúêîâîäèòåë, âêëþ÷èòåëíî è îò íåïîñðåäñòâåí ðúêîâîäèòåë, ïðè èëè ïî ïîâîä óïðàæíÿâàíå íà ðúêîâîäíèòå ìó ôóíêöèè, îòãîâîðíîñòòà å â ðàçìåð íà âðåäàòà, íî íå ïîâå÷å îò òðèêðàòíèÿ ðàçìåð íà óãîâîðåíîòî ìåñå÷íî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå.
 (3) Îòãîâîðíîñòòà å â ðàçìåðèòå ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè è êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò å îáåçùåòèë òðåòè ëèöà çà âðåäè, ïðè÷èíåíè îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðè ñúùèòå óñëîâèÿ.
  Ðàçìåð íà îòãîâîðíîñòòà çà âðåäà, ïðè÷èíåíà ïðè îò÷åòíè÷åñêà äåéíîñò
   ×ë. 207. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, íà êîãîòî å âúçëîæåíî êàòî òðóäîâî çàäúëæåíèå äà ñúáèðà, ñúõðàíÿâà, ðàçõîäâà èëè îò÷èòà ïàðè÷íè èëè ìàòåðèàëíè öåííîñòè, îòãîâàðÿ ñïðÿìî ðàáîòîäàòåëÿ:
 1. â ðàçìåð íà âðåäàòà, íî íå ïîâå÷å îò òðèêðàòíèÿ ðàçìåð íà óãîâîðåíîòî ìåñå÷íî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå;
 2. çà ëèïñà - â ïúëåí ðàçìåð, çàåäíî ñúñ çàêîííèòå ëèõâè îò äåíÿ íà ïðè÷èíÿâàíåòî íà ùåòàòà, à àêî òîâà íå ìîæå äà ñå óñòàíîâè - îò äåíÿ íà îòêðèâàíåòî íà ëèïñàòà.
 (2) Ëèöàòà, êîèòî ñà ïîëó÷èëè íåùî áåç îñíîâàíèå îò ïðè÷èíèòåëÿ íà ùåòàòà èëè ñà ñå âúçïîëçóâàëè îò óâðåæäàíåòî ïî ò. 1 íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ, äúëæàò ñîëèäàðíî ñ ïðè÷èíèòåëÿ íà âðåäàòà âðúùàíå íà ïîëó÷åíîòî äî ðàçìåðà íà îáîãàòÿâàíåòî îñâåí â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 271, àë. 1. Ëèöàòà äúëæàò âðúùàíå è íà ïîëó÷åíîòî ïî äàðåíèå îò ïðè÷èíèòåëÿ íà âðåäàòà, êîãàòî äàðåíèåòî å ñúñ ñðåäñòâà, èçâëå÷åíè îò ïðè÷èíåíàòà âðåäà.
 (3) Èñêîâåòå ïî ò. 2 íà àë. 1 è ïî àë. 2 ñå ïîãàñÿâàò ñ èçòè÷àíåòî íà 10-ãîäèøíà äàâíîñò îò äåíÿ íà ïðè÷èíÿâàíåòî íà âðåäàòà.
 (4) Ñúñ çàêîí ìîãàò äà ñå óñòàíîâÿâàò è äðóãè ñëó÷àè íà ïúëíà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò.
  Îòãîâîðíîñò çà âðåäà, ïðè÷èíåíà îò íÿêîëêî ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè (Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 208. (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Êîãàòî âðåäàòà å ïðè÷èíåíà îò íÿêîëêî ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, òå îòãîâàðÿò:
 1. â ñëó÷àèòå íà îãðàíè÷åíà îòãîâîðíîñò - ñúîáðàçíî ó÷àñòèåòî íà âñåêè îò òÿõ â ïðè÷èíÿâàíåòî íà âðåäàòà, à êîãàòî òî íå ìîæå äà áúäå óñòàíîâåíî - ïðîïîðöèîíàëíî íà óãîâîðåíîòî èì ìåñå÷íî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå. Ñáîðúò íà äúëæèìèòå îò òÿõ îáåçùåòåíèÿ íå ìîæå äà íàäâèøàâà ðàçìåðà íà âðåäàòà;
 2. â ñëó÷àèòå íà ïúëíà îòãîâîðíîñò - ñîëèäàðíî.
  Áðèãàäíà îòãîâîðíîñò
   ×ë. 209. (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Áðèãàäíà îòãîâîðíîñò çà ëèïñà ìîæå äà ñå ïîåìå ñ ïèñìåí äîãîâîð, ñêëþ÷åí ìåæäó ðàáîòîäàòåëÿ è ðàáîòíèöèòå èëè ñëóæèòåëèòå, êîèòî îáùî èëè íà ñìåíè èçâúðøâàò îò÷åòíè÷åñêà äåéíîñò. Êîãàòî íå ìîæå äà ñå óñòàíîâè êîíêðåòíèÿò ïðè÷èíèòåë, îáåçùåòåíèåòî ñå ðàçïðåäåëÿ ìåæäó ðàáîòíèöèòå èëè ñëóæèòåëèòå, ïîäïèñàëè äîãîâîðà, ñúðàçìåðíî íà ïîëó÷åíàòà áðóòíà ðàáîòíà çàïëàòà çà ïåðèîäà îò âðåìå, çà êîéòî å óñòàíîâåíà ëèïñàòà.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Îñúùåñòâÿâàíå íà îãðàíè÷åíàòà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò
   ×ë. 210. (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Â ñëó÷àèòå íà îãðàíè÷åíà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò ðàáîòîäàòåëÿò èçäàâà çàïîâåä, ñ êîÿòî îïðåäåëÿ îñíîâàíèåòî è ðàçìåðà íà îòãîâîðíîñòòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ. Êîãàòî âðåäàòà å ïðè÷èíåíà îò ðúêîâîäèòåëÿ íà ïðåäïðèÿòèåòî, çàïîâåäòà ñå èçäàâà îò ñúîòâåòíèÿ ïî-ãîðåñòîÿù îðãàí, à àêî íÿìà òàêúâ - îò êîëåêòèâíèÿ îðãàí çà óïðàâëåíèå íà ïðåäïðèÿòèåòî.
 (2) Çàïîâåäòà ñå èçäàâà â 1-ìåñå÷åí ñðîê îò îòêðèâàíåòî íà âðåäàòà èëè îò ïëàùàíåòî íà ñóìàòà íà òðåòîòî ëèöå, íî íå ïî-êúñíî îò 1 ãîäèíà îò ïðè÷èíÿâàíåòî é, à êîãàòî âðåäàòà å ïðè÷èíåíà îò ðúêîâîäèòåë èëè ïðè èçâúðøâàíå íà îò÷åòíè÷åñêà äåéíîñò - â 3-ìåñå÷åí ñðîê îò îòêðèâàíåòî é, íî íå ïî-êúñíî îò 5 ãîäèíè îò íåéíîòî ïðè÷èíÿâàíå. Òåçè ñðîêîâå íå òåêàò, àêî å îáðàçóâàíî ïðîèçâîäñòâî çà îñúùåñòâÿâàíå íà ïúëíà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò, äîêàòî ïðîèçâîäñòâîòî å âèñÿùî.
 (3) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò â 1-ìåñå÷åí ñðîê îò âðú÷âàíåòî íà çàïîâåäòà îñïîðè ïèñìåíî îñíîâàíèåòî èëè ðàçìåðà íà îòãîâîðíîñòòà, ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåäÿâè ñðåùó íåãî èñê ïðåä ñúäà.
 (4) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Àêî â ñðîêà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå îñïîðè îñíîâàíèåòî èëè ðàçìåðà íà îòãîâîðíîñòòà, ðàáîòîäàòåëÿò óäúðæà äúëæèìàòà ñóìà îò òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â ðàçìåðèòå, ïîñî÷åíè â Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ. 
(5) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 59 îò 2007 ã.) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî ïîðàäè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå èëè ïî äðóãè ïðè÷èíè ñúáèðàíåòî íà ñóìàòà íå ìîæå äà ñòàíå ÷ðåç óäðúæêè ïî ðåäà íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ, âúç îñíîâà íà çàïîâåäòà íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè íà îðãàíà ïî èçðå÷åíèå âòîðî íà àë. 1 ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïîèñêà èçäàâàíå íà çàïîâåä çà èçïúëíåíèå ïî ÷ë. 410, àë. 1 îò Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ íåçàâèñèìî îò ðàçìåðà íà âçåìàíåòî.
 (6) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 12 îò 1996 ã.).
  Îñúùåñòâÿâàíå íà ïúëíàòà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò
   ×ë. 211. Ïúëíàòà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò ñå îñúùåñòâÿâà ïî ñúäåáåí ðåä. Â òåçè ñëó÷àè óäðúæêè ìîãàò äà ñå ïðàâÿò ñàìî âúç îñíîâà íà âëÿçëî â ñèëà ñúäåáíî ðåøåíèå.
  Ïðèëàãàíå íà ãðàæäàíñêèÿ çàêîí
   ×ë. 212. Çà íåóðåäåíèòå â òàçè ãëàâà âúïðîñè ïî èìóùåñòâåíàòà îòãîâîðíîñò íà ðàáîòîäàòåëÿ çà ïðè÷èíÿâàíå íà ñìúðò èëè óâðåæäàíå íà çäðàâåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êàêòî è ïî èìóùåñòâåíàòà îòãîâîðíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ êúì ðàáîòîäàòåëÿ, ñå ïðèëàãà ãðàæäàíñêèÿò çàêîí.
  Ðàçäåë III
Äðóãè âèäîâå îáåçùåòåíèÿ

 Îáåçùåòåíèå ïðè íåäîïóñêàíå íà ðàáîòà
   ×ë. 213. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ïðè íåçàêîííî íåäîïóñêàíå íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, ñ êîãîòî å ñúçäàäåíî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ïî ðåäà íà ãëàâà ïåòà, äà ïîñòúïè íà ðàáîòà ðàáîòîäàòåëÿò è âèíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà äúëæàò ñîëèäàðíî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñúîòâåòíàòà äëúæíîñò îò äåíÿ íà ÿâÿâàíåòî, çà äà ïîñòúïè íà ðàáîòà, äî íåãîâîòî äåéñòâèòåëíî äîïóñêàíå íà ðàáîòà.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò è âèíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà ñîëèäàðíî äúëæàò îáåçùåòåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êîãîòî íåçàêîííî íå ñà äîïóñíàëè íà ðàáîòà ïðåç âðåìåòî, äîêàòî òðàå èçïúëíåíèåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå. Òîâà îáåçùåòåíèå å â ðàçìåð íà áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà âðåìåòî íà íåçàêîííîòî íåäîïóñêàíå íà ðàáîòà.
  Îáåçùåòåíèå ïðè âðåìåííî îòñòðàíÿâàíå îò ðàáîòà
   ×ë. 214. (Ïðåäèøíà àë. 1, èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å áèë íåçàêîííî îòñòðàíåí îò ðàáîòà îò ðàáîòîäàòåëÿ èëè îò íåïîñðåäñòâåíèÿ ðúêîâîäèòåë, èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà âðåìåòî íà íåçàêîííîòî îòñòðàíÿâàíå. Îáåçùåòåíèåòî ñå äúëæè ñîëèäàðíî îò ðàáîòîäàòåëÿ è âèíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà.
 (Àë. 2, îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Îáåçùåòåíèå ïðè êîìàíäèðîâêà
   ×ë. 215. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 215, äîï. – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Ïðè êîìàíäèðîâàíå ïî ÷ë. 121, àë. 1 ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî äà ïîëó÷è îñâåí áðóòíîòî ñè òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå îùå è ïúòíè, äíåâíè è êâàðòèðíè ïàðè ïðè óñëîâèÿ è â ðàçìåðè, îïðåäåëåíè îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (2) (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Ïðè êîìàíäèðîâàíå ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 1 è ïðè èçïðàùàíå ïî ÷ë. 121à, àë. 2, ò. 1 ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî äà ïîëó÷è îñâåí áðóòíîòî ñè òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå îùå è ïúòíè ïàðè ïðè óñëîâèÿ, îïðåäåëåíè â íàðåäáàòà ïî ÷ë. 121à, àë. 8.
  Îáåçùåòåíèå ïðè ïðåìåñòâàíå
   ×ë. 216. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ñå ïðåìåñòâà íà ðàáîòà â äðóãî íàñåëåíî ìÿñòî, ïî ñïîðàçóìåíèå ñ ðàáîòîäàòåëÿ ìîãàò äà ñå çàïëàòÿò:
 1. ïúòíèòå ðàçíîñêè çà íåãî è çà ÷ëåíîâåòå íà ñåìåéñòâîòî ìó;
 2. ðàçíîñêèòå ïî ïðåíàñÿíåòî íà ïîêúùíèíàòà ìó;
 3. âúçíàãðàæäåíèå çà äíèòå íà ïúòóâàíåòî è çà îùå 2 äíè.
 (2) Íà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ êîãîòî å ïðåêðàòåíî íå ïî íåãîâà âèíà èëè íå ïî íåãîâî çàÿâëåíèå ñ ïðåäèçâåñòèå, ïî ñïîðàçóìåíèå ñ ðàáîòîäàòåëÿ ìîãàò äà ñå çàïëàòÿò ðàçíîñêèòå ïî ò. 1 è 2 íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ çà íåãîâîòî è íà ñåìåéñòâîòî ìó çàâðúùàíå â ïîñòîÿííîòî èì ìåñòîæèâååíå.
 (3) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè, êîãàòî ïî ðåä, ïðåäâèäåí â çàêîí, ñå ïðåìåñòâà èëè å ïðåìåñòåí íà ïîñòîÿííà ðàáîòà â äðóãî íàñåëåíî ìÿñòî íå ïî íåãîâà ìîëáà. Êîãàòî ðàçñòîÿíèåòî äî íàñåëåíîòî ìÿñòî íà íîâàòà ðàáîòà å íàä 100 êèëîìåòðà è ïðåìåñòâàíåòî å çà âðåìå íàä 1 ãîäèíà, íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå çàïëàùà è óãîâîðåíîòî åäíîìåñå÷íî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà íîâàòà ðàáîòà è âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåð íà åäíà ÷åòâúðò îò ñúùàòà ñóìà çà âñåêè ÷ëåí îò ñåìåéñòâîòî, èçäúðæàí îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ. Îáåçùåòåíèåòî ñå èçïëàùà îò ðàáîòîäàòåëÿ, ïðè êîãîòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ñå ïðåìåñòâà íà ðàáîòà.
 Îáåçùåòåíèå ïðè òðóäîóñòðîÿâàíå
   ×ë. 217. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò äúëæè íà ïîäëåæàùèÿ íà òðóäîóñòðîÿâàíå ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå îò äåíÿ, â êîéòî ïîëó÷è ïðåäïèñàíèåòî çà òðóäîóñòðîÿâàíå, äî íåãîâîòî èçïúëíåíèå.
 (2) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî áåç óâàæèòåëíè ïðè÷èíè îòêàæå äà ïðèåìå ðàáîòàòà, íà êîÿòî ñå òðóäîóñòðîÿâà â ñúùîòî èëè â äðóãî ïðåäïðèÿòèå, íÿìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèåòî ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ.
  Îáåçùåòåíèå ïðè áåäñòâèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 19 îò 2005 ã.,
 áð. 35 îò 2009 ã., â ñèëà îò 12.05.2009 ã.)
   ×ë. 218. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 19 îò 2005 ã., äîï., áð. 102 îò 2006 ã., èçì., áð. 35 îò 2009 ã., â ñèëà îò 12.05.2009 ã.) Êîãàòî ïðè áåäñòâèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å âúçïðåïÿòñòâóâàí äà ñå ÿâè íà ðàáîòà, çàïëàùà ìó ñå îáåçùåòåíèå â ðàçìåð 50 íà ñòî îò áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî å áèë âúçïðåïÿòñòâóâàí äà ðàáîòè, íî íå ïî-ìàëêî îò 75 íà ñòî îò ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà, óñòàíîâåíà çà ñòðàíàòà.
 (2) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 19 îò 2005 ã., äîï., áð. 102 îò 2006 ã., èçì., áð. 35 îò 2009 ã., â ñèëà îò 12.05.2009 ã.) Àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å âçåë ó÷àñòèå â ñïàñèòåëíèòå ðàáîòè ïðè áåäñòâèå, çàïëàùà ìó ñå ïúëíèÿò ðàçìåð íà áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Îáåçùåòåíèåòî ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè ñå èçïëàùà îò ðàáîòîäàòåëÿ, ïðè êîãîòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ðàáîòè.
 (4) Ïðè÷èíèòå çà íåÿâÿâàíåòî íà ðàáîòà è ó÷àñòèåòî â ñïàñèòåëíèòå ðàáîòè ñå óñòàíîâÿâàò îò êìåòñòâîòî, îò îáùèíñêèÿ ñúâåò èëè îò äðóã äúðæàâåí îðãàí.
 Îáåçùåòåíèÿ ïðè ïðàâîìåðåí îòêàç íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà èçïúëíÿâà ðàáîòàòà
   ×ë. 219. (1) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî íà çàêîííî îñíîâàíèå å îòêàçàë èçïúëíåíèåòî èëè å ïðåóñòàíîâèë ðàáîòà ïîðàäè âúçíèêíàëà ñåðèîçíà è íåïîñðåäñòâåíà îïàñíîñò çà æèâîòà è çäðàâåòî ìó, èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî íå å ðàáîòèë.
 (2) Ïðàâî íà îáåçùåòåíèå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ èìà è ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî îòêàæå äà èçïúëíÿâà ðàáîòà, âúçëîæåíà ìó âúí îò äîïóñòèìèòå îò òîçè êîäåêñ ñëó÷àè çà åäíîñòðàííà ïðîìÿíà íà ìÿñòîòî è õàðàêòåðà íà ðàáîòà, àêî å âúçïðåïÿòñòâóâàí äà èçïúëíÿâà ðàáîòàòà ñè ïî äîñåãàøíèòå óñëîâèÿ.
 Îáåçùåòåíèå çà íåñïàçåíî ïðåäèçâåñòèå
   ×ë. 220. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ñòðàíàòà, êîÿòî èìà ïðàâî äà ïðåêðàòè òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ïðåäèçâåñòèå, ìîæå äà ãî ïðåêðàòè è ïðåäè äà èçòå÷å ñðîêúò íà ïðåäèçâåñòèåòî, ïðè êîåòî äúëæè íà äðóãàòà ñòðàíà îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà íåñïàçåíèÿ ñðîê íà ïðåäèçâåñòèåòî.
 (2) Ñòðàíàòà, êîÿòî å ïðåäèçâåñòåíà çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, ìîæå äà ãî ïðåêðàòè è ïðåäè äà èçòå÷å ñðîêúò íà ïðåäèçâåñòèåòî, êàòî äúëæè íà äðóãàòà ñòðàíà îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà íåñïàçåíèÿ ñðîê íà ïðåäèçâåñòèå.
  Îáåçùåòåíèå ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå áåç ïðåäèçâåñòèå
   ×ë. 221. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áåç ïðåäèçâåñòèå â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 327, àë. 1, ò. 2, 3 è 3à ðàáîòîäàòåëÿò ìó äúëæè îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñðîêà íà ïðåäèçâåñòèåòî - ïðè áåçñðî÷íî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, è â ðàçìåð íà äåéñòâèòåëíèòå âðåäè - ïðè ñðî÷íî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (2) Ïðè äèñöèïëèíàðíî óâîëíåíèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò äúëæè íà ðàáîòîäàòåëÿ îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî ñè òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñðîêà íà ïðåäèçâåñòèåòî - ïðè áåçñðî÷íî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, è â ðàçìåð íà äåéñòâèòåëíèòå âðåäè - ïðè ñðî÷íî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (3) Ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå ïðèëàãà è êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò áúäå óâîëíåí ïî ÷ë. 330, àë. 1 ïîðàäè îñúæäàíå çà ïðåñòúïëåíèå, êîåòî ñúñòàâëÿâà è íàðóøåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ.
 (4) Äåéñòâèòåëíèòå âðåäè ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè ñå èç÷èñëÿâàò âúðõó áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êàêòî ñëåäâà:
 1. â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 - çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å îñòàíàë áåç ðàáîòà, íî çà íå ïîâå÷å îò îñòàòúêà îò ñðîêà íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå;
 2. â ñëó÷àèòå ïî àë. 2 è 3 - çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòîäàòåëÿò å îñòàíàë áåç ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë çà ñúùàòà ðàáîòà, íî çà íå ïîâå÷å îò îñòàòúêà îò ñðîêà íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
  Îáåçùåòåíèå ïðè óâîëíåíèå íà äðóãè îñíîâàíèÿ (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 222. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 1 îò 2002 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) Ïðè óâîëíåíèå ïîðàäè çàêðèâàíå íà ïðåäïðèÿòèåòî èëè íà ÷àñò îò íåãî, ñúêðàùàâàíå â ùàòà, íàìàëÿâàíå îáåìà íà ðàáîòà, ñïèðàíå íà ðàáîòàòà çà ïîâå÷å îò 15 ðàáîòíè äíè, ïðè îòêàç íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà ïîñëåäâà ïðåäïðèÿòèåòî èëè íåãîâîòî ïîäåëåíèå, â êîåòî òîé ðàáîòè, êîãàòî òî ñå ïðåìåñòâà â äðóãî íàñåëåíî ìÿñòî èëè ìåñòíîñò, èëè êîãàòî çàåìàíàòà îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äëúæíîñò òðÿáâà äà áúäå îñâîáîäåíà çà âúçñòàíîâÿâàíå íà íåçàêîííî óâîëíåí ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, çàåìàë ïðåäè òîâà ñúùàòà äëúæíîñò, ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå îò ðàáîòîäàòåëÿ. Îáåçùåòåíèåòî å â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî å îñòàíàë áåç ðàáîòà, íî çà íå ïîâå÷å îò 1 ìåñåö. Ñ àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, ñ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè ñ òðóäîâèÿ äîãîâîð ìîæå äà ñå ïðåäâèæäà îáåçùåòåíèå çà ïî-äúëúã ñðîê. Àêî â òîçè ñðîê ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ïîñòúïèë íà ðàáîòà ñ ïî-íèñêî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå, òîé èìà ïðàâî íà ðàçëèêàòà çà ñúùèÿ ñðîê.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., èçì., áð. 7 îò 2012 ã.) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïîðàäè áîëåñò (÷ë. 325, àë. 1, ò. 9 è ÷ë. 327, àë. 1, ò. 1) ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå îò ðàáîòîäàòåëÿ â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñðîê îò 2 ìåñåöà, àêî èìà íàé-ìàëêî 5 ãîäèíè òðóäîâ ñòàæ è ïðåç ïîñëåäíèòå 5 ãîäèíè òðóäîâ ñòàæ íå å ïîëó÷èë îáåçùåòåíèå íà ñúùîòî îñíîâàíèå.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, ñëåä êàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ïðèäîáèë ïðàâî íà ïåíñèÿ çà îñèãóðèòåëåí ñòàæ è âúçðàñò, íåçàâèñèìî îò îñíîâàíèåòî çà ïðåêðàòÿâàíåòî, òîé èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå îò ðàáîòîäàòåëÿ â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñðîê îò 2 ìåñåöà, à àêî å ðàáîòèë ïðè ñúùèÿ ðàáîòîäàòåë ïðåç ïîñëåäíèòå 10 ãîäèíè îò òðóäîâèÿ ìó ñòàæ - íà îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñðîê îò 6 ìåñåöà. Îáåçùåòåíèå ïî òàçè àëèíåÿ ìîæå äà ñå èçïëàùà ñàìî âåäíúæ.
 (4) (Íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.01.2016 ã.) Àëèíåÿ 3 ñå ïðèëàãà è êîãàòî ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò îòãîâàðÿ íà óñëîâèÿòà çà îòïóñêàíå íà ïåíñèÿ çà îñèãóðèòåëåí ñòàæ è âúçðàñò â íàìàëåí ðàçìåð ïî ÷ë. 68à îò Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå.
    ×ë. 223. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Îáåçùåòåíèå çà íåèçïîëçóâàí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê
   ×ë. 224. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã. - èçì., áð. 18 îò 2011 ã., îáÿâåíà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà îò ÊÑ íà ÐÁ, áð. 91 îò 2010 ã. â ÷àñòòà "çà òåêóùàòà êàëåíäàðíà ãîäèíà ïðîïîðöèîíàëíî íà âðåìåòî, êîåòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ, è çà íåèçïîëçâàíèÿ îòïóñê, îòëîæåí ïî ðåäà íà ÷ë. 176") 
————————————————————————————————

Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå çà íåèçïîëçâàíèÿ ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê çà òåêóùàòà êàëåíäàðíà ãîäèíà ïðîïîðöèîíàëíî íà âðåìåòî, êîåòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ, è çà íåèçïîëçâàíèÿ îòïóñê, îòëîæåí ïî ðåäà íà ÷ë. 176, ïðàâîòî çà êîéòî íå å ïîãàñåíî ïî äàâíîñò. 
————————————————————————————————

(2) Îáåçùåòåíèåòî ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå èç÷èñëÿâà ïî ðåäà íà ÷ë. 177 êúì äåíÿ íà ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (3) Ïëàòåíèÿò îòïóñê çà îáó÷åíèå íà ó÷àùè ñå è íà äîêòîðàíòè áåç îòêúñâàíå îò ïðîèçâîäñòâîòî è çà ïðèåìåí èçïèò â ó÷åáíî çàâåäåíèå, êîãàòî íå áúäå èçïîëçóâàí, íå ñå îáåçùåòÿâà ïàðè÷íî.
  Îáåçùåòåíèÿ ïðè íåçàêîííî óâîëíåíèå è ïðè íåäîïóñêàíå íà ðàáîòà íà âúçñòàíîâåí ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë
 (Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 225. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ïðè íåçàêîííî óâîëíåíèå ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà îáåçùåòåíèå îò ðàáîòîäàòåëÿ â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî å îñòàíàë áåç ðàáîòà ïîðàäè òîâà óâîëíåíèå, íî çà íå ïîâå÷å îò 6 ìåñåöà.
 (2) Êîãàòî ïðåç âðåìåòî ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ðàáîòèë íà ïî-íèñêîïëàòåíà ðàáîòà, òîé èìà ïðàâî íà ðàçëèêàòà â çàïëàòèòå. Òîâà ïðàâî èìà è ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò, êîéòî íåçàêîííî å áèë ïðåìåñòåí íà äðóãà ïî-íèñêîïëàòåíà ðàáîòà.
 (3) Êîãàòî íåçàêîííî óâîëíåí ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë áúäå âúçñòàíîâåí íà ðàáîòà è ñëåä ÿâÿâàíåòî ìó â ïðåäïðèÿòèåòî, çà äà çàåìå ðàáîòàòà, íà êîÿòî å âúçñòàíîâåí, íå áúäå äîïóñíàò äà ÿ èçïúëíÿâà, ðàáîòîäàòåëÿò è âèíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà îòãîâàðÿò ñîëèäàðíî êúì ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå îò äåíÿ íà ÿâÿâàíåòî ìó äî äåéñòâèòåëíîòî ìó äîïóñêàíå íà ðàáîòà.
  Îòãîâîðíîñò íà ðàáîòîäàòåëÿ çà äðóãè âðåäè, ïðè÷èíåíè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ
   ×ë. 226. (1) Ðàáîòîäàòåëÿò è âèíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà îòãîâàðÿò ñîëèäàðíî çà âðåäèòå, ïðè÷èíåíè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïîðàäè:
 1. íåèçäàâàíå èëè íåñâîåâðåìåííî èçäàâàíå íà íåîáõîäèìèòå ìó äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâàùè ôàêòè, ñâúðçàíè ñ òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå;
 2. âïèñâàíå íà íåâåðíè äàííè â èçäàäåíèòå äîêóìåíòè.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò è âèíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà îòãîâàðÿò ñîëèäàðíî êúì ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà âðåäèòå, êîèòî òîé å ïðåòúðïÿë ïîðàäè íåçàêîííî çàäúðæàíå íà òðóäîâàòà ìó êíèæêà, ñëåä êàòî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå å áèëî ïðåêðàòåíî.
 (3) Îáåçùåòåíèåòî ïî àë. 1 îáõâàùà âñè÷êè âðåäè, ïðåòúðïåíè îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, âêëþ÷èòåëíî è íåèìóùåñòâåíèòå. Îáåçùåòåíèåòî ïî àë. 2 å â ðàçìåð íà áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå îò äåíÿ íà ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå äî ïðåäàâàíå íà òðóäîâàòà êíèæêà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
  Ðåãðåñíà îòãîâîðíîñò
   ×ë. 227. (Èçì. - ÄÂ, áð. 94 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã.) Äëúæíîñòíèòå ëèöà, âèíîâíè çà ïëàùàíåòî íà îáåçùåòåíèÿòà ïî ÷ë. 213, 214, 225, àë. 3 è ÷ë. 226, äúëæàò âúçñòàíîâÿâàíåòî èì íà ðàáîòîäàòåëÿ ñúîáðàçíî ïðàâèëàòà íà ðàçäåë II îò òàçè ãëàâà.
 Áðóòíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà îïðåäåëÿíå íà îáåçùåòåíèÿòà è ñðîê çà èçïëàùàíå
 (Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.)
   ×ë. 228. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà îïðåäåëÿíå íà îáåçùåòåíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë å ïîëó÷åíîòî îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áðóòíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ìåñåöà, ïðåäõîæäàù ìåñåöà, â êîéòî å âúçíèêíàëî îñíîâàíèåòî çà ñúîòâåòíîòî îáåçùåòåíèå, èëè ïîñëåäíîòî ïîëó÷åíî îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ìåñå÷íî áðóòíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå, äîêîëêîòî äðóãî íå å ïðåäâèäåíî.
 (2) Ðàçìåðèòå íà îáåçùåòåíèÿòà ïî ÷ë. 215, 218, 222 è 225 ñå ïðèëàãàò, äîêîëêîòî â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè â òðóäîâèÿ äîãîâîð íå ñà ïðåäâèäåíè ïî-ãîëåìè ðàçìåðè.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.) Îáåçùåòåíèÿòà ïî òîçè ðàçäåë, äúëæèìè ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, ñå èçïëàùàò íå ïî-êúñíî îò ïîñëåäíèÿ äåí íà ìåñåöà, ñëåäâàù ìåñåöà, ïðåç êîéòî ïðàâîîòíîøåíèåòî å ïðåêðàòåíî, îñâåí àêî â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð å äîãîâîðåí äðóã ñðîê. Ñëåä èçòè÷àíå íà òîçè ñðîê ðàáîòîäàòåëÿò äúëæè îáåçùåòåíèåòî çàåäíî ñúñ çàêîííàòà ëèõâà.
    Ãëàâà åäèíàäåñåòà
(Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
ÏÐÎÔÅÑÈÎÍÀËÍÀ ÊÂÀËÈÔÈÊÀÖÈß

 Çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ çà ïîääúðæàíå è ïîâèøàâàíå ïðîôåñèîíàëíàòà êâàëèôèêàöèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå
   ×ë. 228à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðÿâà óñëîâèÿ çà ïîääúðæàíå è ïîâèøàâàíå ïðîôåñèîíàëíàòà êâàëèôèêàöèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå çà åôåêòèâíî èçïúëíåíèå íà òåõíèòå çàäúëæåíèÿ ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà è áúäåùîòî èì ïðîôåñèîíàëíî ðàçâèòèå.
 (2) Ïðè ïðîäúëæèòåëíî îòñúñòâèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ îò ðàáîòà ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ìó îñèãóðè óñëîâèÿ çà çàïîçíàâàíå ñ íîâîñòèòå â ðàáîòàòà, íàñòúïèëè ïðåç âðåìåòî íà íåãîâîòî îòñúñòâèå, è çà ïîñòèãàíå íà íåîáõîäèìîòî êâàëèôèêàöèîííî ðàâíèùå çà åôåêòèâíî èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå ìó çàäúëæåíèÿ.
 Çàäúëæåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà ïîääúðæàíå è ïîâèøàâàíå íà ïðîôåñèîíàëíàòà êâàëèôèêàöèÿ
   ×ë. 228á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà ó÷àñòâà â îðãàíèçèðàíèòå èëè ôèíàíñèðàíèòå îò ðàáîòîäàòåëÿ ôîðìè íà îáó÷åíèå çà ïîääúðæàíå è ïîâèøàâàíå íà ïðîôåñèîíàëíàòà ñè êâàëèôèêàöèÿ, çà ïîäîáðÿâàíå íà ïðîôåñèîíàëíèòå ñè óìåíèÿ, êàêòî è äà ïîëàãà óñèëèÿ çà ïîâèøàâàíå íà êâàëèôèêàöèîííîòî ñè ðàâíèùå â ñúîòâåòñòâèå ñ õàðàêòåðà íà èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà.
 Äîãîâîð çà ïðèäîáèâàíå íà êâàëèôèêàöèÿ
   ×ë. 229. (1) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ñêëþ÷è äîãîâîð ñ ëèöå, êîåòî ïîñòúïâà èëè å ïîñòúïèëî â ó÷åáíî çàâåäåíèå çà ïðèäîáèâàíå íà êâàëèôèêàöèÿ.
 (2) Ñ äîãîâîðà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ðàáîòîäàòåëÿò ñå çàäúëæàâà:
 1. äà îñèãóðÿâà íà îáó÷àâàùèÿ ñå èçäðúæêà è äðóãè óñëîâèÿ âúâ âðúçêà ñ îáó÷åíèåòî;
 2. ñëåä çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî äà ïðèåìå îáó÷àâàùèÿ ñå íà ðàáîòà ïî ïðèäîáèòàòà êâàëèôèêàöèÿ çà óãîâîðåíèÿ îò ñòðàíèòå ñðîê, êîéòî íå ìîæå äà áúäå ïî-äúëúã îò 6 ãîäèíè.
 (3) Ñ äîãîâîðà ïî àë. 1 îáó÷àâàùèÿò ñå çàäúëæàâà:
 1. äà çàâúðøè â ñðîê îáó÷åíèåòî ñè ïî óãîâîðåíàòà êâàëèôèêàöèÿ;
 2. äà ðàáîòè ïðè ðàáîòîäàòåëÿ â óãîâîðåíèÿ ñðîê.
 (4) Ïðè âèíîâíî íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ïî àë. 2 è 3, äîêîëêîòî íå å óãîâîðåíî äðóãî, íåèçïðàâíàòà ñòðàíà îòãîâàðÿ ñúãëàñíî ãðàæäàíñêèÿ çàêîí.
  Òðóäîâ äîãîâîð ñ óñëîâèå çà îáó÷åíèå ïî âðåìå íà ðàáîòà
 (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.)
   ×ë. 230. (1) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., äîï., áð. 92 îò 2018 ã. ) Ñ òðóäîâèÿ äîãîâîð ñ óñëîâèå çà îáó÷åíèå ïî âðåìå íà ðàáîòà ðàáîòîäàòåëÿò ñå çàäúëæàâà äà îáó÷è ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â ïðîöåñà íà ðàáîòàòà ïî îïðåäåëåíà ïðîôåñèÿ èëè ñïåöèàëíîñò, à ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò – äà ÿ óñâîè. Òàêúâ äîãîâîð ñ åäèí è ñúù ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë â åäíî è ñúùî ïðåäïðèÿòèå çà îáó÷åíèå ïî ñúùàòà ïðîôåñèÿ ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà ñàìî âåäíúæ, îñâåí â ñëó÷àèòå íà îáó÷åíèå ÷ðåç ðàáîòà (äóàëíà ñèñòåìà íà îáó÷åíèå), îðãàíèçèðàíî ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà Çàêîíà çà ïðîôåñèîíàëíîòî îáðàçîâàíèå è îáó÷åíèå.
 (2) (Èçì. – ÄÂ, áð. 61 îò 2014 ã., äîï., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., èçì., áð. 79 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.08.2016 ã., áð. 92 îò 2018 ã. ) Ñ äîãîâîðà ñå îïðåäåëÿò ôîðìèòå, ìÿñòîòî è âðåìåòðàåíåòî íà îáó÷åíèåòî, îáåçùåòåíèåòî, êîåòî ñòðàíèòå ñè äúëæàò ïðè íåèçïúëíåíèå, êàêòî è äðóãè âúïðîñè, ñâúðçàíè ñ îñúùåñòâÿâàíå íà îáó÷åíèåòî. Âðåìåòðàåíåòî íà îáó÷åíèåòî íå ìîæå äà áúäå ïîâå÷å îò 6 ìåñåöà, îñâåí â ñëó÷àèòå íà îáó÷åíèå ÷ðåç ðàáîòà (äóàëíà ñèñòåìà íà îáó÷åíèå), îðãàíèçèðàíî ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà Çàêîíà çà ïðîôåñèîíàëíîòî îáðàçîâàíèå è îáó÷åíèå, â êîèòî âðåìåòðàåíåòî ñå îïðåäåëÿ ñúãëàñíî ñúîòâåòíèòå ó÷åáíè ïëàíîâå.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., èçì., áð. 59 îò 2016 ã., â ñèëà îò 1.08.2016 ã., áð. 92 îò 2018 ã. ) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñ óñëîâèå çà îáó÷åíèå çà ó÷åíèöèòå â ñëó÷àèòå íà îáó÷åíèå ÷ðåç ðàáîòà (äóàëíà ñèñòåìà íà îáó÷åíèå) ñå ñêëþ÷âà ïî ðåäà íà ãëàâà ïåòíàäåñåòà, ðàçäåë I.
 (4) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., ïðåäèøíà àë. 3, èçì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ñ äîãîâîðà ñòðàíèòå îïðåäåëÿò è ñðîêà, ïðåç êîéòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ñå çàäúëæàâà äà ðàáîòè ïðè ðàáîòîäàòåëÿ ñëåä óñïåøíîòî çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî, à ðàáîòîäàòåëÿò - äà ìó îñèãóðè ðàáîòà ñúîáðàçíî ïðèäîáèòàòà êâàëèôèêàöèÿ. Òîçè ñðîê íå ìîæå äà áúäå ïî-äúëúã îò 3 ãîäèíè.
 (5) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., ïðåäèøíà àë. 4, èçì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ïðåç âðåìå íà îáó÷åíèåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïîëó÷àâà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ñïîðåä èçâúðøåíàòà ðàáîòà, íî íå ïî-ìàëêî îò 90 íà ñòî îò ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà, óñòàíîâåíà çà ñòðàíàòà.
 (6) (Íîâà – ÄÂ, áð. 92 îò 2018 ã. ) Ïî âðåìå íà îáó÷åíèåòî ÷ðåç ðàáîòà ó÷åíèöèòå â äóàëíàòà ñèñòåìà íà îáó÷åíèå ïîëó÷àâàò âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåð: çà Õ² êëàñ – íå ïî-ìàëêî îò äâà ïúòè, à çà Õ²² êëàñ – íå ïî-ìàëêî îò òðè ïúòè ìàêñèìàëíèÿ ðàçìåð íà ìåñå÷íàòà ñòèïåíäèÿ, îïðåäåëåíà ïî ðåäà íà ÷ë. 171, àë. 3 îò Çàêîíà çà ïðåäó÷èëèùíîòî è ó÷èëèùíîòî îáðàçîâàíèå.
  Çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî
 (Çàãë. èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.)
   ×ë. 231. (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) (1) (Èçì. – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ðåçóëòàòúò îò îáó÷åíèåòî ïî äîãîâîðà ïî ÷ë. 230, àë. 1 ñå óñòàíîâÿâà ÷ðåç èçïèò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êîéòî ñå ïðîâåæäà ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè îò ðàáîòîäàòåëÿ. Ïðè îáó÷åíèå çà ïðèäîáèâàíå íà ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ èçïèòúò ñå ïðîâåæäà ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà Çàêîíà çà ïðîôåñèîíàëíîòî îáðàçîâàíèå è îáó÷åíèå.

 (2) (Äîï. – ÄÂ, áð. 61 îò 2014 ã., èçì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ïðè óñïåøíî ïîëàãàíå íà èçïèòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå èçäàâà äîêóìåíò, êîéòî óäîñòîâåðÿâà ïðèäîáèòèòå çíàíèÿ è óìåíèÿ. Ïðè îáó÷åíèå çà ïðèäîáèâàíå íà ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ ðåçóëòàòèòå îò îáó÷åíèåòî ñå óäîñòîâåðÿâàò ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà Çàêîíà çà ïðîôåñèîíàëíîòî îáðàçîâàíèå è îáó÷åíèå.

 (3) (Èçì. – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ïðè çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà ïëàòåí îòïóñê çà ïîäãîòîâêà è ÿâÿâàíå íà èçïèò â ðàçìåð, óãîâîðåí ñ ðàáîòîäàòåëÿ, íî íå ïî-ìàëêî îò 5 ðàáîòíè äíè. Ïðè ïîâòîðíî ÿâÿâàíå íà èçïèò ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî íà íåïëàòåí îòïóñê â ðàçìåð 5 ðàáîòíè äíè, êîéòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
  Çàäúëæåíèÿ çà ðàáîòà è îòãîâîðíîñò çà íåèçïúëíåíèå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ñ óñëîâèå çà îáó÷åíèå ïî âðåìå íà ðàáîòà
 (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.)
   ×ë. 232. (1) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., áð. 61 îò 2014 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., áð. 79 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.08.2016 ã.) Ñëåä óñïåøíî çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî, ñúãëàñíî äîãîâîðà ïî ÷ë. 230, àë. 1, ñ èçêëþ÷åíèå íà ñëó÷àèòå íà îáó÷åíèå ÷ðåç ðàáîòà (äóàëíà ñèñòåìà íà îáó÷åíèå), îðãàíèçèðàíî ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà Çàêîíà çà ïðîôåñèîíàëíîòî îáðàçîâàíèå è îáó÷åíèå, ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïðèåìå ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà ðàáîòà ñúîáðàçíî ïðèäîáèòàòà ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ, à ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò – äà ïîñòúïè íà ðàáîòà è äà ðàáîòè â óãîâîðåíèÿ ñðîê.
 (2) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Àêî ðàáîòîäàòåëÿò íå îñèãóðè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, çàâúðøèë óñïåøíî îáó÷åíèåòî, ðàáîòà ñúîáðàçíî ïðèäîáèòàòà êâàëèôèêàöèÿ, òîé ìó äúëæè áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñúîòâåòíàòà äëúæíîñò çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî íå ìó å îñèãóðèë òàêàâà ðàáîòà, íî çà íå ïîâå÷å îò 6 ìåñåöà, äîêîëêîòî íå å óãîâîðåíî äðóãî.
 (3) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïî íåóâàæèòåëíè ïðè÷èíè íå çàâúðøè îáó÷åíèåòî èëè ñëåä êàòî ãî å çàâúðøèë, íå ïîñòúïè íà îñèãóðåíàòà ìó îò ðàáîòîäàòåëÿ ðàáîòà, èëè ÿ íàïóñíå ïðåäè îïðåäåëåíèÿ ñðîê, äúëæè íà ðàáîòîäàòåëÿ îáåçùåòåíèå ñúîòâåòíî íà íåèçïúëíåíèåòî â ðàçìåð, óãîâîðåí îò ñòðàíèòå, íî íå ïîâå÷å îò øåñòêðàòíèÿ ðàçìåð íà áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ñúîòâåòíàòà äëúæíîñò.
 (4) (Íîâà – ÄÂ, áð. 61 îò 2014 ã., èçì., áð. 79 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.08.2016 ã.) Ðàçïîðåäáèòå íà àë. 2 è àë. 3 íå ñå ïðèëàãàò ïðè äîãîâîðè ïî ÷ë. 230, àë. 1, ñêëþ÷åíè çà îáó÷åíèå ÷ðåç ðàáîòà (äóàëíà ñèñòåìà íà îáó÷åíèå), îðãàíèçèðàíî ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà Çàêîíà çà ïðîôåñèîíàëíîòî îáðàçîâàíèå è îáó÷åíèå. Ïðè âèíîâíî íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà, äîêîëêîòî íå å óãîâîðåíî äðóãî, íåèçïðàâíàòà ñòðàíà îòãîâàðÿ ñúãëàñíî äåéñòâàùîòî çàêîíîäàòåëñòâî.
 Ïðèëîæèìîñò íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî êúì òðóäîâèÿ äîãîâîð ñ óñëîâèå çà îáó÷åíèå ïî âðåìå íà ðàáîòà
   ×ë. 233. (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) Çà îòíîøåíèÿòà ìåæäó ñòðàíèòå ïî òðóäîâèÿ äîãîâîð ñ óñëîâèå çà îáó÷åíèå ïî âðåìå íà ðàáîòà ñå ïðèëàãà äåéñòâàùîòî òðóäîâî çàêîíîäàòåëñòâî.
 Ñòàæóâàíå
   ×ë. 233à. (Íîâ – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) (1) Ñòàæóâàíåòî å èçïúëíåíèå íà ðàáîòà ïîä íàñòàâíè÷åñòâîòî íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè íà îïðåäåëåíî îò íåãî ëèöå – íàñòàâíèê, ñ öåë óñâîÿâàíå íà ïðàêòè÷åñêè óìåíèÿ ïî ïðèäîáèòà ïðîôåñèÿ èëè ñïåöèàëíîñò. 

(2) Íàñòàâíèê ìîæå äà áúäå ëèöå îò ñúùîòî ïðåäïðèÿòèå, êîåòî ïðèòåæàâà êâàëèôèêàöèÿ ïî ñúùàòà èëè ñõîäíà ïðîôåñèÿ, ïî êîÿòî ùå ñå ïðîâåæäà ñòàæóâàíåòî, è íå ïî-ìàëêî îò òðè ãîäèíè òðóäîâ ñòàæ èëè ïðîôåñèîíàëåí îïèò ïî òàçè ïðîôåñèÿ.

 (3) Îòíîøåíèÿòà ìåæäó ðàáîòîäàòåëÿ è íàñòàâíèêà ñå óðåæäàò ñ äîïúëíèòåëíî ñïîðàçóìåíèå êúì òðóäîâèÿ ìó äîãîâîð, â êîåòî ñå îïðåäåëÿò ðàçïðåäåëåíèåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå è äðóãè óñëîâèÿ çà èçïúëíåíèå íà íàñòàâíè÷åñòâîòî.
 Òðóäîâ äîãîâîð ñ óñëîâèå çà ñòàæóâàíå
   ×ë. 233á. (Íîâ – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ñêëþ÷è òðóäîâ äîãîâîð ñ óñëîâèå çà ñòàæóâàíå ñ ëèöå íà âúçðàñò äî 29 ãîäèíè, çàâúðøèëî ñðåäíî èëè âèñøå ó÷èëèùå è áåç òðóäîâ ñòàæ èëè ïðîôåñèîíàëåí îïèò ïî ïðèäîáèòàòà îò íåãî ïðîôåñèÿ èëè ñïåöèàëíîñò. 

(2) Äîãîâîðúò ïî àë. 1 ñå ñêëþ÷âà çà ðàáîòà íà äëúæíîñò, êîÿòî ñúîòâåòñòâà íà ïðèäîáèòà îò ëèöåòî êâàëèôèêàöèÿ. Òàêúâ äîãîâîð ñ åäíî è ñúùî ëèöå ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà ñàìî âåäíúæ. 

(3) Ñ äîãîâîðà ïî àë. 1 îñâåí óñëîâèÿòà ïî ÷ë. 66, àë. 1 ñå îïðåäåëÿò íà÷èíúò è ôîðìàòà, ÷ðåç êîèòî ñå óñâîÿâàò ïðàêòè÷åñêèòå óìåíèÿ â ïðîöåñà íà èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ, èìåòî è äëúæíîñòòà íà íàñòàâíèêà, âðåìåòðàåíåòî íà äîãîâîðà, êîåòî íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêî îò 6 è ïîâå÷å îò 12 ìåñåöà, êàêòî è äðóãè óñëîâèÿ, ñâúðçàíè ñúñ ñòàæóâàíåòî.
 Óäîñòîâåðÿâàíå íà ðåçóëòàòèòå îò îáó÷åíèåòî
  ×ë. 233â. (Íîâ – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) Â 14-äíåâåí ñðîê îò ïðåêðàòÿâàíåòî íà äîãîâîðà ïî ÷ë. 233á ðàáîòîäàòåëÿò èçäàâà íà ëèöåòî, êîåòî å ñòàæóâàëî, ïðåïîðúêà, óäîñòîâåðÿâàùà ðåçóëòàòèòå îò îáó÷åíèåòî, êîÿòî äà ìó ïîñëóæè ïðè êàíäèäàòñòâàíå çà ðàáîòà ïðè äðóã ðàáîòîäàòåë.
 Äîãîâîð çà ïîâèøàâàíå íà êâàëèôèêàöèÿòà è çà ïðåêâàëèôèêàöèÿ
   ×ë. 234. (1) Ñòðàíèòå ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ìîãàò äà ñêëþ÷àò äîãîâîð çà ïîâèøàâàíå íà êâàëèôèêàöèÿòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èëè çà ïðèäîáèâàíå íà êâàëèôèêàöèÿ ïî äðóãà ïðîôåñèÿ èëè ñïåöèàëíîñò (ïðåêâàëèôèêàöèÿ).
 (2) Ñ äîãîâîðà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå îïðåäåëÿò:
 1. ïðîôåñèÿòà è ñïåöèàëíîñòòà, ïî êîÿòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ùå ñå îáó÷àâà;
 2. ìÿñòîòî, ôîðìàòà è âðåìåòî íà îáó÷åíèåòî;
 3. ôèíàíñîâèòå, áèòîâèòå è äðóãè óñëîâèÿ çà âðåìåòî íà îáó÷åíèåòî.
 (3) Ñ äîãîâîðà ïî àë. 1 ñòðàíèòå ìîãàò äà óãîâàðÿò:
 1. çàäúëæåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà ðàáîòè ïðè ðàáîòîäàòåëÿ çà îïðåäåëåí ñðîê, íî çà íå ïîâå÷å îò 5 ãîäèíè;
 2. îòãîâîðíîñò ïðè íåçàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî, êàêòî è ïðè íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ïî ïðåäõîäíàòà òî÷êà.
  Äîãîâîð çà êâàëèôèêàöèÿ ñ ëèöå, êîåòî íå ðàáîòè
   ×ë. 235. Äîãîâîð çà ïîâèøàâàíå íà êâàëèôèêàöèÿòà èëè çà ïðåêâàëèôèêàöèÿ ìîæå äà ñå ñêëþ÷âà è ìåæäó ðàáîòîäàòåë è ëèöå, êîåòî ñå ïîäãîòâÿ çà ðàáîòà ïðè ðàáîòîäàòåëÿ ñëåä çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî.
 Ïðåêðàòÿâàíå íà äîãîâîð çà êâàëèôèêàöèÿ
   ×ë. 236. Âñÿêà îò ñòðàíèòå ìîæå ñ ïèñìåíî çàÿâëåíèå äî äðóãàòà ñòðàíà äà ïðåêðàòè äîãîâîðà ïî òàçè ãëàâà ïðåäè èçòè÷àíåòî íà ñðîêà íà îáó÷åíèåòî:
 1. ïîðàäè âèíîâíî íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà íà äðóãàòà ñòðàíà, êàòî äàäå íà íåèçïðàâíàòà ñòðàíà ïîäõîäÿù ñðîê çà èçïúëíåíèå;
 2. â äðóãè ñëó÷àè, óãîâîðåíè â äîãîâîðà.
 Òðóäîâ äîãîâîð ñëåä îáó÷åíèåòî
   ×ë. 237. Ñëåä çàâúðøâàíå íà îáó÷åíèåòî âúç îñíîâà íà äîãîâîð ïî òàçè ãëàâà òðóäîâèòå îòíîøåíèÿ ìåæäó ñòðàíèòå ñå óðåæäàò ñ òðóäîâ äîãîâîð èëè ñúñ ñúîòâåòíî èçìåíåíèå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð.
    ×ë. 238. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 239. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 240. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 241. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   Ãëàâà äâàíàäåñåòà
ÒÐÓÄÎÂÎ ÂÚÇÍÀÃÐÀÆÄÅÍÈÅ

 Ðàçäåë I
Îáùè ðàçïîðåäáè

 Âúçìåçäíîñò íà òðóäà
   ×ë. 242. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïîëîæåíèÿò òðóä ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå å âúçìåçäåí.
  Ïðàâî íà ðàâíî âúçíàãðàæäåíèå
   ×ë. 243. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Æåíèòå è ìúæåòå èìàò ïðàâî íà ðàâíî âúçíàãðàæäåíèå çà åäíàêúâ èëè ðàâíîñòîåí òðóä.
 (2) Àëèíåÿ 1 ñå ïðèëàãà çà âñè÷êè ïëàùàíèÿ ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
  Ðåãóëèðàíå íà ìèíèìàëíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ è îáåçùåòåíèÿ
   ×ë. 244. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò îïðåäåëÿ:
 1. ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà çà ñòðàíàòà;
 2. âèäîâåòå è ìèíèìàëíèòå ðàçìåðè íà äîïúëíèòåëíèòå òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ è íà îáåçùåòåíèÿòà ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, äîêîëêîòî íå ñà îïðåäåëåíè ñ òîçè êîäåêñ.
  Ãàðàíòèðàíå íà èçïëàùàíåòî íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå
   ×ë. 245. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 52 îò 2004 ã.) (1) Ïðè äîáðîñúâåñòíî èçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå ãàðàíòèðà èçïëàùàíåòî íà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåð 60 íà ñòî îò áðóòíîòî ìó òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå, íî íå ïî-ìàëêî îò ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà çà ñòðàíàòà.
 (2) Ðàçëèêàòà äî ïúëíèÿ ðàçìåð íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå îñòàâà èçèñêóåìà è ñå èçïëàùà äîïúëíèòåëíî çàåäíî ñúñ çàêîííàòà ëèõâà.
    ×ë. 246. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Ðàçäåë II
Ñèñòåìè íà çàïëàùàíå íà òðóäà
(Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)

 Îïðåäåëÿíå íà ðàçìåðà íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå
   ×ë. 247. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàçìåðúò íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå ñå îïðåäåëÿ ñïîðåä âðåìåòðàåíåòî íà ðàáîòàòà èëè ñïîðåä èçðàáîòåíîòî.
 (2) Ðàçìåðúò íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå çà åäèíèöà èçðàáîòêà (òðóäîâà íîðìà) ñå óãîâàðÿ ìåæäó ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è ðàáîòîäàòåëÿ è íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëêî îò ïðåäâèäåíîòî â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
    ×ë. 248. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 249. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Îïðåäåëÿíå è èçìåíåíèå íà òðóäîâèòå íîðìè
   ×ë. 250. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Òðóäîâèòå íîðìè ñå îïðåäåëÿò ñ îãëåä óñòàíîâÿâàíå íà íîðìàëíà èíòåíçèâíîñò íà òðóäà.
 (2) Òðóäîâèòå íîðìè ñå îïðåäåëÿò è èçìåíÿò îò ðàáîòîäàòåëÿ ñëåä âçåìàíå íà ìíåíèåòî íà çàèíòåðåñóâàíèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè.
   ×ë. 251. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 252. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 253. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 254. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 255. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 256. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ðàçäåë III
(Ïðåäèøåí ðàçäåë IV - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
Äîïúëíèòåëíè è äðóãè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ

   ×ë. 257. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 258. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ïðè âúòðåøíî çàìåñòâàíå
   ×ë. 259. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Êîãàòî ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë èçïúëíÿâà äëúæíîñò èëè ðàáîòà íà îòñúñòâóâàù ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, òîé ïîëçóâà ïðàâàòà çà òàçè äëúæíîñò èëè ðàáîòà, âêëþ÷èòåëíî è òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå, àêî òîâà å ïî-áëàãîïðèÿòíî çà íåãî. Àêî òîé èçïúëíÿâà ïðåç òîâà âðåìå è ñâîÿòà ðàáîòà èëè äëúæíîñò, èìà ïðàâî è íà äîïúëíèòåëíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå, êîåòî ñå óãîâàðÿ ìåæäó ñòðàíèòå ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (2) Îò ïðàâàòà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ íå ìîæå äà ñå ïîëçóâà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ïî äëúæíîñò å çàìåñòíèê íà îòñúñòâóâàùèÿ.
 (3) Çàìåñòâàíåòî ïî àë. 1 ñå èçâúðøâà ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ è ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, èçðàçåíî â ïèñìåíà ôîðìà. Ëèïñàòà íà ïèñìåíà ôîðìà íå å ïðå÷êà ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò äà ïîëó÷àâà âúçíàãðàæäåíèåòî çà çàìåñòâàíåòî.
  Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ïðè âúíøíî ñúâìåñòèòåëñòâî
   ×ë. 260. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ðàáîòè ïî âúíøíî ñúâìåñòèòåëñòâî, ïîëó÷àâà ïúëíèÿ ðàçìåð íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå çà îñíîâíàòà ðàáîòà, êàêòî è âúçíàãðàæäåíèå çà ðàáîòàòà ïî âúíøíî ñúâìåñòèòåëñòâî, ñïîðåä óãîâîðåíîòî ìåæäó ñòðàíèòå.
  Çàïëàùàíå íà íîùíèÿ òðóä
   ×ë. 261. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïîëîæåíèÿò íîùåí òðóä ñå çàïëàùà ñ óâåëè÷åíèå, óãîâîðåíî îò ñòðàíèòå ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, íî íå ïî-ìàëêî îò ðàçìåðèòå, îïðåäåëåíè îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
  Çàïëàùàíå íà èçâúíðåäíèÿ òðóä
   ×ë. 262. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ïîëîæåíèÿò èçâúíðåäåí òðóä ñå çàïëàùà ñ óâåëè÷åíèå, óãîâîðåíî ìåæäó ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è ðàáîòîäàòåëÿ, íî íå ïî-ìàëêî îò:
 1. 50 íà ñòî - çà ðàáîòà ïðåç ðàáîòíèòå äíè;
 2. 75 íà ñòî - çà ðàáîòà ïðåç ïî÷èâíèòå äíè;
 3. 100 íà ñòî - çà ðàáîòà ïðåç äíèòå íà îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè;
 4. 50 íà ñòî - çà ðàáîòà ïðè ñóìèðàíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå.
 (2) Êîãàòî íå å óãîâîðåíî äðóãî, óâåëè÷åíèåòî ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå èç÷èñëÿâà âúðõó òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå, îïðåäåëåíî ñ òðóäîâèÿ äîãîâîð.
  Çàïëàùàíå íà èçâúíðåäíèÿ òðóä ïðè íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí
   ×ë. 263. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Çà èçâúíðåäåí òðóä, ïîëîæåí â ðàáîòíè äíè îò ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè ñ íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí, íå ñå çàïëàùà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå.
 (2) Çà èçâúíðåäåí òðóä, ïîëîæåí îò ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè ñ íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí ïðåç äíèòå íà ñåäìè÷íàòà ïî÷èâêà è ïðåç äíèòå íà îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè, ñå çàïëàùà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåðèòå ïî ÷ë. 262, àë. 1, ò. 2 è 3.
  Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ðàáîòà ïðåç îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè
   ×ë. 264. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Çà ðàáîòà ïðåç äíèòå íà îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè, íåçàâèñèìî äàëè ïðåäñòàâëÿâà èçâúíðåäåí òðóä èëè íå, íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå çàïëàùà ñïîðåä óãîâîðåíîòî, íî íå ïî-ìàëêî îò óäâîåíèÿ ðàçìåð íà òðóäîâîòî ìó âúçíàãðàæäåíèå.
    ×ë. 265. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ïðè íåèçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå íîðìè
   ×ë. 266. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Êîãàòî ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë íå èçïúëíè òðóäîâèòå ñè íîðìè íå ïî ñâîÿ âèíà, ïîëó÷àâà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ñïîðåä èçðàáîòåíîòî, íî íå ïî-ìàëêî îò óãîâîðåíîòî âúçíàãðàæäåíèå çà ïúëíî èçïúëíåíèå.
 (2) Ïðè íåèçïúëíåíèå íà òðóäîâèòå íîðìè ïî âèíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ òîé èìà ïðàâî íà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ñïîðåä èçðàáîòåíîòî.
  Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ïðè ïðåñòîé è ïðîèçâîäñòâåíà íåîáõîäèìîñò
   ×ë. 267. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Çà âðåìåòî íà ïðåñòîé íå ïî âèíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ òîé èìà ïðàâî íà áðóòíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå.
 (2) Ïðè ïðåñòîé ïî âèíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ òîé íÿìà ïðàâî íà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà âðåìåòî íà ïðåñòîÿ.
 (3) Çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å èçïúëíÿâàë äðóãà ðàáîòà ïîðàäè ïðîèçâîäñòâåíà íåîáõîäèìîñò, òîé ïîëó÷àâà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà, íî íå ïî-ìàëêî îò áðóòíîòî âúçíàãðàæäåíèå çà îñíîâíàòà ìó ðàáîòà.
  Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå ïðè íåêà÷åñòâåíà ïðîäóêöèÿ
   ×ë. 268. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ïðè ïðîèçâîäñòâî íà íàïúëíî íåãîäíà ïðîäóêöèÿ ïî âèíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå íå ìó ñå çàïëàùà.
 (2) Êîãàòî ïî âèíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðîäóêöèÿòà îòãîâàðÿ ÷àñòè÷íî íà óñòàíîâåíèòå èçèñêâàíèÿ çà êà÷åñòâî (÷àñòè÷åí áðàê), ðàçìåðúò íà òðóäîâîòî ìó âúçíàãðàæäåíèå ñå íàìàëÿâà ñúîáðàçíî ãîäíîñòòà íà ïðîäóêöèÿòà.
 (3) Ïðè ïðîèçâîäñòâî íà íåãîäíà ïðîäóêöèÿ íå ïî âèíà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ òîé èìà ïðàâî íà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå êàòî çà ãîäíà ïðîäóêöèÿ.
  Ðàçäåë IV
(Ïðåäèøåí ðàçäåë V - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
Èçïëàùàíå íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå

 Èçïëàùàíå â ïàðè è â íàòóðà
   ×ë. 269. (1) Òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå ñå èçïëàùà â ïàðè.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ èëè ÷àñò îò òÿõ ìîãàò äà ñå èçïëàùàò â íàòóðà, àêî òîâà å ïðåäâèäåíî â àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè â òðóäîâèÿ äîãîâîð.
  Ìÿñòî è ñðîêîâå çà èçïëàùàíå
   ×ë. 270. (1) Òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå ñå èçïëàùà â ïðåäïðèÿòèåòî, êúäåòî ñå èçâúðøâà ðàáîòàòà.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå ñå èçïëàùà àâàíñîâî èëè îêîí÷àòåëíî âñåêè ìåñåö íà äâà ïúòè, äîêîëêîòî íå å óãîâîðåíî äðóãî.
 (3) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå ñå èçïëàùà ëè÷íî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïî âåäîìîñò èëè ñðåùó ðàçïèñêà èëè ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ - íà íåãîâè áëèçêè. Ïî ïèñìåíî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ òðóäîâîòî ìó âúçíàãðàæäåíèå ñå ïðåâåæäà íà âëîã â ïîñî÷åíàòà îò íåãî áàíêà.
  Äîáðîñúâåñòíîñò ïðè ïîëó÷àâàíå íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå
   ×ë. 271. (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå å äëúæåí äà âðúùà ñóìèòå çà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå è îáåçùåòåíèÿ ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, êîèòî å ïîëó÷èë äîáðîñúâåñòíî.
 (2) Âèíîâíèòå äëúæíîñòíè ëèöà, êîèòî ñà íàðåäèëè èëè äîïóñíàëè íåîñíîâàòåëíîòî èçïëàùàíå íà ñóìèòå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ, íîñÿò èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò.
  Óäðúæêè îò òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 272. (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Áåç ñúãëàñèåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íå ìîãàò äà ñå ïðàâÿò óäðúæêè îò òðóäîâîòî ìó âúçíàãðàæäåíèå îñâåí çà:
 1. ïîëó÷åíè àâàíñè;
 2. íàäâçåòè ñóìè âñëåäñòâèå íà òåõíè÷åñêè ãðåøêè;
 3. äàíúöè, êîèòî ïî ñïåöèàëíè çàêîíè ìîãàò äà ñå óäúðæàò îò òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå;
 4. (íîâà - ÄÂ, áð. 28 îò 1996 ã., â ñèëà îò 1.03.1996 ã.) îñèãóðèòåëíè âíîñêè, êîèòî ñà çà ñìåòêà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, îñèãóðåí çà âñè÷êè îñèãóðèòåëíè ñëó÷àè;
 5. (ïðåäèøíà ò. 4 - ÄÂ, áð. 28 îò 1996 ã., â ñèëà îò 1.03.1996 ã.) çàïîðè, íàëîæåíè ïî ñúîòâåòíèÿ ðåä;
 6. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà ò. 5, áð. 28 îò 1996 ã., â ñèëà îò 1.03.1996 ã.) óäðúæêè â ñëó÷àÿ ïî ÷ë. 210, àë. 4. 
(2) Îáùèÿò ðàçìåð íà ìåñå÷íèòå óäðúæêè ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ íå ìîæå äà íàäâèøàâà ðàçìåðà, óñòàíîâåí ñ Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ.
    Ãëàâà òðèíàäåñåòà
ÇÄÐÀÂÎÑËÎÂÍÈ È ÁÅÇÎÏÀÑÍÈ ÓÑËÎÂÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ

   ×ë. 273. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 274. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Çàäúëæåíèå çà ñúçäàâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà
    ×ë. 275. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðè çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä, òàêà ÷å îïàñíîñòèòå çà æèâîòà è çäðàâåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà áúäàò îòñòðàíåíè, îãðàíè÷åíè èëè íàìàëåíè.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îðãàíèòå íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò â ðàìêèòå íà ñâîèòå ïðàâîìîùèÿ îñúùåñòâÿâàò äúðæàâíàòà ïîëèòèêà ïî îñèãóðÿâàíåòî íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä.
  Íîðìàòèâíè àêòîâå, åäèííè è îòðàñëîâè ïðàâèëà (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 276. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà ñàìîñòîÿòåëíî èëè ñúâìåñòíî ñ äðóãè ìèíèñòðè èçäàâà àêòîâå ïî îñèãóðÿâàíåòî íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä. Ïðè íåîáõîäèìîñò ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà îïðåäåëÿ îðãàíèòå è îðãàíèçàöèèòå, êîèòî ó÷àñòâàò â ðàçðàáîòâàíåòî íà òåçè àêòîâå.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è ìèíèñòúðúò íà çäðàâåîïàçâàíåòî ñàìîñòîÿòåëíî èëè ñúâìåñòíî óòâúðæäàâàò åäèííè ïðàâèëà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä, êîèòî ñå ïðèëàãàò âúâ âñè÷êè îòðàñëè è äåéíîñòè.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ìèíèñòðèòå è äðóãèòå îðãàíè íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò ïî ÷ë. 19, àë. 4 îò Çàêîíà çà àäìèíèñòðàöèÿòà óòâúðæäàâàò îòðàñëîâè ïðàâèëà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä â ïðåäïðèÿòèÿòà è äåéíîñòèòå îò ñúîòâåòíèÿ îòðàñúë.
 (4) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.). 
(5) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.). 
(6) (Íîâà - ÄÂ, áð. 28 îò 1996 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã.) Çàïîâåäèòå çà óòâúðæäàâàíå íà ïðàâèëàòà ïî àë. 2 è 3 ñå îáíàðîäâàò â "Äúðæàâåí âåñòíèê", à ïðàâèëàòà ñå èçäàâàò îò îðãàíà, êîéòî ãè å óòâúðäèë.
    ×ë. 277. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., îòì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.).
    ×ë. 278. (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.).
   ×ë. 279. (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.).
   ×ë. 280. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 25 îò 2001 ã.).
  Èíñòðóêòàæ è îáó÷åíèå
    ×ë. 281. (1) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Âñè÷êè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè ñå èíñòðóêòèðàò è îáó÷àâàò ïî áåçîïàñíèòå ìåòîäè íà ðàáîòà.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà àë. 1, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, ðàáîòàòà íà êîèòî å ñâúðçàíà ñ èçïîëçóâàíå, îáñëóæâàíå è ïîääúðæàíå íà ìàøèíè è äðóãè òåõíè÷åñêè ñúîðúæåíèÿ, êàêòî è ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, çàåòè â äåéíîñòè, êîèòî ñúçäàâàò îïàñíîñò çà çäðàâåòî è æèâîòà èì, çàäúëæèòåëíî ñå èíñòðóêòèðàò, îáó÷àâàò è ïîëàãàò èçïèò ïî ïðàâèëàòà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà.
 (3) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 25 îò 2001 ã.) Ìàøèíèòå, äðóãèòå ñúîðúæåíèÿ è òåõíîëîãè÷íèòå ïðîöåñè ñ ïîâèøåíà îïàñíîñò ñå îáñëóæâàò ñàìî îò ïðàâîñïîñîáíè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè. Òÿõíàòà ïðàâîñïîñîáíîñò ñå óðåæäà ñúñ ñïåöèàëíè íàðåäáè. Ñïèñúêúò íà ñúîðúæåíèÿòà è äåéíîñòèòå ñ ïîâèøåíà îïàñíîñò ñå óòâúðæäàâà îò ñúîòâåòíèòå âåäîìñòâà.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3, äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Íå ñå äîïóñêàò íà ðàáîòà ëèöà áåç íåîáõîäèìèòå çíàíèÿ è óìåíèÿ, êîèòî ñå ïðåäâèæäàò â ïðàâèëàòà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà â ïðåäïðèÿòèåòî.
 (5) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà àë. 4, èçì., áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îðãàíèçèðà ïðîâåæäàíåòî íà ïåðèîäè÷íî îáó÷åíèå èëè èíñòðóêòàæ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ïðàâèëàòà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà.
  Çàäúëæåíèå çà îñèãóðÿâàíå íà ñàíèòàðíî-áèòîâî è ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå
    ×ë. 282. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà îñèãóðÿâà óñëîâèÿ çà ñàíèòàðíî-áèòîâî è ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñúîáðàçíî ñàíèòàðíèòå íîðìè è èçèñêâàíèÿ.
  Îòêàç íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà èçïúëíÿâà âúçëîæåíàòà ðàáîòà (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 283. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî äà îòêàæå èçïúëíåíèåòî èëè äà ïðåóñòàíîâè ðàáîòàòà, êîãàòî âúçíèêíå ñåðèîçíà è íåïîñðåäñòâåíà îïàñíîñò çà æèâîòà èëè çäðàâåòî ìó, êàòî íåçàáàâíî óâåäîìè ïðåêèÿ ðúêîâîäèòåë. Â òåçè ñëó÷àè ïðîäúëæàâàíåòî íà ðàáîòàòà ñå äîïóñêà ñàìî ñëåä îòñòðàíÿâàíå íà îïàñíîñòòà, ïî íàðåæäàíå íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè íà íåïîñðåäñòâåíèÿ ðúêîâîäèòåë.
 Ñïåöèàëíî ðàáîòíî îáëåêëî è ëè÷íè ïðåäïàçíè ñðåäñòâà
    ×ë. 284. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïðåäîñòàâÿ áåçïëàòíî ñïåöèàëíî ðàáîòíî îáëåêëî è ëè÷íè ïðåäïàçíè ñðåäñòâà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò ñúñ èëè ïðè îïàñíè èëè âðåäíè çà çäðàâåòî èëè æèâîòà ìàøèíè, ñúîðúæåíèÿ, òå÷íîñòè, ãàçîâå, ñòîïåíè ìåòàëè, íàæåæåíè ïðåäìåòè è äðóãè ïîäîáíè.
 (2) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñà äëúæíè äà èçïîëçóâàò ñïåöèàëíîòî ðàáîòíî îáëåêëî è ëè÷íèòå ïðåäïàçíè ñðåäñòâà ïî ïðåäíàçíà÷åíèåòî èì, è òî ñàìî ïî âðåìå íà ðàáîòà.
 (3) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà ïðåäîñòàâÿíå íà ñïåöèàëíî ðàáîòíî îáëåêëî è ëè÷íè ïðåäïàçíè ñðåäñòâà, êàêòî è òåõíèÿò âèä ñå îïðåäåëÿò îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è îò ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã.) Çàáðàíÿâà ñå çàìÿíàòà íà ëè÷íè ïðåäïàçíè ñðåäñòâà ñ òÿõíàòà ïàðè÷íà ðàâíîñòîéíîñò.
  Áåçïëàòíà õðàíà
    ×ë. 285. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 83 îò 2005 ã.) (1) Íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ïðåäïðèÿòèÿ ñúñ ñïåöèôè÷åí õàðàêòåð è îðãàíèçàöèÿ íà òðóäà, ðàáîòîäàòåëÿò îñèãóðÿâà áåçïëàòíà õðàíà è/èëè äîáàâêè êúì õðàíàòà.
 (2) Óñëîâèÿòà è ðåäúò, ïðè êîèòî ñå îñèãóðÿâàò áåçïëàòíàòà õðàíà è/èëè äîáàâêèòå êúì íåÿ ïî àë. 1, ñå îïðåäåëÿò ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
  Îãðàíè÷àâàíå ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòàòà âúâ âðåäíà èëè îïàñíà ñðåäà
   ×ë. 286. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Çà ðàáîòà ïðè îñîáåíî âðåäíè è îïàñíè çà çäðàâåòî ïðîèçâîäñòâà è âèäîâå ðàáîòè ñå îïðåäåëÿ ìàêñèìàëåí áðîé ãîäèíè, ñëåä êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò çàäúëæèòåëíî ñå ïðåìåñòâà íà äðóãà ïîäõîäÿùà ðàáîòà.
 (2) Ñïèñúêúò íà ïðîèçâîäñòâàòà è âèäîâåòå ðàáîòè, êàêòî è ìàêñèìàëíèÿò áðîé ãîäèíè çà ðàáîòà â òÿõ ñå óòâúðæäàâà îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ïî ïðåäëîæåíèå íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî è ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà.
 Ïðåäâàðèòåëíè è ïåðèîäè÷íè ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã.)
    ×ë. 287. (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 287, áð. 25 îò 2001 ã., èçì. è äîï., áð. 82 îò 2011 ã.) Âñè÷êè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè ïîäëåæàò íà çàäúëæèòåëíè ïðåäâàðèòåëíè è ïåðèîäè÷íè ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè. Óñëîâèÿòà çà èçâúðøâàíå íà ïðåäâàðèòåëíèòå è ïåðèîäè÷íèòå ïðåãëåäè ñúîáðàçíî õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà, óñëîâèÿòà íà òðóäà è âúçðàñòòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñå îïðåäåëÿò îò ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 82 îò 2011 ã.) Ïðåäâàðèòåëíèòå ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè ñå çàïëàùàò îò ëèöàòà, êîèòî êàíäèäàòñòâàò çà ðàáîòà, à ïåðèîäè÷íèòå ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè ñà çà ñìåòêà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò è äëúæíîñòíèòå ëèöà â ïðåäïðèÿòèåòî ñà äëúæíè äà îïàçâàò â òàéíà äàííèòå îòíîñíî çäðàâîñëîâíîòî ñúñòîÿíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è èíôîðìàöèÿòà îò è çà ñúîòâåòíèòå ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè.
  Äàííè çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà
   ×ë. 288. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 18 îò 2003 ã.).
  Ïðåäîòâðàòÿâàíå è îò÷èòàíå íà òðóäîâèòå çëîïîëóêè è çàáîëÿâàíèÿòà
   ×ë. 289. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà âçåìà ìåðêè çà ïðåäîòâðàòÿâàíå è íàìàëÿâàíå íà òðóäîâèòå çëîïîëóêè è íà îáùèòå çàáîëÿâàíèÿ è ïðîôåñèîíàëíèòå áîëåñòè.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.).
 Ïðàâíà óðåäáà íà òðóäîâèòå çëîïîëóêè è çàáîëÿâàíèÿòà
   ×ë. 290. Òðóäîâèòå çëîïîëóêè, îáùèòå çàáîëÿâàíèÿ è ïðîôåñèîíàëíèòå áîëåñòè, êàêòî è ðåäúò çà òÿõíîòî óñòàíîâÿâàíå è ïîñëåäèöèòå îò íàñòúïâàíåòî èì ñå óðåæäàò îò îòäåëåí çàêîí.
    Ãëàâà ÷åòèðèíàäåñåòà
ÑÎÖÈÀËÍÎ-ÁÈÒÎÂÎ È ÊÓËÒÓÐÍÎ ÎÁÑËÓÆÂÀÍÅ Â ÏÐÅÄÏÐÈßÒÈÅÒÎ

   ×ë. 291. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ôèíàíñèðàíå
   ×ë. 292. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ñîöèàëíî-áèòîâîòî è êóëòóðíîòî îáñëóæâàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñå ôèíàíñèðà ñúñ ñðåäñòâà îò ðàáîòîäàòåëÿ è îò äðóãè èçòî÷íèöè.
  Ðàçïðåäåëåíèå è èçïîëçóâàíå íà ñðåäñòâàòà
   ×ë. 293. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Íà÷èíúò íà èçïîëçóâàíåòî íà ñðåäñòâàòà çà ñîöèàëíî-áèòîâîòî è êóëòóðíîòî îáñëóæâàíå ñå îïðåäåëÿ ñ ðåøåíèå íà îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå.
 (2) Ñðåäñòâàòà çà ñîöèàëíî-áèòîâîòî è êóëòóðíîòî îáñëóæâàíå íå ìîãàò äà ñå èççåìâàò è èçïîëçóâàò çà äðóãè öåëè.
  Îñèãóðÿâàíå çàäîâîëÿâàíåòî íà ñîöèàëíî-áèòîâèòå è êóëòóðíèòå ïîòðåáíîñòè
   ×ë. 294. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå ñàìîñòîÿòåëíî èëè ñúâìåñòíî ñ äðóãè îðãàíè è îðãàíèçàöèè äà îñèãóðÿâà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå:
 1. îðãàíèçèðàíî õðàíåíå ñúîáðàçíî ðàöèîíàëíèòå íîðìè è ñïåöèôè÷íèòå óñëîâèÿ íà òðóä;
 2. òúðãîâñêî è áèòîâî îáñëóæâàíå, êàòî èçãðàæäà è ïîääúðæà òúðãîâñêè îáåêòè è áàçè çà óñëóãè;
 3. òðàíñïîðòíî îáñëóæâàíå îò ìåñòîæèâååíåòî äî ìåñòîðàáîòàòà è îáðàòíî;
 4. áàçè çà äúëãîòðàåí è êðàòêîòðàåí îòäèõ, ôèçè÷åñêà êóëòóðà, ñïîðò è òóðèçúì;
 5. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) áàçè çà êóëòóðíè çàíèìàíèÿ, êëóáîâå, áèáëèîòåêè è äðóãè;
 6. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ïîäïîìàãàíå íà ìëàäèòå è íà íîâîïîñòúïèëèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè;
 7. çàäîâîëÿâàíå íà äðóãè ñîöèàëíî-áèòîâè è êóëòóðíè ïîòðåáíîñòè.
    ×ë. 295. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ðàáîòíî è óíèôîðìåíî îáëåêëî
   ×ë. 296. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 296, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò îñèãóðÿâà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå áåçïëàòíî ðàáîòíî è óíèôîðìåíî îáëåêëî ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, óñòàíîâåíè îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà íîñè ðàáîòíîòî èëè óíèôîðìåíîòî îáëåêëî ïðåç ðàáîòíîòî ñè âðåìå è äà ãî îïàçâà êàòî èìóùåñòâî íà ðàáîòîäàòåëÿ.
  Æèëèùà è ðàáîòíè÷åñêè îáùåæèòèÿ
   ×ë. 297. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïîëàãà ãðèæè çà îñèãóðÿâàíå æèëèùà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è òåõíèòå ñåìåéñòâà, êàòî èçïîëçóâà ñðåäñòâà îò îïðåäåëåíèòå çà òàçè öåë ñâîè ôîíäîâå è óñèëèÿòà íà òðóäîâèÿ êîëåêòèâ.
 (2) Æèëèùàòà ñå ðàçïðåäåëÿò ñïîðåä êðèòåðèè, óñòàíîâåíè â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
 (3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà èçãðàæäà è ïîääúðæà ðàáîòíè÷åñêè îáùåæèòèÿ.
    ×ë. 298. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ãðèæè çà ñåìåéñòâàòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 299. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà îêàçâà ñúäåéñòâèå çà íàñòàíÿâàíå íà äåöàòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â äåòñêè çàâåäåíèÿ, êàòî ïîääúðæà, èçãðàæäà èëè ó÷àñòâóâà â èçãðàæäàíåòî è ïîääúðæàíåòî èì ñúñ ñîáñòâåíè ñðåäñòâà èëè ñúâìåñòíî ñ äðóãè ðàáîòîäàòåëè è îáùèíñêèòå ñúâåòè.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåäîñòàâÿ çà ïîëçóâàíå îò äåöàòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå íàëè÷íàòà áàçà çà ïî÷èâêà, ôèçêóëòóðà, ñïîðò è òóðèçúì, ìëàäåæêè äåéíîñòè è êóëòóðíè çàíèìàíèÿ.
 (3) Ñîöèàëíèòå ôîíäîâå è ôîðìèòå çà ñîöèàëíî îáñëóæâàíå ìîãàò äà ñå ïîëçóâàò è îò ñåìåéñòâàòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ðåøåíèå íà îáùîòî ñúáðàíèå (ñúáðàíèåòî íà ïúëíîìîùíèöèòå) è â ñúîòâåòñòâèå ñ êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð.
  Ãðèæè çà ïåíñèîíèðàíèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè
   ×ë. 300. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïî ðåøåíèå íà îáùîòî ñúáðàíèå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñîöèàëíèòå ôîíäîâå è ôîðìèòå íà ñîöèàëíî îáñëóæâàíå ìîãàò äà ñå ïîëçóâàò è îò ïåíñèîíåðè, ðàáîòèëè ïðè ñúùèÿ ðàáîòîäàòåë.
   Ãëàâà ïåòíàäåñåòà
ÑÏÅÖÈÀËÍÀ ÇÀÊÐÈËÀ ÍÀ ÍßÊÎÈ ÊÀÒÅÃÎÐÈÈ ÐÀÁÎÒÍÈÖÈ È ÑËÓÆÈÒÅËÈ
(Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)

 Ðàçäåë I
Ñïåöèàëíà çàêðèëà íà íåïúëíîëåòíèòå

 Ìèíèìàëíà âúçðàñò çà ïðèåìàíå íà ðàáîòà
    ×ë. 301. (1) Ìèíèìàëíàòà âúçðàñò çà ïðèåìàíå íà ðàáîòà å 16 ãîäèíè. Çàáðàíÿâà ñå ïðèåìàíåòî íà ðàáîòà íà ëèöà, íåíàâúðøèëè 16 ãîäèíè.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Ïî èçêëþ÷åíèå ìîãàò äà ñå ïðèåìàò íà ðàáîòà è ëèöà îò 15 äî 16 ãîäèíè çà èçâúðøâàíå íà ðàáîòè, êîèòî ñà ëåêè è íå ñà îïàñíè èëè âðåäíè çà çäðàâåòî è çà ïðàâèëíîòî èì ôèçè÷åñêî, óìñòâåíî è íðàâñòâåíî ðàçâèòèå è ÷èåòî èçïúëíåíèå íå áè áèëî ïðå÷êà çà ðåäîâíî ïîñåùåíèå íà ó÷èëèùå èëè çà ó÷àñòèå â ïðîãðàìè çà ïðîôåñèîíàëíî îðèåíòèðàíå èëè îáó÷åíèå.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïî èçêëþ÷åíèå íà ó÷åíè÷åñêè äëúæíîñòè â öèðêîâåòå ìîãàò äà ñå ïðèåìàò ìîìè÷åòà, íàâúðøèëè 14 ãîäèíè, è ìîì÷åòà, íàâúðøèëè 13 ãîäèíè, à çà ó÷àñòèå â ñíèìàíå íà ôèëìè, ïîäãîòîâêà è èçíàñÿíå íà òåàòðàëíè è äðóãè ïðåäñòàâëåíèÿ ìîãàò äà ñå ïðèâëè÷àò è ëèöà, íåíàâúðøèëè 15 ãîäèíè, ïðè îáëåê÷åíè óñëîâèÿ è â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà çà ïðàâèëíîòî èì ôèçè÷åñêî, óìñòâåíî è íðàâñòâåíî ðàçâèòèå. Óñëîâèÿòà íà òðóäà â òåçè ñëó÷àè ñå îïðåäåëÿò îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 Ïðèåìàíå íà ðàáîòà íà ëèöà, íåíàâúðøèëè 16 ãîäèíè
    ×ë. 302. (1) Ëèöàòà, íåíàâúðøèëè 16 ãîäèíè, ñå ïðèåìàò íà ðàáîòà ñëåä îáñòîåí ìåäèöèíñêè ïðåãëåä è ìåäèöèíñêî çàêëþ÷åíèå, ÷å ñà ãîäíè äà èçâúðøâàò ñúîòâåòíàòà ðàáîòà è òÿ íÿìà äà óâðåäè çäðàâåòî è äà ïîïðå÷è íà ïðàâèëíîòî èì ôèçè÷åñêî è óìñòâåíî ðàçâèòèå.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ëèöàòà, íåíàâúðøèëè 16 ãîäèíè, ñå ïðèåìàò íà ðàáîòà ñ ðàçðåøåíèå íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà çà âñåêè îòäåëåí ñëó÷àé.
  Ïðèåìàíå íà ðàáîòà íà ëèöà îò 16 äî 18 ãîäèíè
    ×ë. 303. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Çàáðàíÿâà ñå ïðèåìàíåòî íà ëèöà îò 16 äî 18 ãîäèíè íà ðàáîòè, êîèòî ñà òåæêè, îïàñíè èëè âðåäíè çà çäðàâåòî è çà ïðàâèëíîòî èì ôèçè÷åñêî, óìñòâåíî è íðàâñòâåíî ðàçâèòèå.
 (2) Ëèöà îò 16 äî 18 ãîäèíè ñå ïðèåìàò íà ðàáîòà ñëåä îáñòîåí ïðåäâàðèòåëåí ìåäèöèíñêè ïðåãëåä è ìåäèöèíñêî çàêëþ÷åíèå, êîåòî óñòàíîâÿâà ãîäíîñòòà èì äà èçâúðøâàò ñúîòâåòíàòà ðàáîòà.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ëèöàòà îò 16 äî 18 ãîäèíè ñå ïðèåìàò íà ðàáîòà ñ ðàçðåøåíèå íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà çà âñåêè îòäåëåí ñëó÷àé.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 18 îò 2003 ã., èçì. è äîï., áð. 48 îò 2006 ã.) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà äàâàíå íà ðàçðåøåíèå çà ðàáîòà ïî àë. 3, íà ðàçðåøåíèå çà ðàáîòà íà ëèöà, íåíàâúðøèëè 16 ãîäèíè, êàêòî è çàäúëæåíèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä çà ëèöàòà, íåíàâúðøèëè 18 ãîäèíè, ñå óðåæäàò ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
  Ðàáîòè çà ëèöà, íåíàâúðøèëè 18 ãîäèíè
    ×ë. 304. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Çà íåïúëíîëåòíèòå ëèöà ñå çàáðàíÿâà ðàáîòà, êîÿòî å:
 1. èçâúí òåõíèòå ôèçè÷åñêè èëè ïñèõè÷åñêè âúçìîæíîñòè;
 2. ñâúðçàíà ñ èçëàãàíå íà âðåäíî ôèçè÷íî, áèîëîãè÷íî èëè õèìè÷íî âúçäåéñòâèå, îñîáåíî ñ òîêñè÷íè àãåíòè, êàíöåðîãåíè, àãåíòè, ïðè÷èíÿâàùè íàñëåäñòâåíî ãåíåòè÷íî èëè âúòðåóòðîáíî óâðåæäàíå;
 3. ñâúðçàíà ñ âðåäíîñòè, êîèòî ïî êàêúâòî è äà å äðóã íà÷èí îêàçâàò ïîñòîÿííî íåáëàãîïðèÿòíî âúçäåéñòâèå âúðõó çäðàâåòî;
 4. â óñëîâèÿ íà ðàäèàöèÿ;
 5. ïðè èçêëþ÷èòåëíî íèñêè èëè âèñîêè òåìïåðàòóðè, øóì èëè âèáðàöèè;
 6. ñâúðçàíà ñ ðèñê îò òðóäîâè çëîïîëóêè, çà êîèòî ñå ïðåäïîëàãà, ÷å íå ìîãàò äà áúäàò îñúçíàòè èëè èçáåãíàòè îò íåïúëíîëåòíèÿ ïîðàäè íåãîâàòà ôèçè÷åñêà èëè ïñèõè÷åñêà íåçðÿëîñò.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 18 îò 2003 ã.).
 Îñîáåíè ãðèæè çà íåïúëíîëåòíèòå
    ×ë. 305. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ïîëàãà îñîáåíè ãðèæè çà òðóäà íà ëèöàòà, íåíàâúðøèëè 18 ãîäèíè, êàòî èì ñúçäàâà îáëåê÷åíè óñëîâèÿ çà ðàáîòà è óñëîâèÿ çà ïðèäîáèâàíå íà ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ è çà íåéíîòî ïîâèøàâàíå.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâà, áð. 25 îò 2001 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà óâåäîìÿâà íåïúëíîëåòíèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè è òåõíèòå ðîäèòåëè èëè ïîïå÷èòåëè çà âúçìîæíèòå ðèñêîâå â ðàáîòàòà è çà ìåðêèòå, ïðåäïðèåòè çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä.
 (3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã., äîï., áð. 48 îò 2006 ã.) Ðàáîòíîòî âðåìå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, íåíàâúðøèëè 18 ãîäèíè, å 35 ÷àñà ñåäìè÷íî è 7 ÷àñà äíåâíî ïðè ïåòäíåâíà ðàáîòíà ñåäìèöà. Â äíåâíîòî è ñåäìè÷íîòî èì ðàáîòíî âðåìå ñå âêëþ÷âà è âðåìåòî çà ïðèäîáèâàíå íà ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ è çà íåéíîòî ïîâèøàâàíå, êîãàòî òÿ ñå îñúùåñòâÿâà â ïðîöåñà íà ðàáîòàòà.
 (4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, íåíàâúðøèëè 18 ãîäèíè, èìàò ïðàâî íà îñíîâåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê â ðàçìåð íå ïî-ìàëêî îò 26 ðàáîòíè äíè, âêëþ÷èòåëíî è çà êàëåíäàðíàòà ãîäèíà, ïðåç êîÿòî íàâúðøâàò 18 ãîäèíè.
 Ðàçäåë II
Ñïåöèàëíà çàêðèëà íà æåíèòå

   ×ë. 306. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Çàùèòà íà áðåìåííèòå æåíè è íà êúðìà÷êèòå
    ×ë. 307. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 52 îò 2004 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò íå ìîæå äà âúçëàãà, êàêòî è äà çàäúëæàâà áðåìåííè æåíè è êúðìà÷êè, êàêòî è ðàáîòíè÷êè è ñëóæèòåëêè â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, äà èçâúðøâàò ðàáîòà, êîÿòî èçëàãà íà îïàñíîñò èëè çàñòðàøàâà ñèãóðíîñòòà è çäðàâåòî èì.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Áðåìåííàòà æåíà èëè êúðìà÷êàòà, êàêòî è ðàáîòíè÷êàòà è ñëóæèòåëêàòà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, ìîæå äà îòêàæå èçïúëíåíèåòî íà ðàáîòà, êîÿòî å îïðåäåëåíà êàòî âðåäíà çà çäðàâåòî íà ìàéêàòà èëè äåòåòî èëè çà êîÿòî ñëåä îöåíêà íà ðèñêà å îïðåäåëåíî, ÷å ïðåäñòàâëÿâà ñúùåñòâåí ðèñê çà çäðàâåòî íà ìàéêàòà èëè íà íåéíîòî äåòå.
 (3) Ñïèñúêúò íà ðàáîòèòå è óñëîâèÿòà íà òðóä ïî àë. 1 ñå îïðåäåëÿ ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
  Ñòàè çà æåíè
   ×ë. 308. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Ðàáîòîäàòåë, ïðè êîãîòî ðàáîòÿò 20 è ïîâå÷å æåíè, å äëúæåí äà îáçàâåäå ñòàè çà ëè÷íà õèãèåíà íà æåíèòå è ñòàè çà ïî÷èâêà íà áðåìåííèòå è ðàáîòíè÷êèòå è ñëóæèòåëêèòå â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî ïî ðåä, óñòàíîâåí îò ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
  Òðóäîóñòðîÿâàíå íà áðåìåííè æåíè èëè êúðìà÷êè
    ×ë. 309. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., èçì. è äîï., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Êîãàòî áðåìåííà æåíà èëè êúðìà÷êà, êàêòî è ðàáîòíè÷êà è ñëóæèòåëêà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, èçïúëíÿâà íåïîäõîäÿùà çà ñúñòîÿíèåòî é ðàáîòà, ïî ïðåäïèñàíèå íà çäðàâíèòå îðãàíè ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäïðèåìà íåîáõîäèìèòå ìåðêè çà âðåìåííî ïðèñïîñîáÿâàíå íà óñëîâèÿòà íà òðóä íà ðàáîòíîòî ìÿñòî è/èëè ðàáîòíîòî âðåìå ñ îãëåä ïðåìàõâàíå íà ðèñêà çà áåçîïàñíîñòòà è çäðàâåòî èì. Àêî ïðèñïîñîáÿâàíåòî íà óñëîâèÿòà íà òðóä íà ðàáîòíîòî ìÿñòî è/èëè íà ðàáîòíîòî âðåìå å òåõíè÷åñêè è/èëè îáåêòèâíî íåîñúùåñòâèìî èëè íå å îïðàâäàíî äà ñå èçèñêâà ïîðàäè îñíîâàòåëíè ïðè÷èíè, ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäïðèåìà íåîáõîäèìèòå ìåðêè çà ïðåìåñòâàíå íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà íà äðóãà ïîäõîäÿùà ðàáîòà.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., èçì., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Ïðåäïèñàíèåòî íà çäðàâíèòå îðãàíè å çàäúëæèòåëíî çà èçïúëíåíèå îò áðåìåííàòà, êúðìà÷êàòà, ðàáîòíè÷êàòà è ñëóæèòåëêàòà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, êàêòî è îò ðàáîòîäàòåëÿ. Äî èçïúëíåíèåòî íà ïðåäïèñàíèåòî çà ïðåìåñòâàíå òÿ ñå îñâîáîæäàâà îò çàäúëæåíèåòî äà èçïúëíÿâà íåïîäõîäÿùàòà çà ñúñòîÿíèåòî é ðàáîòà, à ðàáîòîäàòåëÿò é èçïëàùà îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà ïîëó÷àâàíîòî áðóòíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà ìåñåöà, ïðåäõîæäàù äåíÿ íà èçäàâàíåòî íà ïðåäïèñàíèåòî.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïîëó÷àâà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà. Êîãàòî òî å ïî-íèñêî îò òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå çà ïðåäèøíàòà ðàáîòà, èìà ïðàâî íà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå çà ðàçëèêàòà â òðóäîâèòå âúçíàãðàæäåíèÿ ñúãëàñíî îòäåëåí çàêîí.
 (4) (Äîï. - ÄÂ, áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ñúâìåñòíî ñúñ çäðàâíèòå îðãàíè îïðåäåëÿ åæåãîäíî äëúæíîñòè è ðàáîòíè ìåñòà, ïîäõîäÿùè çà çàåìàíå îò áðåìåííè æåíè è êúðìà÷êè, êàêòî è ðàáîòíè÷êè è ñëóæèòåëêè â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî.
 Êîìàíäèðîâàíå íà áðåìåííè æåíè è ìàéêè ñ äåöà
   ×ë. 310. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò íå ìîæå äà êîìàíäèðîâà áðåìåííà æåíà, ðàáîòíè÷êà è ñëóæèòåëêà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî è ìàéêà íà äåòå äî 3-ãîäèøíà âúçðàñò áåç íåéíîòî ïèñìåíî ñúãëàñèå.
   ×ë. 311. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Íàäîìíà ðàáîòà
   ×ë. 312. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà - ìàéêà íà ìàëêî äåòå, äî íàâúðøâàíå íà 6-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî èìà ïðàâî äà ðàáîòè íàäîìíî ïðè ñúùèÿ èëè ïðè äðóã ðàáîòîäàòåë.
 (2) Êîãàòî ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ïðåìèíå íà íàäîìíà ðàáîòà ïðè ñúùèÿ ðàáîòîäàòåë, òîé å äëúæåí ñëåä êàòî ïðåñòàíå äà ðàáîòè íàäîìíî, íî íå ïî-êúñíî îò íàâúðøâàíå íà 6-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî, äà é îñèãóðè ðàáîòàòà, êîÿòî å èçïúëíÿâàëà ïðåäè òîâà, à àêî äëúæíîñòòà å ñúêðàòåíà - ñ íåéíî ñúãëàñèå äðóãà ïîäõîäÿùà ðàáîòà.
 (3) Êîãàòî ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïî àë. 1 ïðåìèíå íà íàäîìíà ðàáîòà ïðè äðóã ðàáîòîäàòåë, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñ ðàáîòîäàòåëÿ, ïðè êîãîòî å íà ðàáîòà êúì äåíÿ íà ïðåìèíàâàíåòî, íå ñå ïðåêðàòÿâà, à ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ñå íàìèðà â íåïëàòåí îòïóñê. Êîãàòî òÿ ïðåñòàíå äà ðàáîòè íàäîìíî, íî íå ïî-êúñíî îò íàâúðøâàíå íà 6-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî, íåïëàòåíèÿò îòïóñê ñå ïðåêðàòÿâà. Àêî äëúæíîñòòà å ñúêðàòåíà, ðàáîòîäàòåëÿò ñ íåéíî ñúãëàñèå é îñèãóðÿâà äðóãà ïîäõîäÿùà ðàáîòà.
 Ïîëçóâàíå íà ïðàâàòà íà ìàéêàòà îò áàùàòà
    ×ë. 313. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïðàâàòà íà ìàéêàòà ïî ÷ë. 310 è 312 ìîãàò äà ñå ïîëçóâàò îò áàùàòà, êîãàòî ìàéêàòà íå å â ñúñòîÿíèå äà ñå ïîëçóâà îò òÿõ.
 Çàäúëæåíèå çà óâåäîìÿâàíå
    ×ë. 313à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Áðåìåííàòà ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, êàêòî è ðàáîòíè÷êà è ñëóæèòåëêà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, ïîëçâà ïðàâà ïî ÷ë. 140, àë. 4, ò. 2, ÷ë. 147, àë. 1, ò. 2, ÷ë. 157, àë. 2, ÷ë. 307, 309, 310 è ÷ë. 333, àë. 5 ñëåä óäîñòîâåðÿâàíå íà ñúñòîÿíèåòî ñè ïðåä ðàáîòîäàòåëÿ ñ íàäëåæåí äîêóìåíò, èçäàäåí îò êîìïåòåíòíèòå çäðàâíè îðãàíè.
 (2) Ïðè ïðåêúñâàíå íà áðåìåííîñòòà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïî àë. 1 å äëúæíà â 7-äíåâåí ñðîê äà óâåäîìè ðàáîòîäàòåëÿ.
 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò è äëúæíîñòíèòå ëèöà â ïðåäïðèÿòèåòî ñà äëúæíè äà îïàçâàò â òàéíà îáñòîÿòåëñòâàòà ïî àë. 1 è 2.
 Ðàçäåë III
Ñïåöèàëíà çàêðèëà íà ëèöàòà ñ íàìàëåíà ðàáîòîñïîñîáíîñò

 Îñíîâàíèå çà òðóäîóñòðîÿâàíå
   ×ë. 314. Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ïîðàäè áîëåñò èëè òðóäîâà çëîïîëóêà íå ìîæå äà èçïúëíÿâà âúçëîæåíàòà ìó ðàáîòà, íî áåç îïàñíîñò çà çäðàâåòî ñè ìîæå äà èçïúëíÿâà äðóãà ïîäõîäÿùà ðàáîòà èëè ñúùàòà ðàáîòà ïðè îáëåê÷åíè óñëîâèÿ, ñå òðóäîóñòðîÿâà íà äðóãà ðàáîòà èëè íà ñúùàòà ðàáîòà ïðè ïîäõîäÿùè óñëîâèÿ ïî ïðåäïèñàíèå íà çäðàâíèòå îðãàíè.
  Ðàáîòíè ìåñòà çà òðóäîóñòðîÿâàíå
   ×ë. 315. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã., áð. 15 îò 2010 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ñ ïîâå÷å îò 50 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè å äëúæåí äà îïðåäåëÿ åæåãîäíî ðàáîòíè ìåñòà, ïîäõîäÿùè çà òðóäîóñòðîÿâàíå îò 4 äî 10 ïðîöåíòà îò îáùèÿ áðîé íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â çàâèñèìîñò îò èêîíîìè÷åñêàòà äåéíîñò.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 61 îò 2011 ã.) Ïðè îïðåäåëÿíåòî íà îáùèÿ áðîé íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî àë. 1 íå ñå âçåìàò ïðåäâèä ìîðñêèòå ëèöà, ðàáîòåùè â ïðåäïðèÿòèåòî.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., ïðåäèøíà àë. 2, áð. 61 îò 2011 ã.) ×àñòòà îò îáùèÿ áðîé íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî àë. 1 ïî èêîíîìè÷åñêè äåéíîñòè ñå îïðåäåëÿ îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è îò ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
  Ñïåöèàëèçèðàíè ïðåäïðèÿòèÿ è öåõîâå çà ëèöà ñ òðàéíî íàìàëåíà ðàáîòîñïîñîáíîñò (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã.)
   ×ë. 316. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., èçì., áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã.) Ìèíèñòðèòå, ðúêîâîäèòåëèòå íà äðóãèòå âåäîìñòâà è îáùèíñêèòå ñúâåòè ñà äëúæíè äà ñúçäàâàò ñïåöèàëèçèðàíè äúðæàâíè (îáùèíñêè) ïðåäïðèÿòèÿ, à ðàáîòîäàòåëèòå ñ ïîâå÷å îò 300 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè - öåõîâå è äðóãè çâåíà çà ðàáîòà íà ëèöà ñ òðàéíî íàìàëåíà ðàáîòîñïîñîáíîñò.
 (2) Äåéíîñòòà íà ñïåöèàëèçèðàíèòå ïðåäïðèÿòèÿ, öåõîâå è çâåíà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå ïëàíèðà è îò÷èòà îòäåëíî, à çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â òÿõ ñå óñòàíîâÿâàò ñïåöèôè÷íè ïðàâèëà çà íîðìèðàíå, îò÷èòàíå è çàïëàùàíå íà òðóäà ïî ðåä, óñòàíîâåí îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 Òðóäîóñòðîÿâàíå íà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè (Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 317. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã.) Íåîáõîäèìîñòòà îò ïðåìåñòâàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà äðóãà ïîäõîäÿùà ðàáîòà èëè íà ñúùàòà ðàáîòà ïðè îáëåê÷åíè óñëîâèÿ, õàðàêòåðúò íà ðàáîòàòà, óñëîâèÿòà íà òðóäà è ñðîêúò íà ïðåìåñòâàíåòî ñå îïðåäåëÿò ïî ïðåäïèñàíèå íà çäðàâíèòå îðãàíè.
 (2) Ïðåäïèñàíèåòî çà òðóäîóñòðîÿâàíå, èçäàäåíî îò çäðàâíèòå îðãàíè, çàäúëæàâà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà íå èçïúëíÿâà ðàáîòàòà, îò êîÿòî ñå ïðåìåñòâà, à ðàáîòîäàòåëÿ - äà íå ãî äîïóñêà äî òàçè ðàáîòà.
 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà ïðåìåñòè ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà ïîäõîäÿùà ðàáîòà ñúãëàñíî ïðåäïèñàíèåòî íà çäðàâíèòå îðãàíè â 7-äíåâåí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî ìó.
 (4) Ïðè íåèçïúëíåíèå íà ïðåäïèñàíèåòî íà çäðàâíèòå îðãàíè îò ðàáîòîäàòåëÿ òîé äúëæè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ îáåçùåòåíèå ïî ÷ë. 217.
    ×ë. 318. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê
   ×ë. 319. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 25 îò 2001 ã., äîï., áð. 108 îò 2008 ã., èçì., áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã.) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñ òðàéíî íàìàëåíà ðàáîòîñïîñîáíîñò 50 è íàä 50 íà ñòî èìàò ïðàâî íà îñíîâåí ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê â ðàçìåð íå ïî-ìàëêî îò 26 ðàáîòíè äíè.
 Òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå
   ×ë. 320. (1) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å òðóäîóñòðîåí ïî ðåäà íà òîçè ðàçäåë, ïîëó÷àâà òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå çà èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã.) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë ñ òðàéíî íàìàëåíà ðàáîòîñïîñîáíîñò ïîä 50 íà ñòî, êîéòî å òðóäîóñòðîåí çà îïðåäåëåí ñðîê è çà íîâàòà ðàáîòà ïîëó÷àâà ïî-íèñêî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå îò âúçíàãðàæäåíèåòî íà ïðåäèøíàòà ðàáîòà, èìà ïðàâî íà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå çà ðàçëèêàòà â òðóäîâèòå âúçíàãðàæäåíèÿ ñúãëàñíî îòäåëåí çàêîí.
    ×ë. 321. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Ðàçäåë IV
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Ñïåöèàëíà çàêðèëà íà ðàáîòåùèòå ïåíñèîíåðè

   ×ë. 322. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 323. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 324. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    Ãëàâà øåñòíàäåñåòà
ÏÐÅÊÐÀÒßÂÀÍÅ ÍÀ ÒÐÓÄÎÂÎÒÎ ÏÐÀÂÎÎÒÍÎØÅÍÈÅ

 Ðàçäåë I
Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð

 Îáùè îñíîâàíèÿ çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 325. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 325 - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ïðåêðàòÿâà áåç êîÿòî è äà å îò ñòðàíèòå äà äúëæè ïðåäèçâåñòèå:
 1. ïî âçàèìíî ñúãëàñèå íà ñòðàíèòå, èçðàçåíî ïèñìåíî. Ñòðàíàòà, êúì êîÿòî å îòïðàâåíî ïðåäëîæåíèåòî, å äëúæíà äà âçåìå îòíîøåíèå ïî íåãî è äà óâåäîìè äðóãàòà ñòðàíà â 7-äíåâåí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî ìó. Àêî òÿ íå íàïðàâè òîâà, ñìÿòà ñå, ÷å ïðåäëîæåíèåòî íå å ïðèåòî;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) êîãàòî óâîëíåíèåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áúäå ïðèçíàòî çà íåçàêîííî èëè áúäå âúçñòàíîâåí íà ïðåäèøíàòà ìó ðàáîòà îò ñúäà è ñúùèÿò íå ñå ÿâè äà ÿ çàåìå â ñðîêà ïî ÷ë. 345, àë. 1; 
3. ñ èçòè÷àíå íà óãîâîðåíèÿ ñðîê;
 4. ñúñ çàâúðøâàíå íà îïðåäåëåíàòà ðàáîòà;
 5. ñúñ çàâðúùàíå íà çàìåñòâàíèÿ íà ðàáîòà;
 6. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) êîãàòî äëúæíîñòòà å îïðåäåëåíà çà çàåìàíå îò áðåìåííà èëè îò òðóäîóñòðîåí è ñå ÿâè êàíäèäàò, êîéòî èìà ïðàâî äà ÿ çàåìå;
 7. (îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.); 
8. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ñ ïîñòúïâàíå íà ðàáîòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êîéòî å èçáðàí èëè å ñïå÷åëèë êîíêóðñà;
 9. (èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.07.2009 ã.) ïðè íåâúçìîæíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà èçïúëíÿâà âúçëîæåíàòà ìó ðàáîòà ïîðàäè áîëåñò, äîâåëà äî òðàéíî íàìàëåíà ðàáîòîñïîñîáíîñò, èëè ïî çäðàâíè ïðîòèâîïîêàçàíèÿ âúç îñíîâà íà çàêëþ÷åíèå íà òðóäîâî-åêñïåðòíàòà ëåêàðñêà êîìèñèÿ. Â òîçè ñëó÷àé ïðåêðàòÿâàíåòî íå ñå äîïóñêà, àêî ïðè ðàáîòîäàòåëÿ èìà äðóãà ðàáîòà, ïîäõîäÿùà çà çäðàâíîòî ñúñòîÿíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è òîé å ñúãëàñåí äà ÿ çàåìå;
 10. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ñúñ ñìúðòòà íà ëèöåòî, ñ êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ñêëþ÷èë òðóäîâèÿ äîãîâîð ñ îãëåä íà ëè÷íîñòòà ìó;
 11. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ñúñ ñìúðòòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ;
 12. (íîâà - ÄÂ, áð. 67 îò 1999 ã.) ïîðàäè îïðåäåëÿíåòî íà äëúæíîñòòà çà çàåìàíå îò äúðæàâåí ñëóæèòåë.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ïî ÷ë. 68, àë. 6 ñå ïðåêðàòÿâà ñ ïðåêðàòÿâàíåòî íà äúëãîñðî÷íàòà êîìàíäèðîâêà ïî Çàêîíà çà äèïëîìàòè÷åñêàòà ñëóæáà, áåç êîÿòî è äà å îò ñòðàíèòå äà äúëæè ïðåäèçâåñòèå.
  Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñ ïðåäèçâåñòèå
 (Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
    ×ë. 326. (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ïðåêðàòè òðóäîâèÿ äîãîâîð, êàòî îòïðàâè ïèñìåíî ïðåäèçâåñòèå äî ðàáîòîäàòåëÿ.
 (2) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ñðîêúò íà ïðåäèçâåñòèåòî ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà áåçñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð å 30 äíè, äîêîëêîòî ñòðàíèòå íå ñà óãîâîðèëè ïî-äúëúã ñðîê, íî íå ïîâå÷å îò 3 ìåñåöà. Â êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð ñðîêúò íà ïðåäèçâåñòèåòî ïðè óâîëíåíèå ïî ÷ë. 328, àë. 1, ò. 1 - 4 è ò. 11 ìîæå äà áúäå ïîñòàâåí â çàâèñèìîñò îò ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà òðóäîâèÿ ñòàæ íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðè ñúùèÿ ðàáîòîäàòåë. Ñðîêúò íà ïðåäèçâåñòèåòî ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð å 3 ìåñåöà, íî íå ïîâå÷å îò îñòàòúêà îò ñðîêà íà äîãîâîðà.
 (3) Çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî çàåìàò ìàòåðèàëíî-îò÷åòíè÷åñêè äëúæíîñòè, â ñëó÷àé ÷å ïðåäàâàíåòî íà ïîâåðåíîòî èìóùåñòâî íå ìîæå äà ñå èçâúðøè â 30-äíåâíèÿ ñðîê ïî àë. 2, âðåìåòî çà ïðåäàâàíå ìîæå äà ñå óäúëæè, íî íå ïîâå÷å îò 2 ìåñåöà îáùî ñ ïðåäèçâåñòèåòî.
 (4) Ñðîêúò íà ïðåäèçâåñòèåòî çàïî÷âà äà òå÷å îò ñëåäâàùèÿ äåí íà ïîëó÷àâàíåòî ìó. Ïðåäèçâåñòèåòî ìîæå äà ñå îòòåãëè, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ñúîáùè çà òîâà ïðåäè èëè åäíîâðåìåííî ñ ïîëó÷àâàíåòî ìó. Òî ìîæå äà ñå îòòåãëè è äî èçòè÷àíåòî íà ñðîêà ìó ñúñ ñúãëàñèåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (5) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áåç ïðåäèçâåñòèå
 (Çàãë. äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
    ×ë. 327. (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 327, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ìîæå äà ïðåêðàòè òðóäîâèÿ äîãîâîð ïèñìåíî, áåç ïðåäèçâåñòèå, êîãàòî:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) íå ìîæå äà èçïúëíÿâà âúçëîæåíàòà ìó ðàáîòà ïîðàäè çàáîëÿâàíå è ðàáîòîäàòåëÿò íå ìó îñèãóðè äðóãà ïîäõîäÿùà ðàáîòà ñúîáðàçíî ïðåäïèñàíèåòî íà çäðàâíèòå îðãàíè;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ðàáîòîäàòåëÿò çàáàâè èçïëàùàíåòî íà òðóäîâîòî âúçíàãðàæäåíèå èëè íà îáåçùåòåíèå ïî òîçè êîäåêñ èëè ïî îáùåñòâåíîòî îñèãóðÿâàíå;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ðàáîòîäàòåëÿò ïðîìåíè ìÿñòîòî èëè õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà èëè óãîâîðåíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî èìà ïðàâî äà èçâúðøè òàêèâà ïðîìåíè, êàêòî è êîãàòî íå èçïúëíè äðóãè çàäúëæåíèÿ, óãîâîðåíè ñ òðóäîâèÿ äîãîâîð èëè ñ êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð, èëè óñòàíîâåíè ñ íîðìàòèâåí àêò;
 3à. (íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., äîï., áð. 108 îò 2008 ã.) â ðåçóëòàò íà èçâúðøåíà ïðîìÿíà ïî ÷ë. 123, àë. 1 è ÷ë. 123à, àë. 1 çíà÷èòåëíî ñå âëîøàò óñëîâèÿòà íà òðóä ïðè íîâèÿ ðàáîòîäàòåë;
 4. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ïðåìèíàâà íà ïëàòåíà èçáîðíà ðàáîòà èëè ïîñòúïâà íà íàó÷íà ðàáîòà âúç îñíîâà íà êîíêóðñ;
 5. (îòì. - ÄÂ, áð. 46 îò 2007 ã.); 
6. ïðîäúëæàâà îáðàçîâàíèåòî ñè â ó÷åáíî çàâåäåíèå íà ðåäîâíî îáó÷åíèå èëè ïîñòúïâà íà ðåäîâíà äîêòîðàíòóðà;
 7. (äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 108 îò 2008 ã.) ðàáîòè íà ñðî÷åí òðóäîâ äîãîâîð ïî ÷ë. 68, àë. 1, ò. 1 èëè ò. 3 è ïðåìèíå íà äðóãà ðàáîòà çà íåîïðåäåëåíî âðåìå;
 7à. (íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) ðàáîòè ïî òðóäîâ äîãîâîð ñ ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è ñêëþ÷è òðóäîâ äîãîâîð ñ äðóã ðàáîòîäàòåë, êîéòî íå å ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà;
 8. å âúçñòàíîâåí íà ðàáîòà ïî ñúîòâåòíèÿ ðåä ïîðàäè ïðèçíàâàíå íà óâîëíåíèåòî çà íåçàêîííî, çà äà çàåìå ðàáîòàòà, íà êîÿòî å âúçñòàíîâåí;
 9. (íîâà - ÄÂ, áð. 67 îò 1999 ã.) ïîñòúïâà íà äúðæàâíà ñëóæáà;
 10. (íîâà - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) ðàáîòîäàòåëÿò ïðåóñòàíîâè äåéíîñòòà ñè;
 11. (íîâà - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) ðàáîòîäàòåëÿò å ïðåäîñòàâèë íåïëàòåí îòïóñê íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áåç íåãîâî ñúãëàñèå;
 12. (íîâà – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) å ïðèäîáèë ïðàâî íà ïåíñèÿ çà îñèãóðèòåëåí ñòàæ è âúçðàñò. 
(2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., äîï., áð. 27 îò 2014 ã., èçì., áð. 85 îò 2017 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1, ò. 10, êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ìîæå äà ïîäàäå ïèñìåíîòî ñè çàÿâëåíèå çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð, ïîðàäè òîâà ÷å ðàáîòîäàòåëÿò, ëèöåòî, êîåòî ãî ïðåäñòàâëÿâà, èëè ëèöåòî, îïðåäåëåíî äà ïîëó÷àâà êîðåñïîíäåíöèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ, íå ìîãàò äà áúäàò íàìåðåíè íà àäðåñà íà óïðàâëåíèå, ïîñî÷åí â òðóäîâèÿ äîãîâîð, çàÿâëåíèåòî ìîæå äà ñå ïîäàäå â èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà ïî ñåäàëèùåòî èëè àäðåñà íà óïðàâëåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ. Çàÿâëåíèåòî ìîæå äà ñå èçïðàòè â èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà ñ ïðåïîðú÷àíî ïèñìî ñ îáðàòíà ðàçïèñêà èëè ïî åëåêòðîíåí ïúò, ïîäïèñàíî ñ óñúâúðøåíñòâàí åëåêòðîíåí ïîäïèñ, óñúâúðøåíñòâàí åëåêòðîíåí ïîäïèñ, îñíîâàí íà óäîñòîâåðåíèå çà åëåêòðîííè ïîäïèñè, èëè êâàëèôèöèðàí åëåêòðîíåí ïîäïèñ, ñúãëàñíî èçèñêâàíèÿòà íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 910/2014 íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 23 þëè 2014 ã. îòíîñíî åëåêòðîííàòà èäåíòèôèêàöèÿ è óäîñòîâåðèòåëíèòå óñëóãè ïðè åëåêòðîííè òðàíñàêöèè íà âúòðåøíèÿ ïàçàð è çà îòìÿíà íà Äèðåêòèâà 1999/93/ÅÎ (OB, L 257/73 îò 28 àâãóñò 2014 ã.) è íà Çàêîíà çà åëåêòðîííèÿ äîêóìåíò è åëåêòðîííèòå óäîñòîâåðèòåëíè óñëóãè. Àêî ñëåä ïðîâåðêà, èçâúðøåíà ñúâìåñòíî îò êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà, Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò è Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå, ñå óñòàíîâè, ÷å äåéñòâèòåëíî ðàáîòîäàòåëÿò å ïðåóñòàíîâèë äåéíîñòòà ñè, òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñìÿòà ïðåêðàòåí îò äàòàòà íà çàâåæäàíå íà çàÿâëåíèåòî â èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà ïî ñåäàëèùåòî èëè àäðåñà íà óïðàâëåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Ðåäúò çà èçâúðøâàíå íà ïðîâåðêàòà ïî àë. 2 ñå îïðåäåëÿ ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà, ñúãëàñóâàíà ñ óïðàâèòåëÿ íà Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò è ñ èçïúëíèòåëíèÿ äèðåêòîð íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå.
  Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð îò ðàáîòîäàòåëÿ ñ ïðåäèçâåñòèå
   ×ë. 328. (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåêðàòè òðóäîâèÿ äîãîâîð, êàòî îòïðàâè ïèñìåíî ïðåäèçâåñòèå äî ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ â ñðîêîâåòå ïî ÷ë. 326, àë. 2 â ñëåäíèòå ñëó÷àè:
 1. ïðè çàêðèâàíå íà ïðåäïðèÿòèåòî;
 2. ïðè çàêðèâàíå íà ÷àñò îò ïðåäïðèÿòèåòî èëè ñúêðàùàâàíå íà ùàòà;
 3. ïðè íàìàëÿâàíå íà îáåìà íà ðàáîòàòà;
 4. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) ïðè ñïèðàíå íà ðàáîòà çà ïîâå÷å îò 15 ðàáîòíè äíè;
 5. ïðè ëèïñà íà êà÷åñòâà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà åôåêòèâíî èçïúëíåíèå íà ðàáîòàòà;
 6. êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ïðèòåæàâà íåîáõîäèìîòî îáðàçîâàíèå èëè ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ çà èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà;
 7. ïðè îòêàç íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà ïîñëåäâà ïðåäïðèÿòèåòî èëè íåãîâîòî ïîäåëåíèå, â êîåòî ðàáîòè, êîãàòî òî ñå ïðåìåñòâà â äðóãî íàñåëåíî ìÿñòî èëè ìåñòíîñò;
 8. êîãàòî çàåìàíàòà îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äëúæíîñò òðÿáâà äà áúäå îñâîáîäåíà çà âúçñòàíîâÿâàíå íà íåçàêîííî óâîëíåí ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, çàåìàë ïðåäè òîâà ñúùàòà äëúæíîñò;
 9. (îòì. - ÄÂ, áð. 46 îò 2007 ã.); 
10. (èçì. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., äîï., áð. 28 îò 1996 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 101 îò 2010 ã., áð. 7 îò 2012 ã., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) ïðè ïðèäîáèâàíå ïðàâî íà ïåíñèÿ çà îñèãóðèòåëåí ñòàæ è âúçðàñò, ïðè íàâúðøâàíå íà 65-ãîäèøíà âúçðàñò – çà ïðîôåñîðè, äîöåíòè è äîêòîðè íà íàóêèòå, îñâåí â ñëó÷àèòå íà § 11 îò ïðåõîäíèòå è çàêëþ÷èòåëíèòå ðàçïîðåäáè íà Çàêîíà çà âèñøåòî îáðàçîâàíèå;
 10à. (íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.01.2016 ã.) êîãàòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ å îòïóñíàòà ïåíñèÿ çà îñèãóðèòåëåí ñòàæ è âúçðàñò â íàìàëåí ðàçìåð ïî ÷ë. 68à îò Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå;
 10á. (íîâà - ÄÂ, áð. 46 îò 2010 ã., â ñèëà îò 18.06.2010 ã., èçì., áð. 100 îò 2010 ã., â ñèëà îò 1.01.2011 ã., ïðåäèøíà ò. 10à, áð. 98 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.01.2016 ã.) êîãàòî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå å âúçíèêíàëî, ñëåä êàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ïðèäîáèë è óïðàæíèë ïðàâîòî ñè íà ïåíñèÿ çà îñèãóðèòåëåí ñòàæ è âúçðàñò;
 10â. (íîâà – ÄÂ, áð. 98 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.01.2016 ã.) êîãàòî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå å âúçíèêíàëî ñ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, ñëåä êàòî ìó å îòïóñíàòà ïåíñèÿ çà îñèãóðèòåëåí ñòàæ è âúçðàñò â íàìàëåí ðàçìåð ïî ÷ë. 68à îò Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå;
 11. ïðè ïðîìÿíà íà èçèñêâàíèÿòà çà èçïúëíåíèå íà äëúæíîñòòà, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå îòãîâàðÿ íà òÿõ;
 12. ïðè îáåêòèâíà íåâúçìîæíîñò çà èçïúëíåíèå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Îñâåí â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 ñëóæèòåëèòå îò ðúêîâîäñòâîòî íà ïðåäïðèÿòèåòî ìîãàò äà áúäàò óâîëíåíè ñ ïðåäèçâåñòèå â ñðîêîâåòå ïî ÷ë. 326, àë. 2 è ïîðàäè ñêëþ÷âàíåòî íà äîãîâîð çà óïðàâëåíèå íà ïðåäïðèÿòèåòî. Óâîëíåíèåòî ìîæå äà áúäå èçâúðøåíî ñëåä çàïî÷âàíå íà èçïúëíåíèåòî ïî äîãîâîðà çà óïðàâëåíèå, íî íå ïî-êúñíî îò 9 ìåñåöà.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 46 îò 2010 ã., â ñèëà îò 18.06.2010 ã., äîï., áð. 98 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.01.2016 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1, ò. 10à, 10á è 10â ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïîëó÷è ñëóæåáíî îò Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò èíôîðìàöèÿ îòíîñíî íàëè÷èåòî íà óïðàæíåíî ïðàâî íà ïåíñèÿ îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ. Íàöèîíàëíèÿò îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò ïðåäîñòàâÿ áåçâúçìåçäíî èíôîðìàöèÿòà â 14-äíåâåí ñðîê îò ïîëó÷àâàíå íà èñêàíåòî.
    ×ë. 328à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 2 îò 1996 ã.).
    ×ë. 328á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 2 îò 1996 ã.).
  Ïðàâî íà ïîäáîð
   ×ë. 329. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïðè çàêðèâàíå íà ÷àñò îò ïðåäïðèÿòèåòî, êàêòî è ïðè ñúêðàùàâàíå â ùàòà èëè íàìàëÿâàíå íà îáåìà íà ðàáîòàòà, ðàáîòîäàòåëÿò èìà ïðàâî íà ïîäáîð è ìîæå â èíòåðåñ íà ïðîèçâîäñòâîòî èëè ñëóæáàòà äà óâîëíè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, äëúæíîñòèòå íà êîèòî íå ñå ñúêðàùàâàò, çà äà îñòàíàò íà ðàáîòà òåçè, êîèòî èìàò ïî-âèñîêà êâàëèôèêàöèÿ è ðàáîòÿò ïî-äîáðå.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 25 îò 2001 ã.). 
(3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 25 îò 2001 ã.). 
(4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 23 îò 1992 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 100 îò 1992 ã., îòì., áð. 25 îò 2001 ã.).
  Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð îò ðàáîòîäàòåëÿ áåç ïðåäèçâåñòèå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
   ×ë. 330. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåêðàòè òðóäîâèÿ äîãîâîð áåç ïðåäèçâåñòèå, êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò áúäå çàäúðæàí çà èçïúëíåíèå íà ïðèñúäà.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàáîòîäàòåëÿò ïðåêðàòÿâà òðóäîâèÿ äîãîâîð áåç ïðåäèçâåñòèå, êîãàòî:
 1. (îòì., ïðåäèøíà ò. 2 - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò áúäå ëèøåí ñ ïðèñúäà èëè ïî àäìèíèñòðàòèâåí ðåä îò ïðàâî äà óïðàæíÿâà ïðîôåñèÿ èëè äà çàåìà äëúæíîñòòà, íà êîÿòî å íàçíà÷åí;
 2. (ïðåäèøíà ò. 3 - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., èçì., áð. 101 îò 2010 ã.) íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áúäå îòíåòà íàó÷íàòà ñòåïåí, àêî ñêëþ÷âàíåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð å ñòàíàëî ñ îãëåä íà ïðèäîáèòàòà ñòåïåí;
 3. (íîâà - ÄÂ, áð. 83 îò 1998 ã., äîï., áð. 46 îò 2005 ã., èçì., áð. 76 îò 2005 ã., áð. 75 îò 2006 ã., áð. 91 îò 2018 ã.) ñëóæèòåëÿò å çàëè÷åí îò ðåãèñòðèòå íà ñúñëîâíèòå îðãàíèçàöèè ïî Çàêîíà çà ñúñëîâíèòå îðãàíèçàöèè íà ëåêàðèòå è íà ëåêàðèòå ïî äåíòàëíà ìåäèöèíà, îò ðåãèñòúðà íà ñúñëîâíàòà îðãàíèçàöèÿ íà ìàãèñòúð-ôàðìàöåâòèòå ïî Çàêîíà çà ñúñëîâíàòà îðãàíèçàöèÿ íà ìàãèñòúð-ôàðìàöåâòèòå èëè îò ðåãèñòúðà íà ñúîòâåòíàòà ñúñëîâíà îðãàíèçàöèÿ ïî Çàêîíà çà ñúñëîâíèòå îðãàíèçàöèè íà ìåäèöèíñêèòå ñåñòðè, àêóøåðêèòå è àñîöèèðàíèòå ìåäèöèíñêè ñïåöèàëèñòè, íà çúáîòåõíèöèòå è íà ïîìîùíèê-ôàðìàöåâòèòå; 
4. (ïðåäèøíà ò. 4 - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà ò. 3, áð. 83 îò 1998 ã., îòì., áð. 52 îò 2004 ã.); 
5. (ïðåäèøíà ò. 5 - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà ò. 4, áð. 83 îò 1998 ã.) ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò îòêàæå äà çàåìå ïðåäëîæåíàòà ìó ïîäõîäÿùà ðàáîòà ïðè òðóäîóñòðîÿâàíå;
 6. (ïðåäèøíà ò. 6 - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøíà ò. 5, áð. 83 îò 1998 ã.) ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò áúäå äèñöèïëèíàðíî óâîëíåí;
 7. (íîâà - ÄÂ, áð. 95 îò 2003 ã.) ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå èçïúëíè çàäúëæåíèåòî çà óâåäîìÿâàíå ïî ÷ë. 126, ò. 12; 
8. (íîâà - ÄÂ, áð. 95 îò 2003 ã.) å íàëèöå íåñúâìåñòèìîñò â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 107à, àë. 1; 
9. (íîâà - ÄÂ, áð. 94 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., èçì., áð. 7 îò 2018 ã.) ñ âëÿçúë â ñèëà àêò å óñòàíîâåí êîíôëèêò íà èíòåðåñè ïî Çàêîíà çà ïðîòèâîäåéñòâèå íà êîðóïöèÿòà è çà îòíåìàíå íà íåçàêîííî ïðèäîáèòîòî èìóùåñòâî;
 10. (íîâà – ÄÂ, áð. 79 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.08.2016 ã.) ïåäàãîãè÷åñêè ñïåöèàëèñò ïî ñìèñúëà íà Çàêîíà çà ïðåäó÷èëèùíîòî è ó÷èëèùíîòî îáðàçîâàíèå å îñúäåí çà óìèøëåíî ïðåñòúïëåíèå îò îáù õàðàêòåð, íåçàâèñèìî îò ðåàáèëèòàöèÿòà;
 11. (íîâà – ÄÂ, áð. 7 îò 2018 ã.) ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ïðåìèíå ïðîâåðêà çà ïî÷òåíîñò, ïðåäâèäåíà â Çàêîíà çà ïðîòèâîäåéñòâèå íà êîðóïöèÿòà è çà îòíåìàíå íà íåçàêîííî ïðèäîáèòîòî èìóùåñòâî.
  Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ïî èíèöèàòèâà íà ðàáîòîäàòåëÿ ñðåùó óãîâîðåíî îáåçùåòåíèå
   ×ë. 331. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., íîâ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåäëîæè ïî ñâîÿ èíèöèàòèâà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ñðåùó îáåçùåòåíèå. Àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå ñå ïðîèçíåñå ïèñìåíî ïî ïðåäëîæåíèåòî â 7-äíåâåí ñðîê, ñå ñìÿòà, ÷å òî íå å ïðèåòî.
 (2) Àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïðèåìå ïðåäëîæåíèåòî ïî àë. 1, ðàáîòîäàòåëÿò ìó äúëæè îáåçùåòåíèå â ðàçìåð íà íå ïî-ìàëêî îò ÷åòèðèêðàòíèÿ ðàçìåð íà ïîñëåäíîòî ïîëó÷åíî ìåñå÷íî áðóòíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå, îñâåí àêî ñòðàíèòå ñà óãîâîðèëè ïî-ãîëÿì ðàçìåð íà îáåçùåòåíèåòî.
 (3) Àêî îáåçùåòåíèåòî ïî àë. 2 íå áúäå ïëàòåíî â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò äàòàòà íà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð, îñíîâàíèåòî çà íåãîâîòî ïðåêðàòÿâàíå ñå ñìÿòà çà îòïàäíàëî.
    ×ë. 332. (Îòì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã.).
 Çàêðèëà ïðè óâîëíåíèå
    ×ë. 333. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 110 îò 1999 ã., â ñèëà îò 17.12.1999 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 328, àë. 1, òî÷êè 2, 3, 5 è 11 è ÷ë. 330, àë. 2, ò. 6 ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà óâîëíè ñàìî ñ ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà çà âñåêè îòäåëåí ñëó÷àé:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, êîÿòî å ìàéêà íà äåòå äî 3-ãîäèøíà âúçðàñò;
 2. òðóäîóñòðîåí ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë;
 3. ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, áîëåäóâàù îò áîëåñò, îïðåäåëåíà â íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî;
 4. ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å çàïî÷íàë ïîëçóâàíåòî íà ðàçðåøåíèÿ ìó îòïóñê;
 5. (íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å èçáðàí çà ïðåäñòàâèòåë íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ðåäà íà ÷ë. 7, àë. 2 è ÷ë. 7à, çà âðåìåòî, äîêàòî èìà òàêîâà êà÷åñòâî;
 5à. (íîâà – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å èçáðàí çà ïðåäñòàâèòåë íà ðàáîòåùèòå ïî áåçîïàñíîñò è çäðàâå ïðè ðàáîòà îò îáùîòî ñúáðàíèå èëè îò ñúáðàíèåòî íà ïúëíîìîùíèöèòå ïî ðåäà íà ÷ë. 6, çà âðåìåòî, äîêàòî èìà òàêîâà êà÷åñòâî;
 6. (íîâà - ÄÂ, áð. 57 îò 2006 ã.) ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å ÷ëåí íà ñïåöèàëåí îðãàí çà ïðåãîâîðè, íà åâðîïåéñêè ðàáîòíè÷åñêè ñúâåò èëè íà ïðåäñòàâèòåëåí îðãàí â åâðîïåéñêî òúðãîâñêî èëè êîîïåðàòèâíî äðóæåñòâî, çà âðåìåòî, äîêàòî èçïúëíÿâà ôóíêöèèòå ñè.
 (2) Â ñëó÷àèòå ïî ò. 2 è 3 íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ïðåäè óâîëíåíèåòî ñå âçåìà ìíåíèåòî è íà òðóäîâî-åêñïåðòíàòà ëåêàðñêà êîìèñèÿ.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 110 îò 1999 ã., â ñèëà îò 17.12.1999 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 328, àë. 1, òî÷êè 2, 3, 5 è 11 è ÷ë. 330, àë. 2, ò. 6 ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà óâîëíè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî å ÷ëåí íà ñèíäèêàëíî ðúêîâîäñòâî â ïðåäïðèÿòèåòî, íà òåðèòîðèàëåí, îòðàñëîâ èëè íàöèîíàëåí ðúêîâîäåí èçáîðåí ñèíäèêàëåí îðãàí, ïðåç âðåìåòî, äîêàòî çàåìà ñúîòâåòíàòà ñèíäèêàëíà äëúæíîñò è äî 6 ìåñåöà ñëåä îñâîáîæäàâàíåòî ìó, ñàìî ñ ïðåäâàðèòåëíîòî ñúãëàñèå íà ñèíäèêàëåí îðãàí, îïðåäåëåí ñ ðåøåíèå íà öåíòðàëíîòî ðúêîâîäñòâî íà ñúîòâåòíàòà ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ.
 (4) Êîãàòî òîâà å ïðåäâèäåíî â êîëåêòèâíèÿ òðóäîâ äîãîâîð, ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà óâîëíè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë ïîðàäè ñúêðàùàâàíå íà ùàòà èëè ïðè íàìàëÿâàíå íà îáåìà íà ðàáîòàòà ñëåä ïðåäâàðèòåëíîòî ñúãëàñèå íà ñúîòâåòíèÿ ñèíäèêàëåí îðãàí â ïðåäïðèÿòèåòî.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., èçì., áð. 46 îò 2007 ã., äîï., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) Áðåìåííà ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà, êàêòî è ðàáîòíè÷êà è ñëóæèòåëêà â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî, ìîæå äà áúäå óâîëíåíà ñ ïðåäèçâåñòèå ñàìî íà îñíîâàíèå ÷ë. 328, àë. 1, ò. 1, 7, 8 è 12, êàêòî è áåç ïðåäèçâåñòèå íà îñíîâàíèå ÷ë. 330, àë. 1 è àë. 2, ò. 6. Â ñëó÷àèòå íà ÷ë. 330, àë. 2, ò. 6 óâîëíåíèåòî ìîæå äà ñòàíå ñàìî ÷ðåç ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà.
 (6) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 5, áð. 52 îò 2004 ã., èçì., áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî ïîëçâà îòïóñê ïî ÷ë. 163, ìîæå äà áúäå óâîëíåí ñàìî íà îñíîâàíèå ÷ë. 328, àë. 1, ò. 1. 
(7) (Ïðåäèøíà àë. 5 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 6, áð. 52 îò 2004 ã.) Çàêðèëàòà ïî òîçè ÷ëåí ñå îòíàñÿ êúì ìîìåíòà íà âðú÷âàíåòî íà çàïîâåäòà çà óâîëíåíèå.
  Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð çà äîïúëíèòåëåí òðóä
   ×ë. 334. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) Îñâåí â ïðåäâèäåíèòå â òîçè êîäåêñ ñëó÷àè òðóäîâèÿò äîãîâîð çà äîïúëíèòåëåí òðóä (÷ë. 110, 111 è 114) è òðóäîâèÿò äîãîâîð ñ óñëîâèå çà ñòàæóâàíå ïî ÷ë. 233á, àë. 1 ìîæå äà áúäå ïðåêðàòåí îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èëè îò ðàáîòîäàòåëÿ è ñ ïðåäèçâåñòèå îò 15 äíè.
 (2) Ïðè óâîëíåíèå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ íå ñå ïðèëàãà ÷ë. 333.
  Ôîðìà è ìîìåíò íà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 335. (1) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ïðåêðàòÿâà ïèñìåíî.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã., áð. 100 îò 1992 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 335, áð. 25 îò 2001 ã.) Òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ïðåêðàòÿâà:
 1. ïðè ïðåêðàòÿâàíå ñ ïðåäèçâåñòèå - ñ èçòè÷àíåòî íà ñðîêà íà ïðåäèçâåñòèåòî;
 2. ïðè íåñïàçâàíå íà ñðîêà íà ïðåäèçâåñòèåòî - ñ èçòè÷àíåòî íà ñúîòâåòíàòà ÷àñò îò ñðîêà íà ïðåäèçâåñòèåòî;
 3. ïðè ïðåêðàòÿâàíå áåç ïðåäèçâåñòèå - îò ìîìåíòà íà ïîëó÷àâàíåòî íà ïèñìåíîòî èçÿâëåíèå çà ïðåêðàòÿâàíåòî íà äîãîâîðà.
  Ïðèëîæèìîñò íà ðàçïîðåäáèòå çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð
   ×ë. 336. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàçïîðåäáèòå íà òîçè ðàçäåë ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíî è çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò êîíêóðñ.
  Ðàçäåë II
Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò èçáîð

 Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïðè èçòè÷àíå íà ñðîêà
   ×ë. 337. Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò èçáîð, ñå ïðåêðàòÿâà ñ èçòè÷àíå íà ñðîêà, çà êîéòî ëèöåòî å èçáðàíî. Àêî ïðè èçòè÷àíå íà òîçè ñðîê íå å ïðîèçâåäåí íîâ èçáîð, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ïðîäúëæàâà äî ïðîèçâåæäàíåòî ìó.
  Îòçîâàâàíå
   ×ë. 338. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò èçáîð, ìîæå äà áúäå ïðåêðàòåíî áåç ïðåäèçâåñòèå îò ñúîòâåòíîòî èçáèðàòåëíî òÿëî.
  Ïðèëîæèìîñò íà ðàçïîðåäáèòå çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð
   ×ë. 339. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò èçáîð, ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíî è îñíîâàíèÿòà çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð ñ èçêëþ÷åíèå íà äèñöèïëèíàðíîòî óâîëíåíèå.
 (2) Â ñëó÷àèòå íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ, êîãàòî çà ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå å íåîáõîäèìî âîëåèçÿâëåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ, òî ñå çàìåñòâà îò ðåøåíèå íà èçáèðàòåëíîòî òÿëî.
  Íåïðèëîæèìîñò íà çàêðèëàòà ïðè óâîëíåíèå
   ×ë. 339à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò èçáîð, ÷ë. 333 íå ñå ïðèëàãà.
 Ïðåêðàòÿâàíå íà èçáîðíîòî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå âúç îñíîâà íà äðóã íîðìàòèâåí àêò èëè óñòàâ
   ×ë. 340. Ðàçïîðåäáèòå íà òîçè ðàçäåë ñå ïðèëàãàò, äîêîëêîòî â çàêîí, â äðóã íîðìàòèâåí àêò èëè â óñòàâ íå å ïðåäâèäåíî äðóãî.
  Ðàçäåë III
(Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, âúçíèêíàëî îò ÷ëåíñòâî â ïðîèçâîäñòâåíà êîîïåðàöèÿ

   ×ë. 341. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 342. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 343. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  Ðàçäåë IV
(Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Çàùèòà ñðåùó íåçàêîííî óâîëíåíèå

 Îñïîðâàíå íà çàêîííîñòòà íà óâîëíåíèåòî
    ×ë. 344. (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò èìà ïðàâî äà îñïîðâà çàêîííîñòòà íà óâîëíåíèåòî ïðåä ðàáîòîäàòåëÿ èëè ïðåä ñúäà è äà èñêà:
 1. ïðèçíàâàíå íà óâîëíåíèåòî çà íåçàêîííî è íåãîâàòà îòìÿíà;
 2. âúçñòàíîâÿâàíå íà ïðåäèøíàòà ðàáîòà;
 3. îáåçùåòåíèå çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî å îñòàíàë áåç ðàáîòà ïîðàäè óâîëíåíèåòî;
 4. ïîïðàâêà íà îñíîâàíèåòî çà óâîëíåíèå, âïèñàíî â òðóäîâàòà êíèæêà èëè â äðóãè äîêóìåíòè.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå è ïî ñâîé ïî÷èí äà îòìåíè çàïîâåäòà çà óâîëíåíèå äî ïðåäÿâÿâàíåòî íà èñê îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðåä ñúäà.
 (3) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî çà èçâúðøâàíå íà óâîëíåíèåòî ñå èçèñêâà ïðåäâàðèòåëíîòî ñúãëàñèå íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà èëè íà ñèíäèêàëåí îðãàí è òàêîâà ñúãëàñèå íå å áèëî èñêàíî èëè íå å áèëî äàäåíî ïðåäè óâîëíåíèåòî, ñúäúò îòìåíÿ çàïîâåäòà çà óâîëíåíèå êàòî íåçàêîííà ñàìî íà òîâà îñíîâàíèå, áåç äà ðàçãëåæäà òðóäîâèÿ ñïîð ïî ñúùåñòâî.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã.) Òðóäîâèòå ñïîðîâå ïî àë. 1 ñå ðàçãëåæäàò îò ðàéîííèÿ ñúä â òðèìåñå÷åí ñðîê îò ïîñòúïâàíåòî íà èñêîâàòà ìîëáà è îò îêðúæíèÿ ñúä - â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò ïîñòúïâàíåòî íà æàëáàòà.
  Âúçñòàíîâÿâàíå íà ïðåäèøíàòà ðàáîòà
   ×ë. 345. (1) Ïðè âúçñòàíîâÿâàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ íà ïðåäèøíàòà ìó ðàáîòà îò ðàáîòîäàòåëÿ èëè îò ñúäà òîé ìîæå äà ÿ çàåìå, àêî â äâóñåäìè÷åí ñðîê îò ïîëó÷àâàíå íà ñúîáùåíèåòî çà âúçñòàíîâÿâàíå ñå ÿâè íà ðàáîòà, îñâåí êîãàòî òîçè ñðîê íå áúäå ñïàçåí ïî óâàæèòåëíè ïðè÷èíè.
 (2) Ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, óâîëíåí ïî ÷ë. 330, àë. 1, ñå âúçñòàíîâÿâà íà ïðåäèøíàòà ðàáîòà ïî ðåäà íà ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ âúç îñíîâà íà âëÿçëà â ñèëà îïðàâäàòåëíà ïðèñúäà.
  Âïèñâàíå íà îòìÿíàòà íà óâîëíåíèåòî
   ×ë. 346. (1) Êîãàòî óâîëíåíèåòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ áúäå ïðèçíàòî çà íåçàêîííî îò ðàáîòîäàòåëÿ èëè îò ñúäà èëè áúäå ïîïðàâåíî îñíîâàíèåòî çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, íàñòúïèëàòà ïðîìÿíà ñå âïèñâà â òðóäîâàòà êíèæêà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
 (2) Âïèñâàíåòî â òðóäîâàòà êíèæêà ñå èçâúðøâà îò ðàáîòîäàòåëÿ, ñ êîãîòî å áèëî ïðåêðàòåíî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, à ïðè îòêàç - îò èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà.
  Ãëàâà ñåäåìíàäåñåòà
ÒÐÓÄÎÂÀ ÊÍÈÆÊÀ È ÒÐÓÄÎÂ ÑÒÀÆ

 Ðàçäåë I
(Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Òðóäîâà êíèæêà

 Ïðåäíàçíà÷åíèå
   ×ë. 347. Òðóäîâàòà êíèæêà å îôèöèàëåí óäîñòîâåðèòåëåí äîêóìåíò çà âïèñàíèòå â íåÿ îáñòîÿòåëñòâà, ñâúðçàíè ñ òðóäîâàòà äåéíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
  Ïðåäñòàâÿíå, èçäàâàíå è ñúõðàíÿâàíå (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 348. (1) Ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïðè ïîñòúïâàíå íà ðàáîòà å äëúæåí äà ïðåäñòàâè íà ðàáîòîäàòåëÿ òðóäîâàòà ñè êíèæêà.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïîñòúïâà çà ïúðâè ïúò íà ðàáîòà, ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí â ñðîê îò 5 äíè äà ãî ñíàáäè ñ òðóäîâà êíèæêà. Ïîñòúïâàíåòî çà ïúðâè ïúò íà ðàáîòà ñå óäîñòîâåðÿâà îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñ ïèñìåíà äåêëàðàöèÿ.
 (3) Òðóäîâàòà êíèæêà ñå ñúõðàíÿâà îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, êîéòî å äëúæåí äà ÿ ïðåäñòàâÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ ïðè ïîèñêâàíå, êàêòî è çà âïèñâàíå íà íîâè îáñòîÿòåëñòâà â íåÿ.
  Ñúäúðæàíèå
   ×ë. 349. (1) Â òðóäîâàòà êíèæêà ñå âïèñâàò ñëåäíèòå äàííè çà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ:
 1. èìå, äàòà è ìÿñòî íà ðàæäàíåòî;
 2. àäðåñ;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) íîìåð íà ëè÷íàòà êàðòà èëè äðóã äîêóìåíò çà ñàìîëè÷íîñò è åäèíåí ãðàæäàíñêè íîìåð;
 4. îáðàçîâàíèå, ïðîôåñèÿ, ñïåöèàëíîñò;
 5. çàåìàíà äëúæíîñò è îðãàíèçàöèîííî çâåíî, â êîåòî ðàáîòè (îòäåë, öåõ, ñëóæáà);
 6. óãîâîðåíîòî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå;
 7. äàòà íà ïîñòúïâàíå íà ðàáîòà;
 8. äàòà è îñíîâàíèå çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå (÷ëåí, àëèíåÿ, òî÷êà è áóêâà îò òîçè êîäåêñ);
 9. ïðîäúëæèòåëíîñò íà âðåìåòî, êîåòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ, êàêòî è íà âðåìåòî, êîåòî íå ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ;
 10. èçïëàòåíè îáåçùåòåíèÿ ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå;
 11. (èçì. - ÄÂ, áð. 59 îò 2007 ã., áð. 86 îò 2017 ã.) çàïîðíè ñúîáùåíèÿ, ïðåäâèäåíè â ÷ë. 512, àë. 5 îò Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ. 
(2) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí òî÷íî è ñâîåâðåìåííî äà âïèñâà â òðóäîâàòà êíèæêà äàííèòå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ è íàñòúïèëèòå ïðîìåíè â òÿõ.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 327, àë. 2 äàòàòà è îñíîâàíèåòî çà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñå âïèñâàò â òðóäîâàòà êíèæêà îò èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà, â êîÿòî å ïîäàäåíî çàÿâëåíèåòî.
   Âïèñâàíå íà óâîëíåíèåòî è âúçñòàíîâÿâàíå íà èçãóáåíà òðóäîâà êíèæêà
   ×ë. 350. (1) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà âïèøå â òðóäîâàòà êíèæêà äàííèòå, ñâúðçàíè ñ ïðåêðàòÿâàíåòî, è äà ÿ ïðåäàäå íåçàáàâíî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
 (2) Êîãàòî òðóäîâàòà êíèæêà áúäå èçãóáåíà ïî âèíà íà ðàáîòîäàòåëÿ, ïî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå èçäàâà íîâà òðóäîâà êíèæêà îò ñúîòâåòíàòà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà. Â òîçè ñëó÷àé ðàáîòîäàòåëÿò ïðåäñòàâÿ íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà íåîáõîäèìèòå äàííè îò ïðåäèøíèòå ðàáîòîäàòåëè.
 (3) Êîãàòî òðóäîâàòà êíèæêà áúäå èçãóáåíà îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà ìó èçäàâà íîâà òðóäîâà êíèæêà âúç îñíîâà íà ïðåäñòàâåíè îò ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äîñòîâåðíè äàííè.
  Âïèñâàíå íà òðóäîâ ñòàæ âúç îñíîâà íà ñúäåáíî ðåøåíèå
   ×ë. 350à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà òðóäîâèÿ ñòàæ, óñòàíîâåí ñúñ ñúäåáíî ðåøåíèå, ñå âïèñâà â òðóäîâàòà êíèæêà îò ðàáîòîäàòåëÿ, à ïðè îòêàç èëè êîãàòî òîâà å íåâúçìîæíî - îò èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà ïî ñåäàëèùåòî èëè àäðåñà íà ðàáîòîäàòåëÿ.
  Ðàçäåë II
Òðóäîâ ñòàæ

 Òðóäîâ ñòàæ ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 351. (1) (Èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 67 îò 1999 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 351, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã.) Òðóäîâ ñòàæ ïî ñìèñúëà íà òîçè êîäåêñ å âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ðàáîòèë ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, äîêîëêîòî äðóãî íå å ïðåäâèäåíî â òîçè êîäåêñ, èëè â äðóã çàêîí, êàêòî è âðåìåòî, ïðåç êîåòî ëèöåòî å ðàáîòèëî êàòî äúðæàâåí ñëóæèòåë.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã.) Òðóäîâ ñòàæ å è âðåìåòî, ïðåç êîåòî å èçïúëíÿâàíà äúðæàâíà ñëóæáà èëè ðàáîòà ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå ñïîðåä çàêîíîäàòåëñòâîòî íà äðóãà äúðæàâà - ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, â äðóãà äúðæàâà - ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè â Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ, êàêòî è âðåìåòî íà çàåìàíå íà äëúæíîñò â èíñòèòóöèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, óäîñòîâåðåíî ñ àêò çà âúçíèêâàíå è çà ïðåêðàòÿâàíå íà ïðàâîîòíîøåíèåòî.
  Âðåìå ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, êîåòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ, áåç ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò äà å ðàáîòèë
   ×ë. 352. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 352 - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã.) Çà òðóäîâ ñòàæ ñå ïðèçíàâà è âðåìåòî ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå å ðàáîòèë, â ñëåäíèòå ñëó÷àè:
 1. ïî÷èâíèòå è ïðàçíè÷íèòå äíè;
 2. (èçì. – ÄÂ, áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) ïîëçâàíèòå ïëàòåíè îòïóñêè íåçàâèñèìî îò òÿõíîòî îñíîâàíèå è íà÷èíà íà çàïëàùàíåòî èì;
 3. (èçì. – ÄÂ, áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) ïîëçâàíèòå íåïëàòåíè îòïóñêè, óñòàíîâåíè ñ òîçè êîäåêñ èëè ñ äðóãè íîðìàòèâíè àêòîâå, êîãàòî òîâà èçðè÷íî å ïðåäâèäåíî;
 4. (äîï. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã., èçì., áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.) ïîëçâàíèòå íåïëàòåíè îòïóñêè çà âðåìåííà íåðàáîòîñïîñîáíîñò, çà áðåìåííîñò è ðàæäàíå è ïðè îñèíîâÿâàíå íà äåòå äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò;
 5. âðåìåòî, ïðåêàðàíî â êóðñîâå, øêîëè è äðóãè ôîðìè çà ïðîôåñèîíàëíà êâàëèôèêàöèÿ è ïðåêâàëèôèêàöèÿ ñ îòêúñâàíå îò ïðîèçâîäñòâîòî;
 6. âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå å ðàáîòèë ïîðàäè íåïðàâèëíî íåäîïóñêàíå íà ðàáîòà;
 7. âðåìåòî íà îòñòðàíÿâàíå îò ðàáîòà ïî ðåäà íà ÷ë. 33, àë. 2 - 4 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1951 ã. çà èçâúðøåíî ïðåñòúïëåíèå âúâ âðúçêà ñ ðàáîòàòà, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò íå å áèë ïðèâëå÷åí êàòî îáâèíÿåì ïî ñúîòâåòíèÿ ðåä;
 8. âðåìåòî íà îòñòðàíÿâàíå îò ðàáîòà ïî ðåäà íà ÷ë. 33, àë. 2 - 4 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1951 ã., ñëåä êàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å áèë ïðèâëå÷åí êàòî îáâèíÿåì, êàêòî è âðåìåòî íà îòñòðàíÿâàíå îò ðàáîòà ïî ðåäà íà Íàêàçàòåëíî-ïðîöåñóàëíèÿ êîäåêñ, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å áèë îïðàâäàí èëè íàêàçàòåëíîòî ïðåñëåäâàíå å áèëî ïðåêðàòåíî ïîðàäè òîâà, ÷å íå å èçâúðøèë äåÿíèåòî èëè ÷å èçâúðøåíîòî äåÿíèå íå ñúñòàâëÿâà ïðåñòúïëåíèå;
 9. â äðóãè ñëó÷àè, óñòàíîâåíè îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã.) Ðàçïîðåäáàòà íà àë. 1 ñå ïðèëàãà è çà ïðàâîîòíîøåíèÿòà ïî ÷ë. 351, àë. 2.
  Òðóäîâ ñòàæ ïðè íåäåéñòâèòåëíî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 353. (Èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã.) Âðåìåòî äî ïðèçíàâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå çà íåäåéñòâèòåëíî ïðè ðàáîòà â ñòðàíàòà èëè â äðóãà äúðæàâà - ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, â äðóãà äúðæàâà - ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè â Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äåéñòâàë äîáðîñúâåñòíî ïðè âúçíèêâàíåòî ìó.
  Âðåìå, êîåòî ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ, áåç äà å ñúùåñòâóâàëî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 354. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 354 - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã.) Çà òðóäîâ ñòàæ ñå ïðèçíàâà è âðåìåòî, ïðåç êîåòî íå å ñúùåñòâóâàëî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, â ñëåäíèòå ñëó÷àè:
 1. ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å áèë áåç ðàáîòà ïîðàäè óâîëíåíèå, êîåòî å ïðèçíàòî çà íåçàêîííî îò êîìïåòåíòíèòå îðãàíè - îò äàòàòà íà óâîëíåíèåòî äî âúçñòàíîâÿâàíåòî ìó íà ðàáîòà;
 2. óâîëíåíèÿò ïîðàäè çàäúðæàíå îò îðãàíèòå íà âëàñòòà å îñòàíàë áåç ðàáîòà â ðåçóëòàò íà òîâà óâîëíåíèå, êîãàòî íå å áèë ïðèâëå÷åí êàòî îáâèíÿåì, áèë å îïðàâäàí èëè íàêàçàòåëíîòî ïðåñëåäâàíå å áèëî ïðåêðàòåíî ïîðàäè òîâà, ÷å íå å èçâúðøèë äåÿíèåòî èëè ÷å èçâúðøåíîòî äåÿíèå íå ñúñòàâëÿâà ïðåñòúïëåíèå;
 3. ëèöåòî å èçòúðïÿâàëî íàêàçàíèå "ëèøàâàíå îò ñâîáîäà", êîåòî âïîñëåäñòâèå å ïðèçíàòî ïî ñúîòâåòíèÿ ðåä çà íåîñíîâàòåëíî íàëîæåíî;
 4. òðóäîóñòðîåíèÿò èëè áðåìåííàòà ðàáîòíè÷êà èëè ñëóæèòåëêà íå ðàáîòè, òúé êàòî íå å ïðåäîñòàâåíà ïîäõîäÿùà ðàáîòà îò ðàáîòîäàòåëÿ ñúîáðàçíî ïðåäïèñàíèåòî íà çäðàâíèòå îðãàíè;
 5. ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å îñòàíàë áåç ðàáîòà ïîðàäè íåçàêîííî çàäúðæàíå íà òðóäîâàòà êíèæêà;
 6. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ìàéêàòà, áàùàòà, îñèíîâèòåëêàòà èëè îñèíîâèòåëÿò ñå ãðèæè çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî íàâúðøâàíå íà 3-ãîäèøíà âúçðàñò;
 7. (èçì. - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã.) ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å îñòàíàë áåç ðàáîòà è å ïîëó÷àâàë îáåçùåòåíèÿ çà áåçðàáîòèöà, èëè å áèë âêëþ÷åí â øêîëè è êóðñîâå çà ïðåêâàëèôèêàöèÿ;
 8. â äðóãè ñëó÷àè, óñòàíîâåíè îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã., â ñèëà îò 28.08.2010 ã.) Ðàçïîðåäáèòå íà àë. 1, ò. 1 - 7 ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíî è ïðè íàñòúïâàíå íà òåçè îáñòîÿòåëñòâà â äðóãà äúðæàâà - ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, â äðóãà äúðæàâà - ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè â Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ.
  Èç÷èñëÿâàíå íà òðóäîâèÿ ñòàæ
   ×ë. 355. (1) Òðóäîâèÿò ñòàæ ñå èç÷èñëÿâà â äíè, ìåñåöè è ãîäèíè.
 (2) Çà 1 äåí òðóäîâ ñòàæ ñå ïðèçíàâà âðåìåòî, ïðåç êîåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å ðàáîòèë íàé-ìàëêî ïîëîâèíàòà îò çàêîíîóñòàíîâåíîòî çà íåãî ðàáîòíî âðåìå çà äåíÿ ïî åäíî èëè íÿêîëêî òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Çà 1 ìåñåö òðóäîâ ñòàæ ñå çà÷èòà êàëåíäàðíèÿò ìåñåö, ïðåç êîéòî ñà èçðàáîòåíè íàé-ìàëêî 21 äíè ïðè ïåòäíåâíà ðàáîòíà ñåäìèöà.
 (4) Çà 1 ãîäèíà òðóäîâ ñòàæ ñå ïðèçíàâàò 12 ìåñåöà òðóäîâ ñòàæ, èç÷èñëåíè ïî íà÷èíà, óñòàíîâåí â ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ.
 (5) Ïî òîçè êîäåêñ çà òðóäîâ ñòàæ íå ñå ïðèçíàâà âðåìåòî â ïîâå÷å îò äåéñòâèòåëíî èçñëóæåíîòî ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, êîåòî ñå ïðèçíàâà çà ïåíñèÿ, êàêòî è âðåìåòî â ïîâå÷å ïðè ïðåâðúùàíå íà òðóäà îò åäíà êàòåãîðèÿ â äðóãà ïðè ïåíñèîíèðàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
  Ïîäçàêîíîâà óðåäáà
   ×ë. 356. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò èçäàâà íàðåäáà ïî ïðèëàãàíåòî íà òàçè ãëàâà.
   Ãëàâà îñåìíàäåñåòà
(Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
ÒÐÓÄÎÂÈ ÑÏÎÐÎÂÅ

 Îïðåäåëåíèå
    ×ë. 357. (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 357, áð. 48 îò 2006 ã.) Òðóäîâè ñà ñïîðîâåòå ìåæäó ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è ðàáîòîäàòåëÿ îòíîñíî âúçíèêâàíåòî, ñúùåñòâóâàíåòî, èçïúëíåíèåòî è ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ, êàêòî è ñïîðîâåòå ïî èçïúëíåíèåòî íà êîëåêòèâíèòå òðóäîâè äîãîâîðè è óñòàíîâÿâàíåòî íà òðóäîâ ñòàæ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Òðóäîâè ñà è ñïîðîâåòå ìåæäó èçáðàíèòå ïî ðåäà íà ÷ë. 7, àë. 2 è ÷ë. 7à ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è ðàáîòîäàòåëÿ ïðè íàðóøàâàíå íà ïðàâàòà èì.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Òðóäîâè ñà è ñïîðîâåòå ìåæäó ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïðàòåíè îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, è ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë ïðè íàðóøàâàíå íà ïðàâàòà èì.
 (4) (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Òðóäîâè ñà è ñïîðîâåòå ìåæäó ðàáîòíèöèòå èëè ñëóæèòåëèòå, êîèòî ñà èëè ñà áèëè êîìàíäèðîâàíè èëè èçïðàòåíè íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 2 è àë. 2, ò. 2, è òåõíèÿ ðàáîòîäàòåë â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñà ïðåòúðïåëè âðåäè ïîðàäè íåñïàçâàíå íà óñëîâèÿòà íà ðàáîòà ïî ÷ë. 121à, àë. 5, âêëþ÷èòåëíî ñëåä ïðåêðàòÿâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå. Êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò å ïîäèçïúëíèòåë, èñêîâåòå çà íåèçïëàòåíèòå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ìèíèìàëíè âúçíàãðàæäåíèÿ ìîãàò äà ñå ïðåäÿâÿâàò è ñðåùó èçïúëíèòåëÿ, íà êîéòî ðàáîòîäàòåëÿò å ïðÿê ïîäèçïúëíèòåë, èëè ñîëèäàðíî ñðåùó ðàáîòîäàòåëÿ è èçïúëíèòåëÿ. Îòãîâîðíîñòòà íà èçïúëíèòåëÿ ñå îãðàíè÷àâà äî ïðàâàòà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, ïðîèçòè÷àùè îò äîãîâîðíèòå îòíîøåíèÿ ìåæäó èçïúëíèòåëÿ è ðàáîòîäàòåëÿ.
  Äàâíîñò
   ×ë. 358. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) (1) Èñêîâåòå ïî òðóäîâè ñïîðîâå ñå ïðåäÿâÿâàò â ñëåäíèòå ñðîêîâå:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) åäíîìåñå÷åí - ïî ñïîðîâå çà îãðàíè÷åíà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, çà îòìÿíà íà äèñöèïëèíàðíî íàêàçàíèå "çàáåëåæêà" è â ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 357, àë. 2; 
2. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) 2-ìåñå÷åí - ïî ñïîðîâå çà îòìÿíà íà äèñöèïëèíàðíî íàêàçàíèå "ïðåäóïðåæäåíèå çà óâîëíåíèå", èçìåíåíèå íà ìÿñòîòî è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà è ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå;
 3. 3-ãîäèøåí - ïî âñè÷êè îñòàíàëè òðóäîâè ñïîðîâå.
 (2) Ñðîêîâåòå ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ çàïî÷âàò äà òåêàò:
 1. çà èñêîâå çà îòìÿíà íà äèñöèïëèíàðíè íàêàçàíèÿ è çà èçìåíåíèå íà ìÿñòîòî è õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà - îò äåíÿ, â êîéòî íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ å áèëà âðú÷åíà ñúîòâåòíàòà çàïîâåä, à ïðè èñêîâå îòíîñíî ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå - îò äåíÿ íà ïðåêðàòÿâàíåòî;
 2. çà äðóãèòå èñêîâå - îò äåíÿ, â êîéòî ïðàâîòî, ïðåäìåò íà èñêà, å ñòàíàëî èçèñêóåìî èëè å ìîãëî äà áúäå óïðàæíåíî. Ïðè ïàðè÷íè âçåìàíèÿ èçèñêóåìîñòòà ñå ñìÿòà íàñòúïèëà â äåíÿ, â êîéòî ïî âçåìàíåòî å òðÿáâàëî äà ñå èçâúðøè ïëàùàíå ïî íàäëåæíèÿ ðåä.
 (3) Ñðîêúò ïî àë. 1 íå ñå ñìÿòà ïðîïóñíàò, àêî ïðåäè èçòè÷àíåòî ìó èñêîâàòà ìîëáà å ïîäàäåíà äî íåêîìïåòåíòåí îðãàí. Â òîçè ñëó÷àé èñêîâàòà ìîëáà ñå ïðåïðàùà ñëóæåáíî íà ñúäà.
  Áåçïëàòíî ïðîèçâîäñòâî ïî òðóäîâè äåëà
   ×ë. 359. (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ïðîèçâîäñòâîòî ïî òðóäîâè äåëà å áåçïëàòíî çà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå. Òå íå ïëàùàò òàêñè è ðàçíîñêè ïî ïðîèçâîäñòâîòî, âêëþ÷èòåëíî è çà ìîëáèòå çà îòìÿíà íà âëåçëè â ñèëà ðåøåíèÿ ïî òðóäîâè äåëà.
  Ïîäâåäîìñòâåíîñò
   ×ë. 360. (1) Òðóäîâèòå ñïîðîâå ñå ðàçãëåæäàò îò ñúäèëèùàòà. Òå ñå ðàçãëåæäàò ïî ðåäà íà Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ, äîêîëêîòî â òîçè êîäåêñ íå å ïðåäâèäåíî äðóãî.
 (2) (×àñòè÷íî îáÿâåíà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà îò ÊÑ íà ÐÁ - ÄÂ, áð. 69 îò 1995 ã.; èçì., áð. 2 îò 1996 ã.) Íå ñå ðàçãëåæäàò îò ñúäèëèùàòà ñïîðîâå îòíîñíî îñâîáîæäàâàíå íà:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) èçáîðíè ñëóæèòåëè â îðãàíèòå íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò, â îáùåñòâåíè îðãàíèçàöèè è â ïîëèòè÷åñêè ïàðòèè è äâèæåíèÿ;
 2. (Ðåøåíèå ¹ 11 íà ÊÑ íà ÐÁ îò 30.04.1998 ã. - ÄÂ, áð. 52 îò 1998 ã., íîâà, áð. 25 îò 2001 ã.) ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 28, àë. 2 îò Çàêîíà çà àäìèíèñòðàöèÿòà.
  Ïîäñúäíîñò íà òðóäîâèòå ñïîðîâå ñ ÷óæäåñòðàííè ëèöà
   ×ë. 361. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 361 - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) Òðóäîâèòå ñïîðîâå ìåæäó ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè - ÷óæäè ãðàæäàíè, è ðàáîòîäàòåëè - ÷óæäåñòðàííè ëèöà èëè ñìåñåíè ïðåäïðèÿòèÿ ñúñ ñåäàëèùå â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, êîãàòî ðàáîòàòà ñå èçâúðøâà â ñòðàíàòà, ñà ïîäñúäíè íà ñúäà ñïîðåä ñåäàëèùåòî íà ðàáîòîäàòåëÿ, îñâåí àêî ìåæäó ñòðàíèòå å óãîâîðåíî äðóãî.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., èçì., áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) Òðóäîâèòå ñïîðîâå çà îñèãóðÿâàíå íà óñëîâèÿ íà ðàáîòà íà êîìàíäèðîâàíèòå èëè èçïðàòåíèòå â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 2 è àë. 2, ò. 2 ñà ïîäñúäíè íà ñúäà ïî ìÿñòîòî, êúäåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò âðåìåííî ïîëàãà èëè å ïîëàãàë òðóäà ñè.
 Ïîäñúäíîñò íà òðóäîâèòå ñïîðîâå íà áúëãàðñêè ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â ÷óæáèíà
   ×ë. 362. Òðóäîâèòå ñïîðîâå ìåæäó ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè - áúëãàðñêè ãðàæäàíè, ðàáîòåùè â ÷óæáèíà, è áúëãàðñêè ðàáîòîäàòåëè â ÷óæáèíà ñà ïîäñúäíè íà íàäëåæíèÿ ñúä â Ñîôèÿ, à êîãàòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å îòâåòíèê - íà íàäëåæíèÿ ñúä ïî íåãîâîòî ìåñòîæèòåëñòâî â ñòðàíàòà.
   ×ë. 363. (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., îòì., áð. 105 îò 2002 ã.).
    ×ë. 364. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 365. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 366. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 367. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 368. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 369. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 370. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 371. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 372. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 ×ë. 373. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 374. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 375. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 ×ë. 376. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 377. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 378. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  ×ë. 379. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 380. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 381. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 382. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 ×ë. 383. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 ×ë. 384. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 385. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 386. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 387. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 388. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 ×ë. 389. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 390. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 391. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 392. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 393. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
    ×ë. 394. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 395. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  ×ë. 396. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 397. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
  ×ë. 398. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   Ãëàâà äåâåòíàäåñåòà
ÊÎÍÒÐÎË ÇÀ ÑÏÀÇÂÀÍÅ ÍÀ ÒÐÓÄÎÂÎÒÎ ÇÀÊÎÍÎÄÀÒÅËÑÒÂÎ È
ÀÄÌÈÍÈÑÒÐÀÒÈÂÍÎÍÀÊÀÇÀÒÅËÍÀ ÎÒÃÎÂÎÐÍÎÑÒ ÇÀ ÍÅÃÎÂÎÒÎ ÍÀÐÓØÀÂÀÍÅ

 Ðàçäåë I
(Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) 
Êîíòðîë çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî

 Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
   ×ë. 399. (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 399 - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã., äîï., áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.) Öÿëîñòíèÿò êîíòðîë çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî âúâ âñè÷êè îòðàñëè è äåéíîñòè, âêëþ÷èòåëíî ïî èçïëàùàíå íà íåèçïëàòåíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ è îáåçùåòåíèÿ ñëåä ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, ñå îñúùåñòâÿâà îò Èçïúëíèòåëíàòà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" êúì ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã.) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" îñúùåñòâÿâà è ñïåöèàëèçèðàíà êîíòðîëíà äåéíîñò ïî ñïàçâàíåòî íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, ñâúðçàíî ñ èçïúëíåíèåòî íà äúðæàâíàòà ñëóæáà, è íà ïðàâàòà è çàäúëæåíèÿòà íà ñòðàíèòå ïî ñëóæåáíîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 31.03.2018 ã.) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ïîäàâà ïèñìåíà ìîëáà ñúãëàñíî ÷ë. 625 îò Òúðãîâñêèÿ çàêîí.
  Âúíøíîâåäîìñòâåí êîíòðîë
   ×ë. 400. Äðóãè äúðæàâíè îðãàíè, èçâúí ïîñî÷åíèÿ â ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí, îñúùåñòâÿâàò îáù èëè ñïåöèàëèçèðàí êîíòðîë çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî ïî ñèëàòà íà çàêîí èëè àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
  Âúòðåøíîâåäîìñòâåí êîíòðîë
   ×ë. 401. Ìèíèñòðèòå, ðúêîâîäèòåëèòå íà äðóãè âåäîìñòâà, êàêòî è íà ìåñòíèòå îðãàíè íà äúðæàâíî óïðàâëåíèå óïðàæíÿâàò êîíòðîë çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî ÷ðåç ñâîè ñïåöèàëèçèðàíè îðãàíè.
  Ïðàâà íà êîíòðîëíèòå îðãàíè
   ×ë. 402. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Êîíòðîëíèòå îðãàíè â ðàìêèòå íà ñâîÿòà êîìïåòåíòíîñò èìàò ïðàâî äà:
 1. ïîñåùàâàò ïî âñÿêî âðåìå ìèíèñòåðñòâàòà, äðóãèòå âåäîìñòâà, ïðåäïðèÿòèÿòà è ìåñòàòà, êúäåòî ñå èçâúðøâà ðàáîòà, ïîìåùåíèÿòà, ïîëçâàíè îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êàêòî è äà èçèñêâàò îò ëèöàòà, êîèòî ñå íàìèðàò íà òåðèòîðèÿòà èì, äà ñå ïðåäñòàâÿò ñ äîêóìåíò çà ñàìîëè÷íîñò;
 2. (äîï. - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã.) èçèñêâàò îò ðàáîòîäàòåëÿ, ñúîòâåòíî îò îðãàíà ïî íàçíà÷àâàíåòî, îáÿñíåíèÿ, ñâåäåíèÿ è ïðåäñòàâÿíå íà âñè÷êè íåîáõîäèìè äîêóìåíòè, êíèæà è çàâåðåíè êîïèÿ îò òÿõ âúâ âðúçêà ñ óïðàæíÿâàíåòî íà êîíòðîëà;
 3. (äîï. - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã.) ñå îñâåäîìÿâàò ïðÿêî îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî âñè÷êè âúïðîñè âúâ âðúçêà ñ óïðàæíÿâàíåòî íà êîíòðîëà, êàêòî è äà èçèñêâàò îò òÿõ äà äåêëàðèðàò ïèñìåíî ôàêòè è îáñòîÿòåëñòâà, ñâúðçàíè ñ îñúùåñòâÿâàíåòî íà òðóäîâàòà äåéíîñò, ñúîòâåòíî íà äåéíîñòòà ïî èçïúëíåíèå íà äúðæàâíàòà ñëóæáà, âêëþ÷èòåëíî è äàííè çà çàïëàùàíåòî íà òðóäà;
 4. âçåìàò ïðîáè, ìîñòðè è äðóãè ïîäîáíè ìàòåðèàëè çà ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ è àíàëèçè, äà èçïîëçâàò òåõíè÷åñêè ñðåäñòâà è àïàðàòóðà è äà ïðàâÿò èçìåðâàíèÿ íà ôàêòîðè íà ðàáîòíàòà ñðåäà âúâ âðúçêà ñ óïðàæíÿâàíåòî íà êîíòðîëà âúðõó îñúùåñòâÿâàíàòà òðóäîâà äåéíîñò;
 5. óñòàíîâÿâàò ïðè÷èíèòå è îáñòîÿòåëñòâàòà, ïðè êîèòî ñà íàñòúïèëè òðóäîâè çëîïîëóêè.
 (2) (Äîï. - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã.) Ðàáîòîäàòåëèòå, îðãàíèòå ïî íàçíà÷àâàíåòî, äëúæíîñòíèòå ëèöà, ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ñà äëúæíè äà îêàçâàò ñúäåéñòâèå íà êîíòðîëíèòå îðãàíè ïðè èçïúëíåíèå íà òåõíèòå ôóíêöèè.
 (3) (Íîâà – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., èçì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" óâåäîìÿâà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå çà ñëóæåáíî çàëè÷àâàíå íà èçïðàòåíî óâåäîìëåíèå çà ñêëþ÷åí òðóäîâ äîãîâîð, êîãàòî ðàáîòîäàòåë èëè äëúæíîñòíî ëèöå íå å èçïúëíèë â ñðîê âëÿçëî â ñèëà çàäúëæèòåëíî ïðåäïèñàíèå ïî ÷ë. 404, àë. 1, ò. 11 èëè â ñëó÷àèòå íà ÷ë. 404, àë. 5.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., äîï., áð. 77 îò 2010 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 27 îò 2014 ã.) Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå ïðåäîñòàâÿ íà êîíòðîëíèòå îðãàíè ïî ÷ë. 399 íåîáõîäèìàòà äàíú÷íà è îñèãóðèòåëíà èíôîðìàöèÿ çà öåëèòå íà êîíòðîëà ïî ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî è íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, ñâúðçàíî ñ äúðæàâíàòà ñëóæáà.
 (5) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., ïðåäèøíà àë. 3, áð. 48 îò 2006 ã., äîï., áð. 77 îò 2010 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 27 îò 2014 ã.) Êîíòðîëíèòå îðãàíè ïî ÷ë. 399, 400 è 401 îñúùåñòâÿâàò ñâîèòå ïðàâà â ñúòðóäíè÷åñòâî ñ ðàáîòîäàòåëèòå, îðãàíèòå ïî íàçíà÷àâàíåòî, ðàáîòåùèòå è ñ òåõíèòå îðãàíèçàöèè, êàêòî è ñ äúðæàâíèòå ñëóæèòåëè.
  Çàäúëæåíèÿ íà êîíòðîëíèòå îðãàíè
   ×ë. 403. (1) Êîíòðîëíèòå îðãàíè ñà äëúæíè:
 1. äà ïàçÿò â òàéíà ïîâåðèòåëíèòå è çà ñëóæåáíî ïîëçóâàíå ñâåäåíèÿ, êîèòî ñà èì ñòàíàëè èçâåñòíè âúâ âðúçêà ñ óïðàæíÿâàíåòî íà êîíòðîëà, êàêòî è äà íå èçïîëçóâàò òåçè ñâåäåíèÿ â ñâîÿ ñòîïàíñêà äåéíîñò;
 2. (äîï. - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã.) äà ïàçÿò â òàéíà èçòî÷íèêà, îò êîéòî ñà ïîëó÷èëè ñèãíàë çà íàðóøåíèå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî èëè íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, ñâúðçàíî ñ äúðæàâíàòà ñëóæáà.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.). 
(3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã.) Êîíòðîë çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî è íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, ñâúðçàíî ñ äúðæàâíàòà ñëóæáà, íå ìîæå äà óïðàæíÿâà ëèöå, êîåòî èìà ïðÿê èëè êîñâåí èíòåðåñ îò äåéíîñòòà íà êîíòðîëèðàíèòå îáåêòè.
  Çàäúëæåíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ âúâ âðúçêà ñ êîíòðîëà çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî
   ×ë. 403à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Â ïðåäïðèÿòèåòî, â íåãîâèòå ïîäåëåíèÿ, îáåêòè è ðàáîòíè ïëîùàäêè, êàêòî è íà äðóãè ìåñòà, íà êîèòî ñå ïîëàãà íàåìåí òðóä, ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí äà äúðæè íà ðàçïîëîæåíèå íà êîíòðîëíèòå îðãàíè åêçåìïëÿð îò ïðàâèëíèêà çà âúòðåøíèÿ òðóäîâ ðåä, ñïèñúê íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, èçïðàòåíè îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà è äîêóìåíòè, ñâúðçàíè ñ ðàçïðåäåëåíèåòî íà ðàáîòíîòî âðåìå è îðãàíèçàöèÿòà íà ðàáîòà: çàïîâåäè çà ïîëàãàíå íà èçâúíðåäåí òðóä, çà äåæóðñòâî, çà âðåìåòî íà ðàçïîëîæåíèå, çà óñòàíîâÿâàíå íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå è ïîèìåííè ãðàôèöè çà ðàáîòà çà ïåðèîäà, çà êîéòî å óñòàíîâåíî ñóìèðàíî èç÷èñëÿâàíå íà ðàáîòíîòî âðåìå.
 (2) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí ïèñìåíî äà îïðåäåëè äëúæíîñòíè ëèöà â ïðåäïðèÿòèåòî, â íåãîâèòå ïîäåëåíèÿ, îáåêòè è ðàáîòíè ïëîùàäêè, êàêòî è íà äðóãè ìåñòà, íà êîèòî ñå ïîëàãà íàåìåí òðóä, êîèòî äà ãî ïðåäñòàâëÿâàò ïðåä êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà.
  Ïðèíóäèòåëíè àäìèíèñòðàòèâíè ìåðêè
    ×ë. 404. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., äîï., áð. 77 îò 2010 ã.) Çà ïðåäîòâðàòÿâàíå è ïðåóñòàíîâÿâàíå íà íàðóøåíèÿòà íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî, íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, ñâúðçàíî ñ äúðæàâíàòà ñëóæáà, êàêòî è çà ïðåäîòâðàòÿâàíå è îòñòðàíÿâàíå íà âðåäíèòå ïîñëåäèöè îò òÿõ êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà, êàêòî è îðãàíèòå ïî ÷ë. 400 è 401 ïî ñâîÿ èíèöèàòèâà èëè ïî ïðåäëîæåíèå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè ìîãàò äà ïðèëàãàò ñëåäíèòå ïðèíóäèòåëíè àäìèíèñòðàòèâíè ìåðêè:
 1. (äîï. - ÄÂ, áð. 57 îò 2006 ã., áð. 77 îò 2010 ã., áð. 7 îò 2012 ã.) äà äàâàò çàäúëæèòåëíè ïðåäïèñàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëèòå, ïðåäïðèÿòèÿòà ïîëçâàòåëè, îðãàíèòå ïî íàçíà÷àâàíåòî è äëúæíîñòíèòå ëèöà çà îòñòðàíÿâàíå íà íàðóøåíèÿòà íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî, íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, ñâúðçàíî ñ äúðæàâíàòà ñëóæáà, âêëþ÷èòåëíî è íà çàäúëæåíèÿòà ïî ñîöèàëíî-áèòîâîòî îáñëóæâàíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà çàäúëæåíèÿòà çà èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå ñ ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî òîçè êîäåêñ è ïî Çàêîíà çà èíôîðìèðàíå è êîíñóëòèðàíå ñ ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â ìíîãîíàöèîíàëíè ïðåäïðèÿòèÿ, ãðóïè ïðåäïðèÿòèÿ è åâðîïåéñêè äðóæåñòâà, êàêòî è çà îòñòðàíÿâàíå íà íåäîñòàòúöèòå ïî îñèãóðÿâàíåòî íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) äà ñïèðàò âúâåæäàíåòî â åêñïëîàòàöèÿ íà ñãðàäè, ìàøèíè è ñúîðúæåíèÿ, ïðîèçâîäñòâà è îáåêòè, àêî íå ñà ñïàçåíè ïðàâèëàòà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà è ñîöèàëíî-áèòîâîòî îáñëóæâàíå;
 3. (äîï. – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) äà ñïèðàò äåéíîñòòà íà ïðåäïðèÿòèÿ, ïðîèçâîäñòâà è îáåêòè, âêëþ÷èòåëíî ñòðîåæà è ðåêîíñòðóêöèÿòà èì, êàêòî è ìàøèíè, ñúîðúæåíèÿ è ðàáîòíè ìåñòà, êîãàòî íàðóøåíèÿòà íà ïðàâèëàòà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà çàñòðàøàâàò æèâîòà è çäðàâåòî íà õîðàòà, äà ïîñòàâÿò ñïåöèàëåí çíàê, óêàçâàù ïðèëîæåíàòà ïðèíóäèòåëíà àäìèíèñòðàòèâíà ìÿðêà, êàòî ïðè íåðàçðåøåíîòî ìó ïðåìàõâàíå ñå íîñè àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçàòåëíà îòãîâîðíîñò;
 4. (èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., äîï., áð. 77 îò 2010 ã.) äà ñïèðàò èçïúëíåíèåòî íà íåçàêîííè ðåøåíèÿ èëè íàðåæäàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëè, îðãàíè ïî íàçíà÷àâàíåòî è äëúæíîñòíè ëèöà;
 5. (äîï. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) äà îòñòðàíÿâàò îò ðàáîòà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî íå ñà çàïîçíàòè ñ ïðàâèëàòà çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà èëè íå ïðèòåæàâàò íåîáõîäèìàòà ïðàâîñïîñîáíîñò, êàêòî è ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, íåíàâúðøèëè 18 ãîäèíè, çà êîèòî å îòíåòî ðàçðåøåíèåòî çà ïðèåìàíå íà ðàáîòà ïî ÷ë. 302, àë. 2 è ÷ë. 303, àë. 3; 
6. (íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) äà äàâàò ïðåäïèñàíèÿ çà âúâåæäàíå íà ñïåöèàëåí ðåæèì çà áåçîïàñíà ðàáîòà ïðè ñåðèîçíà è íåïîñðåäñòâåíà îïàñíîñò çà æèâîòà è çäðàâåòî íà ðàáîòåùèòå ïðè íåâúçìîæíîñò äà ñå ïðèëîæè ò. 3;
 7. (íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) ïðè ïîâòîðíî íàðóøåíèå íà ÷ë. 62, àë. 1 äà ñïèðàò äåéíîñòòà íà ðàáîòíàòà ïëîùàäêà èëè íà ïðåäïðèÿòèåòî äî îòñòðàíÿâàíå íà íàðóøåíèåòî;
 8. (íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., äîï., áð. 77 îò 2010 ã.) äà äàâàò çàäúëæèòåëíè ïðåäïèñàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëèòå, îðãàíèòå ïî íàçíà÷àâàíåòî è äëúæíîñòíèòå ëèöà çà îòñòðàíÿâàíå íà íàðóøåíèå, ñâúðçàíî ñ íà÷èñëÿâàíå âúâ âåäîìîñòèòå çà çàïëàòè íà ñóìà, ïî-ìàëêà îò ñóìàòà, êîÿòî ðàáîòîäàòåëÿò, ñúîòâåòíî îðãàíúò ïî íàçíà÷àâàíåòî, å èçïëàòèë íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ çà èçâúðøåíàòà îò íåãî ðàáîòà; â ñëó÷àé ÷å ïðåäïèñàíèåòî íå ñå èçïúëíè â ïîñî÷åíèÿ â íåãî ñðîê èëè ïðè ïîâòîðíî íàðóøåíèå, êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà ìîãàò äà ñïðàò äåéíîñòòà íà ïðåäïðèÿòèåòî äî îòñòðàíÿâàíå íà íàðóøåíèåòî;
 9. (íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) ïðè íàëè÷èå íà îáñòîÿòåëñòâàòà ïî ÷ë. 138, àë. 4 äà äàâàò çàäúëæèòåëíè ïðåäïèñàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëèòå, îðãàíèòå ïî íàçíà÷àâàíåòî è äëúæíîñòíèòå ëèöà çà èçìåíåíèå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð, ñêëþ÷åí çà ðàáîòà íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå, â òðóäîâ äîãîâîð ïðè íîðìàëíà ïðîäúëæèòåëíîñò íà ðàáîòíîòî âðåìå;
 10. (íîâà – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) äà äàâàò çàäúëæèòåëíè ïðåäïèñàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëèòå èëè íà óïúëíîìîùåíèòå îò òÿõ ëèöà çà èçïðàùàíå íà óâåäîìëåíèå çà ñêëþ÷åí òðóäîâ äîãîâîð, êîãàòî óñòàíîâÿò, ÷å íå å ñïàçåí ñðîêúò ïî ÷ë. 62, àë. 3 çà èçïðàùàíåòî ìó;
 11. (íîâà – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) äà äàâàò çàäúëæèòåëíè ïðåäïèñàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëèòå èëè íà óïúëíîìîùåíèòå îò òÿõ ëèöà çà èçïðàùàíå íà óâåäîìëåíèå çà çàëè÷àâàíå íà èçïðàòåíî ïðåäè òîâà óâåäîìëåíèå ïî ÷ë. 62, àë. 3 çà ñêëþ÷åí òðóäîâ äîãîâîð, àêî óñòàíîâÿò, ÷å íÿìà äîêàçàòåëñòâà çà ñúùåñòâóâàíå íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå;
 12. (íîâà – ÄÂ, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.) äà äàâàò çàäúëæèòåëíè ïðåäïèñàíèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ è îðãàíà ïî íàçíà÷àâàíåòî çà èçïëàùàíå íà íåèçïëàòåíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ è îáåçùåòåíèÿ ñëåä ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ.
 (2) (Íîâà – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà îïðåäåëÿ ñ íàðåäáà ïðàâèëàòà çà ïîñòàâÿíå è ãðàôè÷íîòî èçîáðàæåíèå íà çíàêà ïî àë. 1, ò. 3.
 (3) (Äîï. - ÄÂ, áð. 77 îò 2010 ã., ïðåäèøíà àë. 2, èçì., áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., äîï., áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.) Êîãàòî çàäúëæèòåëíîòî ïðåäïèñàíèå ïî àë. 1, ò. 1 è/èëè ò. 12 ñå îòíàñÿ äî îòñòðàíÿâàíå íà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî è íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, ñâúðçàíî ñ äúðæàâíàòà ñëóæáà, òî ìîæå äà áúäå äàäåíî ïî èñêàíå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äî ïðåäÿâÿâàíåòî íà èñê ïðåä ñúäà, ñëåä êîåòî âúïðîñúò ìîæå äà áúäå ðåøåí ñàìî îò ñúäà.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3, èçì. – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Êîãàòî â ñëó÷àèòå ïî àë. 3 ïî åäèí è ñúù âúïðîñ å äàäåíî çàäúëæèòåëíî ïðåäïèñàíèå è èìà âëÿçëî â ñèëà ðåøåíèå íà ñúäà, êîèòî ñè ïðîòèâîðå÷àò, èçïúëíÿâà ñå ðåøåíèåòî íà ñúäà.
 (5) (Íîâà – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.) Çàäúëæèòåëíîòî ïðåäïèñàíèå ïî àë. 1, ò. 11 ñå ñìÿòà çà âðú÷åíî â äåíÿ íà èçäàâàíåòî ìó, êîãàòî ðàáîòîäàòåëÿò, ëèöåòî, êîåòî ãî ïðåäñòàâëÿâà, èëè ëèöåòî, îïðåäåëåíî äà ïîëó÷àâà êîðåñïîíäåíöèÿòà íà ðàáîòîäàòåëÿ, íå ìîãàò äà áúäàò íàìåðåíè íà àäðåñà íà óïðàâëåíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ.
 (6) (Íîâà – ÄÂ, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.) Êîïèå îò âëÿçëî â ñèëà ïðåäïèñàíèå ïî àë. 1, ò. 12 ñå ïðåäîñòàâÿ îò êîíòðîëíèòå îðãàíè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïî íåãîâî èñêàíå.
 (7) (Íîâà - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 27 îò 2014 ã., ïðåäèøíà àë. 5, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., ïðåäèøíà àë. 6, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.) Ïðè ïðèëàãàíå íà ïðèíóäèòåëíèòå àäìèíèñòðàòèâíè ìåðêè êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà íå íîñÿò îòãîâîðíîñò çà ïðè÷èíåíè âðåäè.
  Îáæàëâàíå íà ïðèíóäèòåëíèòå àäìèíèñòðàòèâíè ìåðêè
   ×ë. 405. (Èçì. - ÄÂ, áð. 30 îò 2006 ã.) Ïðèíóäèòåëíèòå àäìèíèñòðàòèâíè ìåðêè ïî àë. 1 íà ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí ìîãàò äà ñå îáæàëâàò ïî ðåäà íà Àäìèíèñòðàòèâíîïðîöåñóàëíèÿ êîäåêñ. Îáæàëâàíåòî íå ñïèðà èçïúëíåíèåòî íà ïðèíóäèòåëíàòà àäìèíèñòðàòèâíà ìÿðêà.
  Îáÿâÿâàíå ñúùåñòâóâàíåòî íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå
   ×ë. 405à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 2 îò 1996 ã., èçì., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Êîãàòî ñå óñòàíîâè, ÷å ðàáîòíà ñèëà ñå ïðåäîñòàâÿ â íàðóøåíèå íà ÷ë. 1, àë. 2, ñúùåñòâóâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ñå îáÿâÿâà ñ ïîñòàíîâëåíèå, èçäàäåíî îò êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà. Â òåçè ñëó÷àè ñúùåñòâóâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå ìîæå äà ñå óñòàíîâÿâà ñ âñè÷êè äîêàçàòåëñòâåíè ñðåäñòâà. Â ïîñòàíîâëåíèåòî ñå îïðåäåëÿ íà÷àëíàòà äàòà íà âúçíèêâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå.
 (2) Ïîñòàíîâëåíèå ïî àë. 1 ñå èçäàâà è ïðè ñìúðò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ, íàñòúïèëà äî óñòàíîâÿâàíå íà íàðóøåíèåòî íà ÷ë. 1, àë. 2.
 (3) Îòíîøåíèÿòà ìåæäó ñòðàíèòå äî èçäàâàíå íà ïîñòàíîâëåíèåòî ïî àë. 1 ñå óðåæäàò êàòî ïðè äåéñòâèòåëåí òðóäîâ äîãîâîð, àêî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å áèë äîáðîñúâåñòåí ïðè ïîñòúïâàíåòî íà ðàáîòà.
 (4) Âúç îñíîâà íà ïîñòàíîâëåíèåòî ïî àë. 1 êîíòðîëíèòå îðãàíè íà èíñïåêöèÿòà ïî òðóäà äàâàò ïðåäïèñàíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ äà ïðåäëîæè íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñêëþ÷âàíå íà òðóäîâ äîãîâîð. Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1, èçðå÷åíèå òðåòî òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñêëþ÷âà îò äàòàòà íà âúçíèêâàíåòî íà òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, îïðåäåëåíà â ïîñòàíîâëåíèåòî. Àêî òàêàâà äàòà íå å îïðåäåëåíà, òðóäîâèÿò äîãîâîð ñå ñêëþ÷âà îò äàòàòà íà èçäàâàíå íà ïîñòàíîâëåíèåòî.
 (5) Íà ðàáîòîäàòåëÿ íå ñå äàâà ïðåäïèñàíèå ïî àë. 4 â ñëó÷àé íà ñìúðò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
 (6) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 4, êîãàòî ìåæäó ñòðàíèòå íå ñå ñêëþ÷è òðóäîâ äîãîâîð, ïîñòàíîâëåíèåòî ïî àë. 1 çàìåñòâà òðóäîâèÿ äîãîâîð è òîé ñå ñìÿòà çà ñêëþ÷åí çà íåîïðåäåëåíî âðåìå ïðè 5-äíåâíà ðàáîòíà ñåäìèöà è 8-÷àñîâ ðàáîòåí äåí.
 (7) Ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà îáæàëâà ïðåäïèñàíèåòî ïî àë. 4, ñúîòâåòíî ïîñòàíîâëåíèåòî ïî àë. 2, ïî ðåäà íà Àäìèíèñòðàòèâíîïðîöåñóàëíèÿ êîäåêñ ïðåä àäìèíèñòðàòèâíèÿ ñúä ïî ñâîåòî ñåäàëèùå èëè ïîñòîÿíåí àäðåñ â 14-äíåâåí ñðîê îò âðú÷âàíåòî ìó. Îáæàëâàíåòî íå ñïèðà èçïúëíåíèåòî íà àêòà.
 (8) Àêî ñúäúò îòìåíè îáæàëâàíèÿ àêò, ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåêðàòè òðóäîâèÿ äîãîâîð åäíîñòðàííî áåç ïðåäèçâåñòèå.
  Ñèãíàëíà ôóíêöèÿ íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè
   ×ë. 406. (1) Ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè èìàò ïðàâî äà ñèãíàëèçèðàò êîíòðîëíèòå îðãàíè çà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî, êàêòî è äà èñêàò àäìèíèñòðàòèâíî íàêàçàíèå çà âèíîâíèòå ëèöà.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Â èçïúëíåíèå íà ôóíêöèèòå ñè ïî àë. 1 ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè èìàò ïðàâî:
 1. äà ïîñåùàâàò ïî âñÿêî âðåìå ïðåäïðèÿòèÿòà è äðóãèòå ìåñòà, êúäåòî ñå èçâúðøâà ðàáîòàòà, êàêòî è ïîìåùåíèÿ, ïîëçâàíè îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå;
 2. äà èçèñêâàò îò ðàáîòîäàòåëÿ îáÿñíåíèÿ è ïðåäñòàâÿíå íà íåîáõîäèìèòå èì ñâåäåíèÿ è äîêóìåíòè;
 3. äà ñå îñâåäîìÿâàò ïðÿêî îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî âñè÷êè âúïðîñè ïî ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè ïðè èçïúëíÿâàíå íà ñèãíàëíàòà ñè ôóíêöèÿ ñà äëúæíè äà ñïàçâàò óñëîâèÿòà ïî ÷ë. 403, àë. 1. 
(4) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.) Êîíòðîëíèòå îðãàíè ñà äëúæíè äà óâåäîìÿò ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè çà âçåòèòå ìåðêè â åäíîìåñå÷åí ñðîê.
 Ñèãíàëíà ôóíêöèÿ íà êîíòðîëíèòå îðãàíè
   ×ë. 407. Êîãàòî êîíòðîëíèòå îðãàíè óñòàíîâÿò çàêîíîíàðóøåíèÿ, êîèòî ñúäúðæàò äàííè çà èçâúðøåíî ïðåñòúïëåíèå èëè äðóãè ïðàâîíàðóøåíèÿ, òå ñà äëúæíè äà óâåäîìÿâàò îðãàíèòå íà ïðîêóðàòóðàòà.
   ×ë. 408. (Èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., îòì., áð. 27 îò 2014 ã.).
    ×ë. 409. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 410. (Èçì. - ÄÂ, áð. 94 îò 1990 ã., îòì., áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 411. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   ×ë. 412. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
 Ðàçäåë II
Àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçàòåëíà îòãîâîðíîñò çà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî

 Âèäîâå àäìèíèñòðàòèâíè íàêàçàíèÿ
   ×ë. 412à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Çà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî ñå íàëàãàò ñëåäíèòå âèäîâå àäìèíèñòðàòèâíè íàêàçàíèÿ:
 1. ãëîáà - íà ôèçè÷åñêèòå ëèöà;
 2. (äîï. – ÄÂ, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.) èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ - íà þðèäè÷åñêèòå ëèöà è çà åäíîëè÷íèòå òúðãîâöè, è íà äðóæåñòâà, ñúçäàäåíè ïî ðåäà íà Çàêîíà çà çàäúëæåíèÿòà è äîãîâîðèòå.
  Îòãîâîðíîñò çà íàðóøåíèå íà íîðìàòèâíèòå èçèñêâàíèÿ çà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä
 (Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã.)
    ×ë. 413. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 2 îò 1996 ã., áð. 25 îò 2001 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Êîéòî íàðóøè ïðàâèëàòà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóäà, àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå, ñå íàêàçâà ñ ãëîáà â ðàçìåð îò 100 äî 500.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., áð. 108 îò 2008 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Ðàáîòîäàòåë, êîéòî íå èçïúëíè çàäúëæåíèÿòà ñè çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä, àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå, ñå íàêàçâà ñ èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 1500 äî 15 000 ëâ., à âèíîâíîòî äëúæíîñòíî ëèöå, àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå - ñ ãëîáà â ðàçìåð îò 1000 äî 10 000 ëâ.
 (3) Çà ïîâòîðíî íàðóøåíèå íàêàçàíèåòî å:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) ïî àë. 1 - ãëîáà îò 500 äî 1000 ëâ.;
 2. (èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) ïî àë. 2 - èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà îò 20 000 äî 30 000 ëâ., ñúîòâåòíî ãëîáà îò 5000 äî 20 000 ëâ.
  Îòãîâîðíîñò çà íàðóøåíèÿ íà äðóãèòå ðàçïîðåäáè íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî
    ×ë. 414. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 2 îò 1996 ã., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 120 îò 2002 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., áð. 108 îò 2008 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Ðàáîòîäàòåë, êîéòî íàðóøè ðàçïîðåäáèòå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî èçâúí ïðàâèëàòà çà îñèãóðÿâàíå íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä, àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå, ñå íàêàçâà ñ èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 1500 äî 15 000 ëâ., à âèíîâíîòî äëúæíîñòíî ëèöå, àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå - ñ ãëîáà â ðàçìåð îò 1000 äî 10 000 ëâ.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) Çà ïîâòîðíî íàðóøåíèå ïî àë. 1 íàêàçàíèåòî å èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 20 000 äî 30 000 ëâ., ñúîòâåòíî ãëîáà â ðàçìåð îò 5000 äî 20 000 ëâ.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., áð. 108 îò 2008 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., äîï., áð. 7 îò 2012 ã.) Ðàáîòîäàòåë, êîéòî íàðóøè ðàçïîðåäáèòå íà ÷ë. 61, àë. 1, ÷ë. 62, àë. 1 èëè 3 è ÷ë. 63, àë. 1 èëè 2, ñå íàêàçâà ñ èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 1500 äî 15 000 ëâ., à âèíîâíîòî äëúæíîñòíî ëèöå - ñ ãëîáà â ðàçìåð îò 1000 äî 10 000 ëâ., çà âñÿêî îòäåëíî íàðóøåíèå.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 3 îò ïëàòåíàòà èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà, íàëîæåíà íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè âèíîâíîòî äëúæíîñòíî ëèöå, ñå îò÷èñëÿâàò è âíàñÿò â ñúîòâåòíèòå îñèãóðèòåëíè ôîíäîâå äúëæèìèòå îò ðàáîòîäàòåëÿ îñèãóðèòåëíè âíîñêè çà ëèöåòî.
 (5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 7 îò 2012 ã.) Ðàáîòîäàòåë, êîéòî íàðóøè ðàçïîðåäáèòå íà ÷ë. 130à, àë. 1 è 2, ÷ë. 130á, àë. 1 è 2 è ÷ë. 130â, àë. 1 è 2, ñå íàêàçâà ñ èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 1500 äî 5000 ëâ., à âèíîâíîòî äëúæíîñòíî ëèöå - ñ ãëîáà â ðàçìåð îò 250 äî 1000 ëâ., çà âñÿêî îòäåëíî íàðóøåíèå.
  Îòãîâîðíîñò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ïðè ïðåäîñòàâÿíå íà ðàáîòíà ñèëà áåç ñêëþ÷åí òðóäîâ äîãîâîð
   ×ë. 414à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã., îáÿâåí çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîíåí îò ÊÑ íà ÐÁ, áð. 49 îò 2012 ã.) 
————————————————————————————————

(1) Êîéòî ïðåäîñòàâÿ ðàáîòíàòà ñè ñèëà áåç ñêëþ÷åí òðóäîâ äîãîâîð, ñå íàêàçâà ñ ãëîáà â òðèêðàòåí ðàçìåð íà ëè÷íèòå îñèãóðèòåëíè âíîñêè çà çàäúëæèòåëíî ñîöèàëíî è çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, îïðåäåëåíè âúðõó ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä çà èçïúëíÿâàíàòà ðàáîòà â çàâèñèìîñò îò ñúîòâåòíàòà èêîíîìè÷åñêà äåéíîñò è ïðîôåñèÿ.
 (2) Ïëàòåíàòà ãëîáà ïî àë. 1 ñå ïðåâåæäà âúâ ôîíäîâåòå íà äúðæàâíîòî îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå è íà Íàöèîíàëíàòà çäðàâíîîñèãóðèòåëíà êàñà ïî ðåä, îïðåäåëåí îò ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è ìèíèñòúðà íà ôèíàíñèòå. 
————————————————————————————————

 Îòãîâîðíîñò çà íåèçïúëíåíèå íà ïðåäïèñàíèå è çà ñúçäàâàíå íà ïðå÷êè íà êîíòðîëåí îðãàí
   ×ë. 415. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 2 îò 1996 ã., áð. 124 îò 1997 ã.) (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., áð. 108 îò 2008 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) Êîéòî íå èçïúëíè çàäúëæèòåëíî ïðåäïèñàíèå íà êîíòðîëåí îðãàí çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî, ñå íàêàçâà ñ èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 1500 äî 10 000 ëâ.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., áð. 48 îò 2006 ã., áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòîäàòåë, êîéòî ïðîòèâîçàêîííî ïðå÷è íà êîíòðîëåí îðãàí çà ñïàçâàíå íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî äà èçïúëíè ñëóæåáíèòå ñè çàäúëæåíèÿ, ñå íàêàçâà ñ èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 20 000 ëâ. àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå, à âèíîâíîòî äëúæíîñòíî ëèöå - ñ ãëîáà â ðàçìåð îò 10 000 ëâ., àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå.
  Çàäúëæåíèå çà âíàñÿíå íà èìóùåñòâåíè ñàíêöèè è ãëîáè ïî íàêàçàòåëíè ïîñòàíîâëåíèÿ
   ×ë. 415à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòîäàòåë, äëúæíîñòíî ëèöå èëè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë å äëúæåí â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíå â ñèëà íà íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå äà ïëàòè íàëîæåíàòà ìó èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà.
 Îòãîâîðíîñò çà íåâíàñÿíå íà èìóùåñòâåíè ñàíêöèè è ãëîáè ïî íàêàçàòåëíè ïîñòàíîâëåíèÿ
   ×ë. 415á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) Ðàáîòîäàòåë, äëúæíîñòíî ëèöå èëè ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíå â ñèëà íà íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå íå ïëàòè íàëîæåíàòà ìó èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà, äúëæè ëèõâà â ðàçìåð íà îñíîâíèÿ ëèõâåí ïðîöåíò íà Áúëãàðñêàòà íàðîäíà áàíêà çà ïåðèîäà ïëþñ 20 ïóíêòà.
 Îòãîâîðíîñò çà ìàëîâàæíî íàðóøåíèå
   ×ë. 415â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã., èçì., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., áð. 7 îò 2012 ã.) (1) Çà íàðóøåíèå, êîåòî å îòñòðàíåíî âåäíàãà ñëåä óñòàíîâÿâàíåòî ìó ïî ðåäà, ïðåäâèäåí â òîçè êîäåêñ, è îò êîåòî íå ñà ïðîèçòåêëè âðåäíè ïîñëåäèöè çà ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, ðàáîòîäàòåëÿò ñå íàêàçâà ñ èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà â ðàçìåð îò 100 äî 300 ëâ., à âèíîâíîòî äëúæíîñòíî ëèöå - ñ ãëîáà â ðàçìåð îò 50 äî 100 ëâ.
 (2) Íå ñà ìàëîâàæíè íàðóøåíèÿòà íà ÷ë. 61, àë. 1, ÷ë. 62, àë. 1 è 3 è ÷ë. 63, àë. 1 è 2.
  Ñïîðàçóìåíèå â àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçàòåëíîòî ïðîèçâîäñòâî
   ×ë. 415ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Äî èçäàâàíå íà íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå, íî íå ïî-êúñíî îò 30 äíè îò ñúñòàâÿíå íà àêòà çà óñòàíîâÿâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçâàùèÿò îðãàí è íàðóøèòåëÿò ìîãàò äà ïîñòèãíàò ñïîðàçóìåíèå, îñâåí â ñëó÷àèòå, êîãàòî äåÿíèåòî ñúñòàâëÿâà ïðåñòúïëåíèå.
 (2) Ñïîðàçóìåíèåòî ñå èçãîòâÿ â ïèñìåíà ôîðìà è ñúäúðæà ñúãëàñèåòî íà àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçâàùèÿ îðãàí è íàðóøèòåëÿ ïî ñëåäíèòå âúïðîñè:
 1. èçâúðøåíî ëè å äåÿíèåòî, èçâúðøåíî ëè å òî îò íàðóøèòåëÿ, èçâúðøåíî ëè å âèíîâíî è ñúñòàâëÿâà ëè àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå;
 2. êàêúâ äà áúäå âèäúò è ðàçìåðúò íà íàêàçàíèåòî.
 (3) Ñúñ ñïîðàçóìåíèåòî íå ìîæå äà ñå îïðåäåëÿ:
 1. íàêàçàíèå îò âèä, ðàçëè÷åí îò ïðåäâèäåíèÿ â çàêîíà çà êîíêðåòíîòî àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå;
 2. ðàçìåð íà ãëîáàòà èëè íà èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ, ïî-íèñúê îò ìèíèìàëíèÿ, ïðåäâèäåí çà êîíêðåòíîòî àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå.
 (4) Ñïîðàçóìåíèåòî ñå ïîäïèñâà îò àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçâàùèÿ îðãàí è îò íàðóøèòåëÿ èëè îò íåãîâ èçðè÷íî óïúëíîìîùåí ïðåäñòàâèòåë.
 (5) Â 14-äíåâåí ñðîê îò ïîäïèñâàíå íà ñïîðàçóìåíèåòî èçïúëíèòåëíèÿò äèðåêòîð íà Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" èëè îïðàâîìîùåíî îò íåãî äëúæíîñòíî ëèöå èçäàâà ðåøåíèå.
 (6) Ñïîðàçóìåíèåòî ñå îäîáðÿâà, àêî:
 1. ñà ñïàçåíè èçèñêâàíèÿòà íà çàêîíà;
 2. îïðåäåëåíàòà ñ íåãî ãëîáà èëè èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ å çàïëàòåíà èëè îáåçïå÷åíà ïî ñìåòêà íà êîíòðîëíèÿ îðãàí.
 (7) Ðåøåíèåòî ïî àë. 5 íå ïîäëåæè íà îáæàëâàíå.
 (8) Ñïîðàçóìåíèåòî âëèçà â ñèëà îò äàòàòà íà îäîáðÿâàíåòî ìó. Ñïîðàçóìåíèåòî èìà ïîñëåäèöèòå íà âëÿçëî â ñèëà íàêàçàòåëíî ïîñòàíîâëåíèå.
 (9) Â ñëó÷àèòå, êîãàòî ñïîðàçóìåíèåòî íå áúäå îäîáðåíî, àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçâàùèÿò îðãàí èçäàâà íàêàçàòåëíî ïîñòàíîâëåíèå.
 Ðàçñðî÷âàíå íà çàäúëæåíèÿ
   ×ë. 415ä. (Íîâ - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Ïî èñêàíå íà íàðóøèòåëÿ èëè íà íåãîâ èçðè÷íî óïúëíîìîùåí ïðåäñòàâèòåë çà âçåìàíèÿòà îò âëåçëè â ñèëà íàêàçàòåëíè ïîñòàíîâëåíèÿ, èçäàäåíè îò èçïúëíèòåëíèÿ äèðåêòîð íà Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" èëè îïðàâîìîùåíî îò íåãî ëèöå, ìîæå äà ñå ðàçðåøè ðàçñðî÷âàíå íà ïëàùàíåòî íà äúëæèìèòå ñóìè ñúãëàñíî îäîáðåí ïîãàñèòåëåí ïëàí.
 (2) Ðàçñðî÷âàíå ñå äîïóñêà, êîãàòî ñå óñòàíîâè, ÷å íàëè÷íèòå ïàðè÷íè ñðåäñòâà íà íàðóøèòåëÿ íå ñà äîñòàòú÷íè çà ïîãàñÿâàíå íà çàäúëæåíèÿòà ìó ïî âëåçëè â ñèëà íàêàçàòåëíè ïîñòàíîâëåíèÿ, íî ìîæå äà ñå íàïðàâè îáîñíîâàíî ïðåäïîëîæåíèå, ÷å çàòðóäíåíèÿòà ñà âðåìåííè è ïðè ðàçñðî÷âàíå íà çàäúëæåíèÿòà äëúæíèêúò ùå áúäå â ñúñòîÿíèå äà ãè èçïëàòè.
 (3) Çà ïåðèîäà íà ðàçñðî÷âàíå íàðóøèòåëÿò äúëæè ëèõâà â ðàçìåð íà îñíîâíèÿ ëèõâåí ïðîöåíò íà Áúëãàðñêàòà íàðîäíà áàíêà çà ïåðèîäà ïëþñ 20 ïóíêòà.
 (4) Ðàçñðî÷âàíå íå ñå ðàçðåøàâà ïî îòíîøåíèå íà ðàáîòîäàòåë, çà êîãîòî èìà ðåøåíèå çà ïðåêðàòÿâàíå ñ ëèêâèäàöèÿ èëè çà êîãîòî å îòêðèòî ïðîèçâîäñòâî ïî íåñúñòîÿòåëíîñò, êàêòî è ñëåä êàòî áúäå îïðåäåëåí íà÷èíúò íà ïðîäàæáà ïî ÷ë. 238 îò Äàíú÷íî-îñèãóðèòåëíèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ. 
(5) Êúì èñêàíåòî ïî àë. 1 ñå ïðèëàãàò:
 1. äåêëàðàöèÿ çà ñåìåéíîòî è èìóùåñòâåíîòî ñúñòîÿíèå è çà ãîäèøíèÿ äîõîä íà äëúæíèêà çà 12 ìåñåöà ïðåäè èñêàíåòî - çà ôèçè÷åñêî ëèöå;
 2. äåêëàðàöèÿ è çà âñè÷êè äðóãè ïóáëè÷íè çàäúëæåíèÿ, âêëþ÷èòåëíî ëèõâèòå ïî òÿõ, êàêòî è çà âñè÷êè çàäúëæåíèÿ êúì ÷àñòíè êðåäèòîðè è ëèõâèòå ïî òÿõ;
 3. ïîãàñèòåëåí ïëàí çà ðàçñðî÷âàíå íà çàäúëæåíèÿòà;
 4. äîêàçàòåëñòâà çà ôèíàíñîâî-èêîíîìè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå íà äëúæíèêà è ïåðñïåêòèâíà ïðîãðàìà çà ðàçâèòèå - çà åäíîëè÷åí òúðãîâåö, þðèäè÷åñêî ëèöå èëè ïðèðàâíåíî íà íåãî;
 5. îò÷åò çà ïðèõîäèòå è ðàçõîäèòå íà íàðóøèòåëÿ çà ïðåäõîäíàòà îò÷åòíà ôèíàíñîâà ãîäèíà - çà åäíîëè÷åí òúðãîâåö, þðèäè÷åñêî ëèöå èëè ïðèðàâíåíî íà íåãî;
 6. áàëàíñ çà ïðåäõîäíàòà îò÷åòíà ôèíàíñîâà ãîäèíà è çà ïîñëåäíèÿ îò÷åòåí ïåðèîä - çà åäíîëè÷åí òúðãîâåö, þðèäè÷åñêî ëèöå èëè ïðèðàâíåíî íà íåãî.
 (6) Ðåøåíèåòî çà ðàçñðî÷âàíå ñå èçäàâà îò:
 1. äèðåêòîðà íà äèðåêöèÿ "Èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" - çà çàäúëæåíèÿ îò èìóùåñòâåíè ñàíêöèè äî 5000 ëâ. - çà ñðîê äî åäíà ãîäèíà, à çà çàäúëæåíèÿ îò ãëîáè äî 5000 ëâ. - çà ñðîê äî äâå ãîäèíè;
 2. èçïúëíèòåëíèÿ äèðåêòîð íà Èçïúëíèòåëíàòà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" - çà çàäúëæåíèÿ íàä 5000 ëâ. - çà ñðîê äî òðè ãîäèíè.
 (7) Ñ ðåøåíèåòî çà ðàçñðî÷âàíå ñå îïðåäåëÿò êðàéíèÿò ñðîê, ïîãàñèòåëíèòå âíîñêè è äðóãè óñëîâèÿ, â ò. ÷. ïîñëåäèöèòå îò íåñïàçâàíåòî èì.
 (8) Çà ïåðèîäà íà ðàçñðî÷âàíåòî ñïèðà äà òå÷å äàâíîñòòà çà âçåìàíèÿòà ïî âëåçëèòå â ñèëà íàêàçàòåëíè ïîñòàíîâëåíèÿ.
 (9) Îòêàçúò çà ðàçñðî÷âàíå íå ïîäëåæè íà îáæàëâàíå.
 Ïðèëîæèìîñò íà àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçàòåëíàòà îòãîâîðíîñò çà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî
   ×ë. 415å. (Íîâ - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) Ðàçïîðåäáèòå íà òîçè ðàçäåë ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíî è ñïðÿìî ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë.
 Óñòàíîâÿâàíå íà íàðóøåíèÿòà, èçäàâàíå, îáæàëâàíå è èçïúëíåíèå íà íàêàçàòåëíèòå ïîñòàíîâëåíèÿ
   ×ë. 416. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., áð. 2 îò 1996 ã., áð. 25 îò 2001 ã., áð. 120 îò 2002 ã., äîï., áð. 48 îò 2006 ã., èçì., áð. 108 îò 2008 ã.) (1) Íàðóøåíèÿòà íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî ñå óñòàíîâÿâàò ñ àêòîâå, ñúñòàâåíè îò äúðæàâíèòå êîíòðîëíè îðãàíè. Ðåäîâíî ñúñòàâåíèòå àêòîâå ïî òîçè êîäåêñ èìàò äîêàçàòåëñòâåíà ñèëà äî äîêàçâàíå íà ïðîòèâíîòî.
 (2) (Îòì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.). 
(3) Àêòúò çà óñòàíîâÿâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå ñå âðú÷âà íà íàðóøèòåëÿ ëè÷íî ñðåùó ïîäïèñ, à ïðè íåâúçìîæíîñò äà ìó ñå âðú÷è ñå èçïðàùà ïî ïîùàòà ñ ïðåïîðú÷àíî ïèñìî ñ îáðàòíà ðàçïèñêà. Àêî ëèöåòî íå áúäå íàìåðåíî íà àäðåñà íà óïðàâëåíèå, íà ïîñòîÿííèÿ ìó àäðåñ èëè ïî ìåñòîðàáîòà, âðú÷âàíåòî ñå èçâúðøâà ÷ðåç ïîñòàâÿíå íà ñúîáùåíèå çà ñúñòàâÿíåòî íà àêòà, ïîäëåæàù íà âðú÷âàíå, íà òàáëîòî çà îáÿâëåíèÿ è â èíòåðíåò ñòðàíèöàòà íà ñúîòâåòíèÿ îðãàí ïî ÷ë. 399, 400 è 401. 
(4) (Èçì. – ÄÂ, áð. 27 îò 2014 ã.) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 3, èçðå÷åíèå âòîðî àêòúò çà óñòàíîâÿâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå ñå ñìÿòà çà âðú÷åí ñëåä èçòè÷àíå íà 7-äíåâåí ñðîê îò ïîñòàâÿíåòî íà ñúîáùåíèåòî.
 (5) Íàêàçàòåëíèòå ïîñòàíîâëåíèÿ ñå èçäàâàò îò ðúêîâîäèòåëÿ íà ñúîòâåòíèÿ îðãàí ïî ÷ë. 399, 400 è 401 èëè îò îïðàâîìîùåíè îò íåãî äëúæíîñòíè ëèöà ñúîáðàçíî âåäîìñòâåíàòà ïðèíàäëåæíîñò íà àêòîñúñòàâèòåëèòå.
 (6) Óñòàíîâÿâàíåòî íà íàðóøåíèÿòà, èçäàâàíåòî, îáæàëâàíåòî è èçïúëíåíèåòî íà íàêàçàòåëíèòå ïîñòàíîâëåíèÿ ñå èçâúðøâàò ïî ðåäà, ïðåäâèäåí â Çàêîíà çà àäìèíèñòðàòèâíèòå íàðóøåíèÿ è íàêàçàíèÿ, äîêîëêîòî ñ òîçè êîäåêñ íå å óñòàíîâåí äðóã ðåä.
 (7) (Îòì. - ÄÂ, áð. 77 îò 2012 ã., â ñèëà îò 9.10.2012 ã.). 
(8) Íàðóøåíèåòî å ïîâòîðíî, êîãàòî å èçâúðøåíî â åäíîãîäèøåí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå, ñ êîåòî íàðóøèòåëÿò å íàêàçàí çà íàðóøåíèå îò ñúùèÿ âèä.
 (9) (Îòì. - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã.). 
(10) (Îòì. - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã.).
    Ãëàâà äâàäåñåòà
(Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) 
ÀÄÌÈÍÈÑÒÐÀÒÈÂÍÎ ÑÚÒÐÓÄÍÈ×ÅÑÒÂÎ ×ÐÅÇ ÈÍÔÎÐÌÀÖÈÎÍÍÀÒÀ ÑÈÑÒÅÌÀ ÍÀ ÂÚÒÐÅØÍÈß ÏÀÇÀÐ È ÒÐÀÍÑÃÐÀÍÈ×ÍÎ ÈÇÏÚËÍÅÍÈÅ ÍÀ ÍÀËÎÆÅÍÈ ÔÈÍÀÍÑÎÂÈ ÀÄÌÈÍÈÑÒÐÀÒÈÂÍÈ ÑÀÍÊÖÈÈ È ÃËÎÁÈ, ÂÊËÞ×ÈÒÅËÍÎ ÒÀÊÑÈ È ÍÀ×ÈÑËÅÍÈß

 Êîìïåòåíòåí îðãàí
   ×ë. 417. (Íîâ – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) (1) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" îñúùåñòâÿâà áåçïëàòíî àäìèíèñòðàòèâíî ñúòðóäíè÷åñòâî ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð ñ êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äðóãèòå äúðæàâè – ÷ëåíêè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íà äúðæàâè – ñòðàíè ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ.

 (2) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ïîëó÷àâà ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð èñêàíèÿ çà ñúáèðàíå íà ïóáëè÷íè âçåìàíèÿ ïî ÷ë. 162, àë. 7 îò Äàíú÷íî-îñèãóðèòåëíèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ.

 (3) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" èçïðàùà ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð èñêàíèÿ çà ñúáèðàíå íà âçåìàíèÿ ïî íàëîæåíè èìóùåñòâåíè ñàíêöèè èëè ãëîáè, âêëþ÷èòåëíî ëèõâè ïî íàëîæåíè èìóùåñòâåíè ñàíêöèè èëè ãëîáè, çà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî îòíîñíî êîìàíäèðîâàíåòî è èçïðàùàíåòî íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè, ÷èåòî èçïúëíåíèå íå ìîæå äà ñå èçâúðøè íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
 Âèäîâå àäìèíèñòðàòèâíî ñúòðóäíè÷åñòâî
   ×ë. 418. (Íîâ – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) (1) Àäìèíèñòðàòèâíîòî ñúòðóäíè÷åñòâî ïî ÷ë. 417, àë. 1 âêëþ÷âà:

 1. ïðåäîñòàâÿíå íà èíôîðìàöèÿ îòíîñíî óñëîâèÿòà íà òðóä ïðè êîìàíäèðîâàíå èëè èçïðàùàíå â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè; 

2. èçïðàùàíå íà ìîòèâèðàíè èñêàíèÿ çà èíôîðìàöèÿ è ïðîâåðêè äî êîíòðîëíèòå îðãàíè íà äðóãè äúðæàâè;

 3. îòãîâîðè íà ìîòèâèðàíè èñêàíèÿ íà êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äðóãè äúðæàâè â ñëó÷àèòå íà:

 à) íàåìàíå íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè;

 á) óñòàíîâåíè íàðóøåíèÿ íà ðåæèìèòå íà êîìàíäèðîâàíå èëè èçïðàùàíå;

 4. èçïðàùàíå è ïîëó÷àâàíå íà êîïèÿ îò äîêóìåíòè; 

5. âðú÷âàíå íà äîêóìåíòè, èçïðàòåíè îò êîíòðîëíèòå îðãàíè íà äðóãà äúðæàâà;

 6. èçïðàùàíå íà äîêóìåíòè äî êîíòðîëíèòå îðãàíè íà äðóãà äúðæàâà çà âðú÷âàíåòî èì íà ðàáîòîäàòåëè, êîèòî êîìàíäèðîâàò èëè èçïðàùàò ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ;

 7. óâåäîìÿâàíå çà àêò, ñ êîéòî ñå íàëàãà ôèíàíñîâà àäìèíèñòðàòèâíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà, èëè çà äîêóìåíò, ñâúðçàí ñúñ ñúáèðàíå íà âçåìàíèÿòà âúâ âðúçêà ñ òàêàâà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà, íà ðàáîòîäàòåë, êîéòî êîìàíäèðîâà èëè èçïðàùà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 1 è àë. 2, ò. 1;
 8. èçïðàùàíå íà èñêàíå çà óâåäîìÿâàíå çà íàêàçàòåëíî ïîñòàíîâëåíèå, ñ êîåòî ñå íàëàãà èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà, èëè çà äîêóìåíò, ñâúðçàí ñúñ ñúáèðàíå íà âçåìàíèÿòà âúâ âðúçêà ñ òàêàâà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà, íà ðàáîòîäàòåë, êîéòî êîìàíäèðîâà èëè èçïðàùà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 2 è àë. 2, ò. 2;

 9. èçâúðøâàíå íà ïðîâåðêè âúâ âðúçêà ñúñ ñëó÷àèòå íà êîìàíäèðîâàíå èëè èçïðàùàíå íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè è èçïðàùàíå íà èíôîðìàöèÿ îò òÿõ.

 (2) Â ñëó÷àé íà çàòðóäíåíèÿ ïðè îñúùåñòâÿâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíîòî ñúòðóäíè÷åñòâî ïî àë. 1 Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" èíôîðìèðà íåçàáàâíî êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äðóãàòà äúðæàâà.

 (3) Èíôîðìàöèÿòà ïî àë. 1, ïîèñêàíà îò êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äðóãè äúðæàâè èëè îò Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ, ñå ïðåäîñòàâÿ ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð â ñëåäíèòå ñðîêîâå:

 1. â ñïåøíè ñëó÷àè, êîèòî íàëàãàò ñàìî èçâúðøâàíå íà ñïðàâêè â ïóáëè÷íè ðåãèñòðè èëè ïîòâúðæäàâàíå íà ðåãèñòðàöèÿòà ïî Çàêîíà çà äàíúê âúðõó äîáàâåíàòà ñòîéíîñò íà ðàáîòîäàòåë ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 1 è àë. 2, ò. 1 – â ñðîê äî äâà ðàáîòíè äíè, ñ÷èòàíî îò äàòàòà íà ïîëó÷àâàíå íà èñêàíåòî;

 2. â îñòàíàëèòå ñëó÷àè – äî 25 ðàáîòíè äíè îò äàòàòà íà ïîëó÷àâàíå íà èñêàíåòî.
 (4) Ïðè ïîñòúïèëî èñêàíå çà óâåäîìÿâàíå ïî ÷ë. 418, àë. 1, ò. 7 Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ïðåäïðèåìà äåéñòâèÿ ïî âðú÷âàíå íà äîêóìåíòà â ñðîê äî åäèí ìåñåö îò ïîëó÷àâàíåòî ìó ñúãëàñíî ðàçïîðåäáèòå íà áúëãàðñêîòî çàêîíîäàòåëñòâî.

 (5) Çà îñúùåñòâÿâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíîòî ñúòðóäíè÷åñòâî ïî àë. 1 Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ìîæå äà èçèñêâà ïîëó÷àâàíå íà ñúäåéñòâèå è èíôîðìàöèÿ îò îðãàíè è èíñòèòóöèè ñúîáðàçíî òÿõíàòà êîìïåòåíòíîñò.
 Èçïúëíåíèå íà âëåçëè â ñèëà àêòîâå, èçïðàòåíè ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð
   ×ë. 419. (Íîâ – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) (1) Âëåçëèòå â ñèëà àêòîâå, èçïðàòåíè ñ èñêàíå çà ñúáèðàíå íà âçåìàíå ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð, ñ êîèòî êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äðóãà äúðæàâà – ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íà äúðæàâà – ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ íàëàãàò ôèíàíñîâè àäìèíèñòðàòèâíè ñàíêöèè èëè ãëîáè, âêëþ÷èòåëíî òàêñè è íà÷èñëåíèÿ, íà ðàáîòîäàòåë ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 1 è àë. 2, ò. 1 çà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî îòíîñíî êîìàíäèðîâàíåòî èëè èçïðàùàíåòî íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè, ïîäëåæàò íà ñúáèðàíå ïî ðåäà íà Äàíú÷íî-îñèãóðèòåëíèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ.

 (2) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ïðåäïðèåìà äåéñòâèÿ ïî óâåäîìÿâàíå íà ðàáîòîäàòåëÿ çà ïîñòúïèëî èñêàíå ïî àë. 1 â ñðîê äî åäèí ìåñåö îò íåãîâîòî ïîëó÷àâàíå.

 (3) Ðàáîòîäàòåëÿò å äëúæåí â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî íà óâåäîìëåíèåòî ïî àë. 2 äà ïëàòè âçåìàíåòî ïî àë. 1.

 (4) Êîãàòî â ñðîêà ïî àë. 3 ïóáëè÷íîòî âçåìàíå íå å ïëàòåíî, Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" èçïðàùà èñêàíåòî è ïðèëîæåíèòå êúì íåãî äîêóìåíòè, âêëþ÷èòåëíî èçïúëíèòåëíîòî îñíîâàíèå, ïðåâåäåíè íà áúëãàðñêè åçèê, êàêòî è äàííè çà èçâúðøåíîòî óâåäîìÿâàíå ïî àë. 2 íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå.

 (5) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" óâåäîìÿâà ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð êîìïåòåíòíèÿ îðãàí íà äðóãàòà äúðæàâà çà ïðåäïðèåòèòå äåéñòâèÿ ïî àë. 2 – 4.

 (6) Ðåäúò çà îáìåí íà èíôîðìàöèÿòà ìåæäó Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" è Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå ñå óðåæäà ñúñ ñïîðàçóìåíèå ìåæäó èçïúëíèòåëíèòå äèðåêòîðè íà äâåòå èíñòèòóöèè.
 Îñíîâàíèÿ çà îòêàç
   ×ë. 420. (Íîâ – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) (1) Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ìîæå äà îòêàæå èçâúðøâàíå íà äåéñòâèÿ ïî óâåäîìÿâàíå çà èëè ïî èçïúëíåíèå íà âëÿçúë â ñèëà àêò, ñ êîéòî êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äðóãà äúðæàâà – ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íà äúðæàâà – ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ íàëàãàò ôèíàíñîâè àäìèíèñòðàòèâíè ñàíêöèè èëè ãëîáè, âêëþ÷èòåëíî òàêñè è íà÷èñëåíèÿ, íà ðàáîòîäàòåë, êîéòî êîìàíäèðîâà èëè èçïðàùà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè, êîãàòî èñêàíåòî íå ñúäúðæà äàííè îòíîñíî:

 1. èìåòî, èçâåñòíèÿ àäðåñ èëè äðóãè äàííè íà ðàáîòîäàòåëÿ, ñâúðçàíè ñ èäåíòèôèöèðàíåòî ìó, êàòî äàííè çà åäèíåí èäåíòèôèêàöèîíåí êîä, êîä ïî ÁÓËÑÒÀÒ, åäèíåí ãðàæäàíñêè íîìåð íà ôèçè÷åñêî ëèöå è äðóãè; 

2. ôàêòèòå è îáñòîÿòåëñòâàòà, ñâúðçàíè ñ íàðóøåíèåòî, èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáàòà è îñíîâàíèåòî, íà êîåòî ñå íàëàãà; 

3. àêòà, ïîçâîëÿâàù èçïúëíåíèå íà ñúáèðàíåòî íà âçåìàíåòî â äúðæàâàòà, â êîÿòî å èçäàäåí, è âñÿêàêâà äðóãà èíôîðìàöèÿ èëè äîêóìåíòè âúâ âðúçêà ñ íàëîæåíàòà èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà; 

4. èìåòî, àäðåñà è äðóãè äàííè çà âðúçêà ñ îðãàíà, êîìïåòåíòåí äà íàëàãà èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà, à â ñëó÷àé ÷å å ðàçëè÷åí îò îðãàíà, ïîäàë èñêàíåòî ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð – êîìïåòåíòíàòà èíñòèòóöèÿ, îò êîÿòî ìîæå äà ñå ïîëó÷è äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ îòíîñíî èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáàòà, êàêòî è çà âúçìîæíîñòèòå çà îáæàëâàíåòî èì; 

5. öåëòà íà óâåäîìÿâàíåòî ïî ÷ë. 418, àë. 1, ò. 7 è ñðîêà, â êîéòî äà ñå íàïðàâè;
 6. äàòàòà, íà êîÿòî àêòúò ïî ÷ë. 419, àë. 1 å âëÿçúë â ñèëà; ðàçìåðà íà èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáàòà; äàòèòå îò çíà÷åíèå çà ïðîöåñà íà èçïúëíåíèåòî, âêëþ÷èòåëíî äàëè è ïî êàêúâ íà÷èí àêòúò å âðú÷åí íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè å ïîñòàíîâåí â íåãîâî îòñúñòâèå; ïîòâúðæäåíèå, ÷å èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáàòà íå ïîäëåæàò íà îáæàëâàíå; îñíîâíèÿ èñê, âúâ âðúçêà ñ êîéòî å íàïðàâåíî èñêàíåòî.

 (2) Èçâúí ñëó÷àèòå ïî àë. 1 Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ìîæå äà îòêàæå èçâúðøâàíåòî íà äåéñòâèÿ ïî èçïúëíåíèå â ñëåäíèòå ñëó÷àè:

 1. êîãàòî ðàçõîäèòå, íåîáõîäèìè çà ñúáèðàíå íà âçåìàíèÿòà, ñà íåñúðàçìåðíè ñ ïîäëåæàùàòà çà ñúáèðàíå ñóìà èëè áèõà ïðåäèçâèêàëè ñúùåñòâåíè çàòðóäíåíèÿ;

 2. êîãàòî ðàçìåðúò íà íàëîæåíàòà èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà å ïî-ìàëúê îò 350 åâðî èëè òÿõíàòà ðàâíîñòîéíîñò â ëåâîâå;

 3. êîãàòî å íàðóøåíî ïðàâîòî íà çàùèòà íà ðàáîòîäàòåëÿ ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 1 è àë. 2, ò. 1.

 (3) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 è 2 Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" óâåäîìÿâà ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð êîìïåòåíòíèÿ îðãàí íà äðóãàòà äúðæàâà çà ìîòèâèòå çà îòêàçà.
 Ñïèðàíå íà ïðîöåäóðàòà
  ×ë. 421. (Íîâ – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) (1) Ïðè ïîñòúïèëî óâåäîìëåíèå ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð çà îáæàëâàíå íà àêòà, ñ êîéòî êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äðóãà äúðæàâà – ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íà äúðæàâà – ñòðàíà ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, èëè íà Êîíôåäåðàöèÿ Øâåéöàðèÿ íàëàãàò ôèíàíñîâè àäìèíèñòðàòèâíè ñàíêöèè èëè ãëîáè, âêëþ÷èòåëíî òàêñè è íà÷èñëåíèÿ, Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ñïèðà èçïúëíåíèåòî íà äåéñòâèÿòà ïî òàçè ãëàâà äî ïîñòàíîâÿâàíåòî íà ðåøåíèå ïî ñïîðà îò ñúîòâåòíàòà êîìïåòåíòíà èíñòèòóöèÿ èëè îðãàí â äúðæàâàòà, â êîÿòî å èçäàäåí àêòúò. 

(2) Àêòúò, ñ êîéòî Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ñïèðà è âúçîáíîâÿâà èçïúëíåíèåòî, ñå èçïðàùà â 7-äíåâåí ñðîê îò èçäàâàíåòî ìó íà êîìïåòåíòíàòà òåðèòîðèàëíà äèðåêöèÿ/îôèñ íà Íàöèîíàëíàòà àãåíöèÿ çà ïðèõîäèòå, êîãàòî àêòúò, êîéòî ñå îáæàëâà, å áèë ïðåäàäåí çà ïðèíóäèòåëíî èçïúëíåíèå.
 Èçïðàùàíå íà èñêàíå çà ñúáèðàíå íà ñóìè ïî íàëîæåíè àäìèíèñòðàòèâíè íàêàçàíèÿ
   ×ë. 422. (Íîâ – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) (1) Âëåçëèòå â ñèëà íàêàçàòåëíè ïîñòàíîâëåíèÿ, ñ êîèòî ñà íàëîæåíè ãëîáè èëè èìóùåñòâåíè ñàíêöèè íà ðàáîòîäàòåë ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 2 è àë. 2, ò. 2 çà íàðóøåíèÿ íà òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî îòíîñíî êîìàíäèðîâàíåòî èëè èçïðàùàíåòî íà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíå íà óñëóãè, ÷èåòî èçïúëíåíèå íå ìîæå äà ñå èçâúðøè íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ñå èçïðàùàò çàåäíî ñúñ ñúáðàíèòå ñóìè îò Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" äî êîìïåòåíòíèÿ îðãàí íà äúðæàâàòà ïî ðåãèñòðàöèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè íà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, ñ èñêàíå çà ñúáèðàíå ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð.

 (2) Èñêàíåòî ïî àë. 1 ñúäúðæà:

 1. èìåòî, èçâåñòíèÿ àäðåñ èëè äðóãè äàííè íà ðàáîòîäàòåëÿ, ñâúðçàíè ñ èäåíòèôèöèðàíåòî ìó; 

2. ôàêòèòå è îáñòîÿòåëñòâàòà, ñâúðçàíè ñ íàðóøåíèåòî, èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáàòà, è îñíîâàíèåòî, íà êîåòî òÿ ñå íàëàãà; 

3. âëÿçëîòî â ñèëà íàêàçàòåëíî ïîñòàíîâëåíèå è âñÿêàêâà äðóãà èíôîðìàöèÿ èëè äîêóìåíòè âúâ âðúçêà ñ íàëîæåíàòà èìóùåñòâåíà ñàíêöèÿ èëè ãëîáà; 

4. èìåòî, àäðåñà è äðóãè äàííè çà âðúçêà ñ Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà"; 

5. öåëòà íà óâåäîìÿâàíåòî çà âëÿçëîòî â ñèëà íàêàçàòåëíî ïîñòàíîâëåíèå è ñðîêà, â êîéòî òî òðÿáâà äà ñå èçïúëíè;

 6. äàòàòà, íà êîÿòî íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå å âëÿçëî â ñèëà; äàòèòå îò çíà÷åíèå çà ïðîöåñà íà èçïúëíåíèåòî, âêëþ÷èòåëíî äàëè è ïî êàêúâ íà÷èí àêòúò å âðú÷åí íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè å ïîñòàíîâåí â íåãîâî îòñúñòâèå; ïîòâúðæäåíèå, ÷å èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáàòà íå ïîäëåæàò íà îáæàëâàíå; îñíîâíèÿ èñê, âúâ âðúçêà ñ êîéòî å íàïðàâåíî èñêàíåòî ïî àë. 1;
 7. ðàçìåðà íà èìóùåñòâåíàòà ñàíêöèÿ èëè ãëîáàòà, âêëþ÷èòåëíî ðàçìåðà íà äúëæèìàòà ëèõâà îò äàòàòà íà âëèçàíåòî â ñèëà íà íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå äî èçïðàùàíåòî ìó â äðóãàòà äúðæàâà;

 8. ðàçìåðà íà ñúáðàíàòà ñóìà ïî ò. 7 è îñòàòúêà, êîéòî ïîäëåæè íà ñúáèðàíå.

 (3) Ïðè îáæàëâàíå íà íàêàçàòåëíîòî ïîñòàíîâëåíèå ïî àë. 1 Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" óâåäîìÿâà íåçàáàâíî êîìïåòåíòíèÿ îðãàí íà äúðæàâàòà ïî ðåãèñòðàöèÿ íà ðàáîòîäàòåëÿ èëè íà ïðåäïðèÿòèåòî, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, ÷ðåç Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð çà ñïèðàíå íà äåéñòâèÿòà ïî ñúáèðàíå íà âçåìàíèÿòà.
  ÄÎÏÚËÍÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ

 Îáÿñíåíèÿ íà íÿêîè äóìè
    § 1. Ïî ñìèñúëà íà òîçè êîäåêñ:
 1. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 33 îò 2011 ã., áð. 82 îò 2011 ã., áð. 7 îò 2012 ã.) "Ðàáîòîäàòåë" å âñÿêî ôèçè÷åñêî ëèöå, þðèäè÷åñêî ëèöå èëè íåãîâî ïîäåëåíèå, êàêòî è âñÿêî äðóãî îðãàíèçàöèîííî è èêîíîìè÷åñêè îáîñîáåíî îáðàçóâàíèå (ïðåäïðèÿòèå, ó÷ðåæäåíèå, îðãàíèçàöèÿ, êîîïåðàöèÿ, ñòîïàíñòâî, çàâåäåíèå, äîìàêèíñòâî, äðóæåñòâî è äðóãè ïîäîáíè), êîåòî ñàìîñòîÿòåëíî íàåìà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, âêëþ÷èòåëíî çà èçâúðøâàíå íà íàäîìíà ðàáîòà è ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå è çà èçïðàùàíå çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë;
 2. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) "Ïðåäïðèÿòèå" å âñÿêî ìÿñòî - ïðåäïðèÿòèå, ó÷ðåæäåíèå, îðãàíèçàöèÿ, êîîïåðàöèÿ, çàâåäåíèå, îáåêò è äðóãè ïîäîáíè, êúäåòî ñå ïîëàãà íàåìåí òðóä;
 2à. (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) "Ãðóïà ïðåäïðèÿòèÿ" ïî ÷ë. 121à, àë. 1, ò. 1, áóêâà "á" å ïîíÿòèå ïî ñìèñúëà íà § 1, ò. 5 îò äîïúëíèòåëíèòå ðàçïîðåäáè íà Çàêîíà çà òðóäîâàòà ìèãðàöèÿ è òðóäîâàòà ìîáèëíîñò;
 3. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) "Ðúêîâîäñòâî íà ïðåäïðèÿòèåòî" å ðúêîâîäèòåëÿò íà ïðåäïðèÿòèåòî, íåãîâèòå çàìåñòíèöè è äðóãè ëèöà, íà êîèòî å âúçëîæåíî ðúêîâîäñòâîòî íà òðóäîâèÿ ïðîöåñ, âêëþ÷èòåëíî è â ïîäåëåíèå íà ïðåäïðèÿòèåòî, êàêòî è êîëåêòèâíèòå èçáîðíè îðãàíè çà óïðàâëåíèå (ñòîïàíñêè ñúâåò, óïðàâèòåëåí ñúâåò, èçïúëíèòåëíî áþðî, îïåðàòèâíî áþðî è äðóãè ïîäîáíè);
 4. (Îòì., ïðåäèøíà ò. 7, èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã., äîï., áð. 33 îò 2011 ã., áð. 82 îò 2011 ã., áð. 7 îò 2012 ã.) "Ðàáîòíî ìÿñòî" å ïîìåùåíèå, öåõ, ñòàÿ, íàõîæäåíèå íà ìàøèíà, ñúîðúæåíèå èëè äðóãî ïîäîáíî òåðèòîðèàëíî îïðåäåëåíî ìÿñòî â ïðåäïðèÿòèåòî, êúäåòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò ïî óêàçàíèå íà ðàáîòîäàòåëÿ ïîëàãà òðóäà ñè â èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, êàêòî è ìÿñòî, îïðåäåëåíî îò ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë. Ïðè èçâúðøâàíå íà íàäîìíà ðàáîòà è ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå ðàáîòíî ìÿñòî å äîìúò íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ èëè äðóãî ïîìåùåíèå ïî íåãîâ èçáîð èçâúí ïðåäïðèÿòèåòî;
 5. (Îòì., ïðåäèøíà ò. 8, äîï. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) "Äëúæíîñòíî ëèöå" å ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, íà êîãîòî å âúçëîæåíî äà óïðàæíÿâà ðúêîâîäñòâî íà òðóäîâèÿ ïðîöåñ â ïðåäïðèÿòèåòî, â íåãîâèòå ïîäåëåíèÿ è íèçîâè çâåíà, êàêòî è ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîéòî èçïúëíÿâà ðàáîòà íà ñïåöèàëèñò âúâ ôóíêöèîíàëíèòå è îáñëóæâàùèòå çâåíà íà ïðåäïðèÿòèåòî;
 6. (Îòì., íîâà - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) "Ñèíäèêàëíî ðúêîâîäñòâî" å ïðåäñåäàòåëÿò è ñåêðåòàðÿò íà ñúîòâåòíàòà ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ;
 7. (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., îòì., áð. 86 îò 2003 ã.); 
8. (Íîâà - ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) "Èçêëþ÷åíèå" ïî ñìèñúëà íà ÷ë. 68, àë. 4 å íàëèöå ïðè êîíêðåòíè èêîíîìè÷åñêè, òåõíîëîãè÷åñêè, ôèíàíñîâè, ïàçàðíè è äðóãè îáåêòèâíè ïðè÷èíè îò ïîäîáåí õàðàêòåð, ñúùåñòâóâàùè êúì ìîìåíòà íà ñêëþ÷âàíå íà òðóäîâèÿ äîãîâîð, ïîñî÷åíè â íåãî è îáóñëàâÿùè ñðî÷íîñòòà ìó;
 9. (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., èçì., áð. 48 îò 2006 ã.) "Ìàñîâè óâîëíåíèÿ" ñà óâîëíåíèÿòà íà åäíî èëè ïîâå÷å îñíîâàíèÿ, èçâúðøåíè ïî ïðåöåíêà íà ðàáîòîäàòåëÿ è ïî ïðè÷èíè, íåñâúðçàíè ñ êîíêðåòíèÿ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, êîãàòî áðîÿò íà óâîëíåíèÿòà å:
 à) íàé-ìàëêî 10 â ïðåäïðèÿòèÿ, êúäåòî ñïèñú÷íèÿò ñúñòàâ íà çàåòèòå â ìåñåöà, ïðåäõîæäàù ìàñîâîòî óâîëíåíèå, å ïîâå÷å îò 20 è ïî-ìàëêî îò 100 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè çà ïåðèîä 30 äíè;
 á) íàé-ìàëêî 10 íà ñòî îò áðîÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå â ïðåäïðèÿòèÿ, êúäåòî ñïèñú÷íèÿò ñúñòàâ íà çàåòèòå â ìåñåöà, ïðåäõîæäàù ìàñîâîòî óâîëíåíèå, å íàé-ìàëêî 100, íî íå ïîâå÷å îò 300 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè çà ïåðèîä 30 äíè;
 â) íàé-ìàëêî 30 â ïðåäïðèÿòèÿ, êúäåòî ñïèñú÷íèÿò ñúñòàâ íà çàåòèòå â ìåñåöà, ïðåäõîæäàù ìàñîâîòî óâîëíåíèå, å íàé-ìàëêî 300 èëè ïîâå÷å ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè çà ïåðèîä 30 äíè;
 ã) (îòì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã.); 
Êîãàòî â ïåðèîäèòå ïî áóêâè "à" - "â" ðàáîòîäàòåëÿò å óâîëíèë íàé-ìàëêî 5 ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, âñÿêî ïîñëåäâàùî ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, èçâúðøåíî ïî ïðåöåíêà íà ðàáîòîäàòåëÿ íà äðóãè îñíîâàíèÿ è ïî ïðè÷èíè, íåñâúðçàíè ñ êîíêðåòíèÿ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, ñå âçåìà ïðåäâèä ïðè îïðåäåëÿíå áðîÿ íà óâîëíåíèÿòà ïî áóêâè "à" - "â";
 10. (Íîâà - ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã.) "Äàííèòå çà ñòðàíèòå" ïî ÷ë. 66, àë. 1, ò. 1 âêëþ÷âàò:
 à) (èçì. - ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.) çà ðàáîòîäàòåë - þðèäè÷åñêî ëèöå èëè åäíîëè÷åí òúðãîâåö - íàèìåíîâàíèåòî, ñåäàëèùåòî è àäðåñà íà óïðàâëåíèå íà þðèäè÷åñêîòî ëèöå èëè åäíîëè÷íèÿ òúðãîâåö, ÅÈÊ ïî ðåãèñòúð ÁÓËÑÒÀÒ/ÅÈÊ, èìåòî/èìåíàòà íà ëèöåòî/ëèöàòà, êîåòî/êîèòî ãî ïðåäñòàâëÿâàò, åäèííèÿ ãðàæäàíñêè íîìåð (ëè÷íèÿ íîìåð - çà ÷óæäåíåö);
 á) çà ðàáîòîäàòåë - ôèçè÷åñêî ëèöå - èìåòî íà ëèöåòî, ïîñòîÿííèÿ àäðåñ, åäèííèÿ ãðàæäàíñêè íîìåð (ëè÷íèÿ íîìåð - çà ÷óæäåíåö);
 â) çà ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë - èìåòî íà ëèöåòî, ïîñòîÿííèÿ àäðåñ, åäèííèÿ ãðàæäàíñêè íîìåð (ëè÷íèÿ íîìåð - çà ÷óæäåíåö), âèäà è ñòåïåíòà íà ïðèòåæàâàíîòî îáðàçîâàíèå, êàêòî è äàííè çà ïðèòåæàâàíàòà íàó÷íà ñòåïåí, àêî å ñâúðçàíà ñ èçïúëíÿâàíàòà îò íåãî ðàáîòà.
 11. (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) "Ðàáîòíî âðåìå" å âñåêè ïåðèîä, ïðåç êîéòî ðàáîòíèêúò èëè ñëóæèòåëÿò å äëúæåí äà èçïúëíÿâà ðàáîòàòà, çà êîÿòî ñå å óãîâîðèë;
 12. (Íîâà - ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã.) "Îñíîâíî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå" å âñÿêî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå, êîåòî íåçàâèñèìî îò îñíîâàíèåòî, íà êîåòî å âúçíèêíàëî, å ñúùåñòâóâàëî ïðåäè ñêëþ÷âàíåòî íà òðóäîâèÿ äîãîâîð çà äîïúëíèòåëåí òðóä;
 13. (Íîâà - ÄÂ, áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã.) "Ðàáîòíè÷êè è ñëóæèòåëêè â íàïðåäíàë åòàï íà ëå÷åíèå èí-âèòðî" ñà ðàáîòíè÷êè è ñëóæèòåëêè, êîèòî ñà â åòàï íà ëå÷åíèå ÷ðåç ìåòîäèòå íà àñèñòèðàíà ðåïðîäóêöèÿ, âêëþ÷âàù ïåðèîäà îò ôîëèêóëàðíàòà ïóíêöèÿ äî åìáðèîòðàíñôåðà, íî íå ïîâå÷å îò 20 äíè;
 14. (Íîâà - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) "Ïðåóñòàíîâÿâàíå íà äåéíîñòòà" å ôàêòè÷åñêîòî ïðåóñòàíîâÿâàíå íà ïðîèçâîäñòâåíàòà è/èëè ñòîïàíñêàòà äåéíîñò íà ïðåäïðèÿòèåòî çà ïîâå÷å îò 15 ðàáîòíè äíè, áåç äà å îáÿâåí ïðåñòîé èëè ñïèðàíå íà ðàáîòà ïîðàäè òåõíîëîãè÷íè ïðè÷èíè èëè ïðîèçâîäñòâåíà íåîáõîäèìîñò;
 15. (Íîâà - ÄÂ, áð. 61 îò 2011 ã.) "Ìîðñêî ëèöå" å ôèçè÷åñêî ëèöå, êîåòî çàåìà äëúæíîñò ïî òðóäîâî ïðàâîîòíîøåíèå êàòî ÷ëåí íà åêèïàæà íà êîðàá, âïèñàí â ðåãèñòúðà íà êîðàáèòå íà äúðæàâà - ÷ëåíêà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íåçàâèñèìî äàëè ñå íàìèðà íà áðåãà èëè íà áîðäà íà êîðàáà, ïðèòåæàâà ñâèäåòåëñòâî çà ïðàâîñïîñîáíîñò è ñâèäåòåëñòâî çà äîïúëíèòåëíà è/èëè ñïåöèàëíà ïîäãîòîâêà, ïðèäîáèòî ïî ðåäà íà íàðåäáàòà ïî ÷ë. 87, àë. 1 îò Êîäåêñà çà òúðãîâñêîòî êîðàáîïëàâàíå; 
16. (Íîâà - ÄÂ, áð. 82 îò 2011 ã., îòì., áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.);
 17. (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) "Ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà" å âñÿêî ôèçè÷åñêî èëè þðèäè÷åñêî ëèöå, êîåòî èçâúðøâà òúðãîâñêà äåéíîñò è ñêëþ÷âà òðóäîâ äîãîâîð ñ ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, çà äà ãî èçïðàòè äà èçïúëíÿâà âðåìåííà ðàáîòà â ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë ïîä íåãîâî ðúêîâîäñòâî è êîíòðîë ñëåä ðåãèñòðàöèÿ â Àãåíöèÿòà ïî çàåòîñòòà;
 18. (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) "Ïðåäïðèÿòèå ïîëçâàòåë" å âñÿêî ôèçè÷åñêî èëè þðèäè÷åñêî ëèöå, êîåòî èçâúðøâà òúðãîâñêà äåéíîñò è ïîä ÷èåòî ðúêîâîäñòâî è êîíòðîë ñå èçïúëíÿâà âúçëîæåíà îò íåãî ðàáîòà îò ðàáîòíèê èëè ñëóæèòåë, èçïðàòåí îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà;
 19. (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) "Ïðåäïðèÿòèÿ, ñâúðçàíè ñ íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò è îòáðàíàòà íà ñòðàíàòà" ñà ïðåäïðèÿòèÿòà, îïðåäåëåíè ñ àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò;
 20. (Íîâà - ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.) "Îñíîâíè óñëîâèÿ íà òðóä è çàåòîñò" ñà óñëîâèÿ íà òðóä è çàåòîñò, óñòàíîâåíè îò çàêîíîâè è ïîäçàêîíîâè íîðìàòèâíè àêòîâå, àäìèíèñòðàòèâíè àêòîâå, êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè è/èëè äðóãè ðàçïîðåäáè, êîèòî ñà â ñèëà â ïðåäïðèÿòèåòî ïîëçâàòåë è ñå îòíàñÿò äî ïðîäúëæèòåëíîñòòà íà ðàáîòíîòî âðåìå, èçâúíðåäíèÿ òðóä, ïî÷èâêèòå â ðàáîòíî âðåìå, ìåæäóäíåâíàòà è ñåäìè÷íàòà ïî÷èâêà, íîùíèÿ òðóä, îñíîâíèÿ è äîïúëíèòåëíèÿ îòïóñê, ïî÷èâíèòå äíè è îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè, çàùèòà íà íåïúëíîëåòíèòå è æåíèòå, êàêòî è ïî îòíîøåíèå íà çàïëàùàíåòî;
 21. (Íîâà – ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.) "Èíôîðìàöèîííà ñèñòåìà íà âúòðåøíèÿ ïàçàð" å åëåêòðîííà ìíîãîåçè÷íà èíôîðìàöèîííà ñèñòåìà çà âçàèìîïîìîù è îáìåí íà èíôîðìàöèÿ ìåæäó êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà äúðæàâèòå – ÷ëåíêè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, è íà äúðæàâèòå – ñòðàíè ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, ñúçäàäåíà â èçïúëíåíèå íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 1024/2012 íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 25 îêòîìâðè 2012 ã. îòíîñíî àäìèíèñòðàòèâíî ñúòðóäíè÷åñòâî ïîñðåäñòâîì Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà çà âúòðåøíèÿ ïàçàð è çà îòìÿíà íà Ðåøåíèå 2008/49/ÅÎ íà Êîìèñèÿòà ("Ðåãëàìåíò çà ÈÑÂÏ") (OB, L 316/1 îò 14 íîåìâðè 2014 ã.).
  Ïðèëîæèìîñò êúì òðóäîâèòå îòíîøåíèÿ íà ÷ëåíîâåòå íà ïðîèçâîäñòâåíè êîîïåðàöèè
   § 2. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Ðàçïîðåäáèòå íà òîçè êîäåêñ ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíî è êúì òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ íà ÷ëåíîâåòå-êîîïåðàòîðè â ïðîèçâîäñòâåíè êîîïåðàöèè, äîêîëêîòî â çàêîí èëè â óñòàâ íå å ïðåäâèäåíî äðóãî.
   § 2à. (Íîâ – ÄÂ, áð. 54 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã., îòì., áð. 61 îò 2015 ã., â ñèëà îò 17.07.2015 ã.).
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ

   § 3. (1) (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.). 
(2) Âèñÿùèòå äåëà ïðåä ïîìèðèòåëíèòå êîìèñèè ñå ïðåäîñòàâÿò çà ðàçãëåæäàíå îò êîìèñèèòå çà òðóäîâè ñïîðîâå ïî ðåäà, ïðåäâèäåí â òîçè êîäåêñ.
   § 3à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 105 îò 2006 ã.) (1) Ðàáîòíè÷êèòå èëè ñëóæèòåëêèòå, íà êîèòî îòïóñêúò çà áðåìåííîñò è ðàæäàíå â ðàçìåð íà 135 êàëåíäàðíè äíè íå å èçòåêúë êúì 1 ÿíóàðè 2007 ã., ñëåä òàçè äàòà èìàò ïðàâî íà îòïóñê ïî ÷ë. 163, àë. 1 çà îñòàòúêà äî 315 äíè.
 (2) Ðàáîòíè÷êèòå èëè ñëóæèòåëêèòå, íà êîèòî îòïóñêúò çà áðåìåííîñò è ðàæäàíå â ðàçìåð íà 135 êàëåíäàðíè äíè å èçòåêúë ïðåäè 1 ÿíóàðè 2007 ã., ñëåä òàçè äàòà èìàò ïðàâî íà îòïóñê ïî ÷ë. 163, àë. 1 â ðàçìåð íà ðàçëèêàòà ìåæäó 315 êàëåíäàðíè äíè è ñáîðà íà ïîëçâàíèÿ îòïóñê çà áðåìåííîñò è ðàæäàíå è ïîëçâàíèÿ èëè ïîëàãàùèÿ ñå îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå çà âðåìåòî äî 31 äåêåìâðè 2006 ã.
 (3) Â ñëó÷àèòå íà àë. 1 è 2 îòïóñêúò ñå ðàçðåøàâà âúç îñíîâà íà ïèñìåíî çàÿâëåíèå íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà äî ïðåäïðèÿòèåòî.
 (4) Ïðåç âðåìå íà îòïóñêà ïî àë. 1 è 2 íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå ïî ÷ë. 49 îò Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå. 
(5) Îò äåíÿ íà ðàçðåøàâàíå íà îòïóñêà ïî àë. 2 îòïóñêúò íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïî ÷ë. 164 ñå ïðåêðàòÿâà.
   § 3á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã., èçì., áð. 103 îò 2009 ã., â ñèëà îò 29.12.2009 ã., áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) (1) Îò 1 ÿíóàðè 2010 ã. äî 31 äåêåìâðè 2010 ã. ñëåä ïðåäâàðèòåëíî ñúãëàñóâàíå ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè è ñ ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 ïåðèîäúò, çà êîéòî ñå âúâåæäà íåïúëíîòî ðàáîòíî âðåìå ïî ÷ë. 138à, àë. 1, ìîæå äà áúäå óäúëæåí ñ îùå òðè ìåñåöà, ïðè óñëîâèå ÷å ðàáîòîäàòåëÿò ïîëçâà ìåðêè çà çàïàçâàíå íà çàåòîñò, ôèíàíñèðàíè îò ðåïóáëèêàíñêèÿ áþäæåò è/èëè Îïåðàòèâíàòà ïðîãðàìà "Ðàçâèòèå íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè".
 (2) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1, àêî â ìåñåöà, ñëåäâàù ïåðèîäà, çà êîéòî å âúâåäåíî íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå ïðåêðàòè, îáåçùåòåíèÿòà ïî ÷ë. 220, ÷ë. 221, àë. 1, ÷ë. 222 è 224 ñå îïðåäåëÿò îò óãîâîðåíèòå â òðóäîâèÿ äîãîâîð îñíîâíî è äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ ñ ïîñòîÿíåí õàðàêòåð.
   § 3â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 2.01.2009 ã.) (1) Ðàáîòíè÷êèòå èëè ñëóæèòåëêèòå, íà êîèòî îòïóñêúò ïîðàäè áðåìåííîñò è ðàæäàíå â ðàçìåð íà 315 êàëåíäàðíè äíè íå å èçòåêúë êúì 2 ÿíóàðè 2009 ã., ñëåä òàçè äàòà èìàò ïðàâî íà îòïóñê ïî ÷ë. 163, àë. 1 çà îñòàòúêà äî 410 êàëåíäàðíè äíè.
 (2) Ðàáîòíè÷êèòå èëè ñëóæèòåëêèòå, íà êîèòî îòïóñêúò ïîðàäè áðåìåííîñò è ðàæäàíå â ðàçìåð íà 315 êàëåíäàðíè äíè å èçòåêúë ïðåäè 2 ÿíóàðè 2009 ã., ñëåä òàçè äàòà èìàò ïðàâî íà îòïóñê ïî ÷ë. 163, àë. 1 â ðàçìåð íà ðàçëèêàòà ìåæäó 410 êàëåíäàðíè äíè è ñáîðà íà ïîëçâàíèÿ îòïóñê ïîðàäè áðåìåííîñò è ðàæäàíå è ïîëçâàíèÿ èëè ïîëàãàùèÿ ñå îòïóñê çà îòãëåæäàíå íà äåòå çà âðåìåòî äî 1 ÿíóàðè 2009 ã.
 (3) Â ñëó÷àèòå íà àë. 1 è 2 îòïóñêúò ñå ðàçðåøàâà âúç îñíîâà íà ïèñìåíî çàÿâëåíèå íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà äî ïðåäïðèÿòèåòî.
 (4) Ïðåç âðåìå íà îòïóñêà ïî àë. 1 è 2 íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå ïî ÷ë. 49 îò Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå. 
(5) Îò äåíÿ íà ðàçðåøàâàíåòî íà îòïóñêà ïî àë. 2 îòïóñêúò íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà ïî ÷ë. 164 ñå ïðåêðàòÿâà.
  § 3ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) (1) Äî 31 äåêåìâðè 2011 ã. ïåðèîäúò, çà êîéòî ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà âúçëàãà íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ äà èçâúðøâà âðåìåííî äðóãà ðàáîòà â ñúùîòî èëè â äðóãî ïðåäïðèÿòèå, íî â ñúùîòî íàñåëåíî ìÿñòî èëè ìåñòíîñò ïî ÷ë. 120, àë. 1, ìîæå äà áúäå óäúëæåí ñ îùå 45 êàëåíäàðíè äíè ïðåç åäíà êàëåíäàðíà ãîäèíà.
 (2) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 çà ïåðèîäà ñëåä 45-èÿ äåí ïî ÷ë. 120, àë. 1 å íåîáõîäèìî ñúãëàñèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ.
   § 3ä. (Íîâ - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã.) (1) Äî 31 äåêåìâðè 2010 ã. ïðè íàìàëÿâàíå îáåìà íà ðàáîòàòà ðàáîòîäàòåëÿò ìîæå äà ïðåäîñòàâè íåïëàòåí îòïóñê íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ è áåç íåãîâî ñúãëàñèå â ðàçìåð äî 60 ðàáîòíè äíè ïðåç êàëåíäàðíàòà ãîäèíà, ïðè óñëîâèå ÷å ïî âðåìåòî íà íåïëàòåíèÿ îòïóñê ñå ïîëçâàò ìåðêè çà çàïàçâàíå íà çàåòîñò, ôèíàíñèðàíè îò ðåïóáëèêàíñêèÿ áþäæåò è/èëè Îïåðàòèâíàòà ïðîãðàìà "Ðàçâèòèå íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè", è ÷å ïðåäè òîâà å áèëî âúâåäåíî íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå ïî ÷ë. 138à, àë. 1 è § 3á, àë. 1 è ïðåç òîçè ïåðèîä ñà ïîëçâàíè ìåðêè çà çàïàçâàíå íà çàåòîñò, ôèíàíñèðàíè îò ðåïóáëèêàíñêèÿ áþäæåò è/èëè Îïåðàòèâíàòà ïðîãðàìà "Ðàçâèòèå íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè".
 (2) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 íåïëàòåíèÿò îòïóñê ñå ïðèçíàâà çà òðóäîâ ñòàæ.
 (3) Àêî ïî âðåìå íà ïîëçâàíå èëè â ìåñåöà, ñëåäâàù ïåðèîäà, çà êîéòî å ïðåäîñòàâåí íåïëàòåíèÿò îòïóñê ïî àë. 1, òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå íà ðàáîòíèêà èëè ñëóæèòåëÿ ñå ïðåêðàòè, îáåçùåòåíèÿòà ïî ÷ë. 220, ÷ë. 221, àë. 1, ÷ë. 222 è 224 ñå îïðåäåëÿò îò óãîâîðåíèòå â òðóäîâèÿ äîãîâîð îñíîâíî è äîïúëíèòåëíè òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ ñ ïîñòîÿíåí õàðàêòåð.
   § 3å. (Íîâ - ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., îáÿâåí çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîíåí îò ÊÑ íà ÐÁ, áð. 91 îò 2010 ã.) 
————————————————————————————————

 Íåèçïîëçâàíèÿò äî 1 ÿíóàðè 2010 ã. ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê çà ïðåäõîäíè êàëåíäàðíè ãîäèíè ìîæå äà ñå ïîëçâà ñàìî äî 31 äåêåìâðè 2011 ã. 
————————————————————————————————

   § 3æ. (Íîâ - ÄÂ, áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã.) Íåèçïîëçâàíèÿò ïëàòåí ãîäèøåí îòïóñê èëè ÷àñò îò íåãî çà 2010 ã., âêëþ÷èòåëíî è îòëîæåíèÿò ïî ðåäà íà ÷ë. 176, àë. 1, ìîæå äà ñå ïîëçâà äî 31 äåêåìâðè 2012 ã.
  § 3ç. (Íîâ - ÄÂ, áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã.) Ãðàôèêúò çà ïîëçâàíåòî íà ïëàòåíèÿ ãîäèøåí îòïóñê çà 2011 ã. ñå óòâúðæäàâà ïî ðåäà íà ÷ë. 173, àë. 1 äî 31 ìàðò 2011 ã.
  § 3è. (Íîâ – ÄÂ, áð. 1 îò 2014 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã.) Ëèöåòî, êîåòî å îñèíîâèëî äåòå îò 2- äî 5-ãîäèøíà âúçðàñò ïðåäè 1 ÿíóàðè 2014 ã., èìà ïðàâî íà îòïóñê ïðè óñëîâèÿòà íà ÷ë. 164á çà îñòàòúêà äî 365 äíè, ñ÷èòàíî îò äåíÿ íà ïðåäàâàíåòî íà äåòåòî çà îñèíîâÿâàíå.
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ

   § 4. Òîçè êîäåêñ îòìåíÿ:
 1. (èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) ÷ëåíîâå 1 äî 144, ÷ë. 171 äî 185 îò Êîäåêñà íà òðóäà (îáí., Èçâ., áð. 91 îò 1951 ã., ïîïð., áð. 93 îò 1951 ã., èçì., áð. 92 îò 1957 ã., ÄÂ, áð. 24, 36 è 92 îò 1963 ã., áð. 1, 61, 90 è 99 îò 1965 ã., áð. 15 è 33 îò 1968 ã., áð. 68 îò 1970 ã., áð. 53 è 81 îò 1973 ã., áð. 27 îò 1975 ã., áð. 63 îò 1976 ã., áð. 32 îò 1977 ã., áð. 57 îò 1981 ã. è áð. 44 îò 1984 ã.);
 2. Çàêîí çà ïðåäîñòàâÿíå íà Áúëãàðñêèòå ïðîôåñèîíàëíè ñúþçè êîíòðîëà ïî îõðàíàòà íà òðóäà (ÄÂ, áð. 53 îò 1973 ã.);
 3. ÷ëåíîâå 23, 29 è 30 îò Çàêîíà çà ïî-òÿñíà âðúçêà íà ó÷èëèùåòî ñ æèâîòà è çà ïî-íàòàòúøíî ðàçâèòèå íà íàðîäíîòî îáðàçîâàíèå â Íàðîäíà ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ (îáí., Èçâ., áð. 54 îò 1959 ã., èçì. è äîï., ÄÂ, áð. 99 îò 1963 ã. è áð. 36 îò 1979 ã.);
 4. Óêàçà çà ïðèëàãàíå íà íÿêîè ðàçïîðåäáè îò Êîäåêñà íà òðóäà ïî îòíîøåíèå íà àäìèíèñòðàòèâíèÿ è èíæåíåðíî-òåõíè÷åñêèÿ ïåðñîíàë è ìåõàíèçàòîðèòå ïðè òðóäîâî-êîîïåðàòèâíèòå çåìåäåëñêè ñòîïàíñòâà (Èçâ., áð. 65 îò 1961 ã.);
 5. Óêàçà çà ïðèëàãàíå ðàçïîðåäáèòå íà Êîäåêñà íà òðóäà îòíîñíî òåõíè÷åñêàòà áåçîïàñíîñò è õèãèåíàòà íà òðóäà ïî îòíîøåíèå íà ÷ëåíîâåòå íà òðóäîâî-êîîïåðàòèâíèòå çåìåäåëñêè ñòîïàíñòâà (Èçâ., áð. 100 îò 1962 ã.);
 6. Óêàçà çà âúâåæäàíå íà ïåòäíåâíà ðàáîòíà ñåäìèöà (ÄÂ, áð. 1 îò 1968 ã.);
 7. ÷ëåíîâå 5, 10, 12, 15, àë. 2, 19 è 20 îò Óêàçà çà âçàèìíî îñèãóðÿâàíå íà ÷ëåíîâåòå íà òðóäîâî-ïðîèçâîäèòåëíèòå êîîïåðàöèè (îáí., Èçâ., áð. 63 îò 1953 ã., ïîïð., áð. 82 îò 1953 ã., èçì. è äîï., áð. 17 îò 1955 ã., áð. 69 îò 1956 ã., áð. 62 îò 1958 ã., ïîïð., áð. 82 îò 1958 ã., èçì., áð. 68 îò 1960 ã., áð. 38 îò 1962 ã., ÄÂ, áð. 50 îò 1963 ã., áð. 21 îò 1964 ã. è áð. 32 îò 1968 ã.).
   § 5. Â äÿë III è IV îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1951 ã. ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 1. Â ÷ë. 155à äóìèòå "ïî ðåäà íà ÷ë. 118 è 118à" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ðåäà íà ÷ë. 309 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1986 ã.".
 2. Â ÷ë. 156:
 à) â àë. 1, èçð. 1 äóìèòå "â ñðîêîâåòå ïî ÷ë. 60, àë. 1, 2 è 3 îò íàñòîÿùèÿ êîäåêñ" ñå çàìåíÿò ñ "â ñðîêîâåòå ïî ÷ë. 163, àë. 1 - 6 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1986 ã.";
 á) â àë. 3 äóìèòå "ïî ÷ë. 60, àë. 4 èëè 5" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 164, àë. 1 èëè 2 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1986 ã.";
 â) â àë. 4, èçð. 1 äóìèòå "ïî ÷ë. 60, àë. 4 èëè 5" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 164, àë. 1 èëè 2 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1986 ã.", à â èçð. 2 äóìèòå "ïî ÷ë. 60, àë. 6" ñ "ïî ÷ë. 164, àë. 3 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1986 ã.";
 ã) â àë. 6 äóìèòå "ïî ÷ë. 119, àë. 2" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 313, àë. 3 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1986 ã.".
 3. Â ÷ë. 162, àë. 1 äóìèòå "ïîðàäè ñìúðò (÷ë. 29, á. "å")" ñå çàìåíÿò ñ äóìèòå "ïîðàäè ñìúðòòà íà ðàáîòíèêà (÷ë. 325, ò. 11 îò Êîäåêñà íà òðóäà îò 1986 ã.)".
 4. (îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   § 6. Â ÷ë. 27 îò Çàêîíà çà ìèíèòå è êàðèåðèòå (îáí., Èçâ., áð. 92 îò 1957 ã., ïîïð., áð. 17 îò 1958 ã., èçì. è äîï., áð. 68 îò 1959 ã., áð. 104 îò 1960 ã., ÄÂ, áð. 84 îò 1963 ã., áð. 27 îò 1973 ã., áð. 36 îò 1979 ã.) äóìèòå "çà íàðóøàâàíå íà ïðàâèëàòà ïî òåõíè÷åñêàòà áåçîïàñíîñò íà òðóäà" ñå çàëè÷àâàò.
  § 7. Â ÷ë. 99, àë. 1 îò Çàêîíà çà íàðîäíîòî çäðàâå (îáí., ÄÂ, áð. 88 îò 1973 ã., ïîïð., áð. 92 îò 1973 ã., èçì., áð. 63 îò 1976 ã., áð. 28 îò 1983 ã. è áð. 66 îò 1985 ã.) ñëåä öèôðàòà 9 ñå äîáàâÿ ñëåäíèÿò òåêñò: "áåç òåçè, ñâúðçàíè ñ õèãèåíàòà íà òðóäà", à ñëåä öèôðàòà 13 - "áåç òåçè, ñâúðçàíè ñ èíòåíçèâíîñòòà íà øóìà â ãðàíèöèòå íà õèãèåííèòå íîðìè â ïðåäïðèÿòèåòî".
   § 8. Â Çàêîíà çà ôèíàíñîâ êîíòðîë (îáí., Èçâ., áð. 91 îò 1960 ã., èçì., ÄÂ, áð. 32 îò 1977 ã. è áð. 57 îò 1978 ã.) ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 1. Â ÷ë. 15 àë. 1 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(1) Çà íàðóøåíèÿ íà ôèíàíñîâàòà äèñöèïëèíà, óñòàíîâåíè îò ôèíàíñîâîêîíòðîëíèòå îðãàíè ïðè Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå, çà íåèçïúëíåíèå íà çàäúëæèòåëíè óêàçàíèÿ, äàäåíè îò ìèíèñòúðà íà ôèíàíñèòå, è çà íåäàâàíå ñâåäåíèÿ èëè ïîêàçàíèÿ ïðåä êîíòðîëíèòå îðãàíè ìèíèñòúðúò íà ôèíàíñèòå íàëàãà íà âèíîâíèòå ëèöà äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ïî ÷ë. 188, àë. 1 îò Êîäåêñà íà òðóäà. Ïðåìåñòâàíåòî íà ïî-íèñêîïëàòåíà ðàáîòà èëè ïîíèæàâàíåòî â êâàëèôèêàöèîííà ñòåïåí è óâîëíåíèåòî ñòàâàò ñúãëàñóâàíî ñúñ ñúîòâåòíèÿ ìèíèñòúð, ðúêîâîäèòåë íà äðóãî âåäîìñòâî èëè ïðåäñåäàòåë íà èçïúëíèòåëåí êîìèòåò íà íàðîäåí ñúâåò. Çà íàðóøåíèÿòà, èçâúðøåíè îò ëèöà, çàåìàùè èçáîðíà äëúæíîñò, íàêàçàíèÿòà ñå íàëàãàò îò ñúîòâåòíèÿ îðãàí ïî ïðåäëîæåíèå íà ìèíèñòúðà íà ôèíàíñèòå. Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ñå íàëàãàò äî òðè ìåñåöà îò îòêðèâàíå íà íàðóøåíèåòî, íî íå ïî-êúñíî îò òðè ãîäèíè îò èçâúðøâàíåòî ìó."
 2. Â ÷ë. 17 àë. 3 ñå îòìåíÿ.
 3. Â ÷ë. 18 äóìèòå "ïî àë. 3 íà ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 207, àë. 2 îò Êîäåêñà íà òðóäà".
 4. ×ëåí 19 ñå îòìåíÿ.
 5. Â ÷ë. 20, â àë. 1, áóêâà "ã" è â àë. 2 äóìèòå "ïî ÷ë. 17, àë. 3" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 207, àë. 2 îò Êîäåêñà íà òðóäà".
 6. ×ëåí 22 ñå îòìåíÿ.
 7. Â ÷ë. 23 äóìèòå "÷ë. 82 îò Êîäåêñà íà òðóäà " ñå çàìåíÿò ñ "÷ë. 271, àë. 1 îò Êîäåêñà íà òðóäà ".
 8. ×ëåí 24 ñå îòìåíÿ.
 9. Â ÷ë. 29 ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 à) àëèíåÿ 1 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(1) Êîãàòî ïðè÷èíåíàòà ùåòà íà ó÷ðåæäåíèÿ, ïðåäïðèÿòèÿ èëè îðãàíèçàöèè å èçâúí ñëó÷àèòå ïî ÷ë. 17, àë. 2 è ÷ë. 18 îò òîçè çàêîí è ïî ÷ë. 206 è 209 îò Êîäåêñà íà òðóäà, ñå ïðèëàãà îãðàíè÷åíàòà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò ïî ÷ë. 207, àë. 1, ò. 1 îò Êîäåêñà íà òðóäà. ";
 á) àëèíåÿ 2 ñå îòìåíÿ;
 â) àëèíåÿ 3 ñòàâà àë. 2 è ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(2) Îãðàíè÷åíàòà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ ñå òúðñè íåçàâèñèìî îò îòãîâîðíîñòòà íà ëèöàòà ïî ÷ë. 207, àë. 2 îò Êîäåêñà íà òðóäà è íå ñå âçåìà ïðåäâèä ïðè îïðåäåëÿíå îòãîâîðíîñòòà íà âúçïîëçóâàëèòå ñå ëèöà."
 10. Â ÷ë. 37 ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 à) â êðàÿ íà àë. 1 ñå äîáàâÿ èçðå÷åíèåòî: "Óäðúæêèòå ñå ïðàâÿò â ðàçìåðè, óñòàíîâåíè ñ Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ.";
 á) àëèíåÿ 2 ñå îòìåíÿ.
    § 9. Â Çàêîíà çà äúðæàâåí è íàðîäåí êîíòðîë (îáí., ÄÂ, áð. 54 îò 1974 ã.; èçì., áð. 64 îò 1976 ã., áð. 32 îò 1977 ã., áð. 57 îò 1978 ã. è áð. 49 îò 1981 ã.) ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 1. Â ÷ë. 1, àë. 2 äóìèòå "è Äúðæàâíèÿ ñúâåò íà Íàðîäíà ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ" ñå çàìåíÿò ñ "Äúðæàâíèÿ ñúâåò è Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò íà Íàðîäíà ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ".
 2. Â ÷ë. 8 ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 à) âòîðîòî èçðå÷åíèå íà àë. 1 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "Òîé ðàáîòè ïîä íåïîñðåäñòâåíîòî ðúêîâîäñòâî íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò è îò÷èòà äåéíîñòòà ñè ïðåä íåãî.";
 á) àëèíåÿ 2 ñå îòìåíÿ.
 3. Â ÷ë. 9, àë. 2 âòîðîòî èçðå÷åíèå ñå èçìåíÿ, êàêòî ñëåäâà:
 "Çàìåñòíèê-ïðåäñåäàòåëèòå íà êîìèòåòà ñå íàçíà÷àâàò îò Äúðæàâíèÿ ñúâåò, à ÷ëåíîâåòå ìó ñå óòâúðæäàâàò îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ïî ïðåäëîæåíèå íà ïðåäñåäàòåëÿ íà Êîìèòåòà çà äúðæàâåí è íàðîäåí êîíòðîë.".
 4. Â ÷ë. 17 ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 à) â òî÷êà 6 äóìèòå "Äúðæàâíèÿ ñúâåò" ñå çàìåíÿò ñ "Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò";
 á) â òî÷êà 7 äóìèòå "Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è íåãîâèòå ïîñòîÿííè êîìèñèè, Äúðæàâíèÿ ñúâåò è" ñå çàëè÷àâàò.
 5. Â ÷ë. 20 ò. 6 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "6. Íàëàãàò íà âèíîâíèòå ëèöà äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ïî ÷ë. 188, àë. 1 îò Êîäåêñà íà òðóäà."
 6. Â ÷ë. 23, àë. 2 äóìèòå "èëè ïðåìåñòâàíå íà ïî-íèñêîïëàòåíà ðàáîòà" ñå çàëè÷àâàò.
 7. Â ÷ë. 24 ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 à) â àë. 1 äóìèòå "òðè ãîäèíè" ñå çàìåíÿò ñ "äâå ãîäèíè";
 á) àëèíåÿ 3 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(3) Çàëè÷àâàíåòî íà íàêàçàíèåòî "óâîëíåíèå" íå ñúçäàâà çàäúëæåíèå çà âúçñòàíîâÿâàíå íà ëèöåòî íà ïðåäèøíàòà ìó ðàáîòà.".
 8. Â ÷ë. 25 ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 à) àëèíåÿ 1 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(1) Ïðè êîíñòàòèðàíå íà âðåäè, êîèòî äàâàò îñíîâàíèå çà îãðàíè÷åíà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò ïî ÷ë. 206, àë. 1 îò Êîäåêñà íà òðóäà, êîìèòåòèòå çà äúðæàâåí è íàðîäåí êîíòðîë íàëàãàò ïàðè÷íè íà÷åòè, à ïðè äàííè çà ïúëíà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò ñúñòàâÿò àêòîâå çà íà÷åòè èëè èçèñêâàò îò îðãàíèòå çà ôèíàíñîâ êîíòðîë äà èçâúðøàò ðåâèçèÿ.";
 á) àëèíåè 2 è 3 ñå îòìåíÿò;
 â) àëèíåÿ 4 ñòàâà àë. 2.
 9. Â ÷ë. 26, àë. 2 äóìèòå "ïðåâåæäàíå èëè ïðåìåñòâàíå íà ïî-íèñêîïëàòåíà ðàáîòà" ñå çàìåíÿò ñ "ïðåìåñòâàíå íà ïî-íèñêîïëàòåíà ðàáîòà èëè ïîíèæàâàíå â êâàëèôèêàöèîííà ñòåïåí".
 10. ×ëåí 28 ñå èçìåíÿ, êàêòî ñëåäâà:
 "×ë. 28. Äîêîëêîòî â òîçè çàêîí íÿìà îñîáåíè ïðàâèëà çà äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ïî ÷ë. 20, ò. 6 è çà îãðàíè÷åíàòà è ïúëíàòà èìóùåñòâåíà îòãîâîðíîñò ïî ÷ë. 25 ñå ïðèëàãà Êîäåêñúò íà òðóäà, à çà ñúñòàâÿíåòî íà àêòîâå çà íà÷åòè - Çàêîíúò çà ôèíàíñîâ êîíòðîë."
  § 10. Â ÷ë. 20, àë. 2 îò Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ äóìèòå "÷ë. 5, àë. 2 îò Êîäåêñà íà òðóäà" ñå çàìåíÿò ñ "÷ë. 45 îò Êîäåêñà íà òðóäà".
   § 11. Â Çàêîíà çà ïðîêóðàòóðàòà (ÄÂ, áð. 87 îò 1980 ã.) ñå ñúçäàâà íîâ ÷ë. 23à ñúñ ñëåäíîòî ñúäúðæàíèå:
 "Îñâîáîæäàâàíå îò äëúæíîñò íà ïðîêóðîðèòå
 ×ë. 23à. (1) Ïðîêóðîðèòå ìîãàò äà áúäàò îñâîáîæäàâàíè îò äëúæíîñò îñâåí íà îñíîâàíèÿòà, ïðåäâèäåíè â Êîäåêñà íà òðóäà, è ïî íåïðèãîäíîñò ñ îãëåä óñëîâèÿòà ïî ÷ë. 21, òî÷êà 6.
 (2) Çàïîâåäèòå çà îñâîáîæäàâàíå è çà íàëàãàíå íà äèñöèïëèíàðíè íàêàçàíèÿ íà ïðîêóðîðèòå íå ïîäëåæàò íà îáæàëâàíå ïðåä êîìèñèèòå çà òðóäîâè ñïîðîâå è ïðåä ñúäèëèùàòà."
    § 12. Â ÷ë. 136, àë. 2 îò Çàêîíà çà èçïúëíåíèå íà íàêàçàíèÿòà (îáí., ÄÂ, áð. 30 îò 1969 ã.; èçì., áð. 34 îò 1974 ã., áð. 84 îò 1977 ã., áð. 36 îò 1979 ã. è áð. 28 îò 1982 ã.) äóìèòå "ïî ÷ë. 58, àë. 1" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 160".
 § 13. Â ÷ë. 81, àë. 3 îò Çàêîíà çà óñòðîéñòâî íà ñúäèëèùàòà (îáí., ÄÂ, áð. 23 îò 1976 ã.; èçì., áð. 36 îò 1979 ã. è áð. 91 îò 1982 ã.) äóìèòå "ïî ÷ë. 91, àë. 1 è 2 îò Êîäåêñà íà òðóäà, àêî èìàò ïðåäâèäåíèÿ â òåçè ðàçïîðåäáè íåïðåêúñíàò òðóäîâ ñòàæ" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 222 îò Êîäåêñà íà òðóäà, àêî èìàò ïðåäâèäåíèÿ â òàçè ðàçïîðåäáà òðóäîâ ñòàæ".
 § 14. Â ÷ë. 12, àë. 1, èçð. ïúðâî îò Çàêîíà çà äðóãàðñêèòå ñúäèëèùà (îáí., Èçâ., áð. 50 îò 1961 ã.; èçì., ÄÂ, áð. 101 îò 1966 ã., áð. 27 îò 1975 ã. è áð. 36 îò 1979 ã.) äóìèòå "÷ë. 95 è 96" ñå çàìåíÿò ñ "÷ë. 206".
 § 15. Â ÷ë. 53, àë. 2 îò Çàêîíà çà íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè è íàðîäíèòå ñúâåòíèöè (îáí., ÄÂ, áð. 32 îò 1977 ã.; èçì., áð. 72 îò 1981 ã.) äóìèòå "ïî ÷ë. 30, àë. 1" ñå çàìåíÿò ñ "ïî ÷ë. 326, àë. 2".
   § 16. (Îòì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.).
   § 17. Êîäåêñúò âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 1987 ã. Òî÷êè 1 - 4 íà § 9 âëèçàò â ñèëà îò äåíÿ íà îáíàðîäâàíåòî â Äúðæàâåí âåñòíèê.
    § 18. (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.) Èçïúëíåíèåòî íà òîçè êîäåêñ ñå âúçëàãà íà ïðåäñåäàòåëÿ íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò. 

 ÏÐÅÕÎÄÍÀ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÀ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 21 îò 1990 ã.)
 § 16. Òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ â ìàòåðèàëíîòî ïðîèçâîäñòâî ñ ðúêîâîäèòåë íà áðèãàäà, íà ïîäåëåíèå íà ïðåäïðèÿòèå è íà ïðåäïðèÿòèå, âúçíèêíàëè âúç îñíîâà íà èçáîð äî âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí, ñå ïðåâðúùàò â òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ çà íåîïðåäåëåíî âðåìå îñâåí àêî ñòðàíèòå íå óãîâîðÿò îïðåäåëåí ñðîê, êîéòî íå ìîæå äà áúäå ïî-äúëúã îò òðè ãîäèíè. Ðàçïîðåäáèòå íà ðàçäåë I îò ãëàâà øåñòíàäåñåòà îò Êîäåêñà íà òðóäà ñå ïðèëàãàò è çà ïðåêðàòÿâàíå íà òåçè òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ.
 ÇÀÊÎÍ 
çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 100 îò 1992 ã.)
 .......................................................................
 Äîïúëíèòåëíè ðàçïîðåäáè
 § 243. Â ÷ë. 10 è 11 íà Êîäåêñà íà òðóäà äóìèòå "Íàðîäíà ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ" ñå çàìåíÿò ñ "Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ".
 § 244. Â ÷ë. 75, àë. 1, ÷ë. 118, àë. 1 è 2, ÷ë. 141, àë. 6, ÷ë. 152, ÷ë. 153, àë. 1, ÷ë. 158, àë. 1 è 2, ÷ë. 162, àë. 1, ÷ë. 199, àë. 2 è 3, ÷ë. 203, àë. 1, ÷ë. 205, àë. 1, ÷ë. 215, ÷ë. 271, àë. 1, â ÷ëåíîâå 352 - 354 âêëþ÷èòåëíî è â ÷ë. 355, àë. 2 íàâñÿêúäå ñëåä äóìàòà "ðàáîòíèêúò" ñå äîáàâÿ "èëè ñëóæèòåëÿò".
 § 245. Â ÷ë. 118, àë. 2, ÷ë. 120, àë. 1, ÷ë. 151, àë. 1 è 3, ÷ë. 153, àë. 1, ÷ë. 158, àë. 3, ÷ë. 162, àë. 3, ÷ë. 189, àë. 1, ÷ë. 203, àë. 3, ÷ë. 212, â çàãëàâèåòî íà ÷ë. 219, ÷ë. 226 è â ÷ë. 355, àë. 5 íàâñÿêúäå ñëåä äóìàòà "ðàáîòíèêà" ñå äîáàâÿ "èëè ñëóæèòåëÿ".
 § 246. Â ÷ë. 68, ò. 3, ÷ë. 141, àë. 6, ÷ë. 199, àë. 1, ÷ë. 219, àë. 1 è 2, ÷ë. 314, ÷ë. 320, àë. 1 è 2 è â ÷ë. 354, ò. 7 íàâñÿêúäå ñëåä äóìàòà "ðàáîòíèê" ñå äîáàâÿ "èëè ñëóæèòåë".
 § 247. Â ÷ë. 140, àë. 3, ÷ë. 141, àë. 4, ÷ë. 169, àë. 5 ñëåä äóìàòà "ðàáîòíèöèòå" ñå äîáàâÿ "è ñëóæèòåëèòå".
 § 248. Â ÷ë. 163, àë. 1 è 7, ÷ë. 164, àë. 1, ÷ë. 165, àë. 1 è ÷ë. 166, àë. 1 è 2 ñëåä äóìàòà "ðàáîòíè÷êàòà" ñå äîáàâÿ "èëè ñëóæèòåëêàòà".
 § 249. Â ÷ë. 163, àë. 6, ÷ë. 166, àë. 1 è â ÷ë. 354, ò. 4 ñëåä äóìàòà "ðàáîòíè÷êà" ñå äîáàâÿ "èëè ñëóæèòåëêà".
 § 250. Â ÷ë. 166, àë. 4, ÷ë. 203, àë. 1, ÷ë. 212, ÷ë. 222, àë. 2, â çàãëàâèåòî íà ÷ë. 226 è â ÷ë. 354, ò. 4 äóìàòà "ïðåäïðèÿòèåòî" ñå çàìåíÿ ñ "ðàáîòîäàòåëÿ".
 § 251. Â ÷ë. 118, àë. 1, ÷ë. 151, àë. 1 è 3 è â ÷ë. 226, àë. 1 è 2 äóìàòà "ïðåäïðèÿòèåòî" ñå çàìåíÿ ñ "ðàáîòîäàòåëÿò".
 § 252. Â ÷ë. 162, àë. 3, ÷ë. 163, àë. 7, ÷ë. 164, àë. 4, ÷ë. 290 è â ÷ë. 320, àë. 2 äóìèòå "Çàêîíà çà ñîöèàëíîòî îñèãóðÿâàíå" ñå çàìåíÿò ñ "îòäåëåí çàêîí".
 § 253. Â ÷ë. 199, àë. 1 äóìèòå "Ðúêîâîäèòåëÿò íà ïðåäïðèÿòèåòî" ñå çàìåíÿò ñ "Ðàáîòîäàòåëÿò".
 § 254. Â ÷ë. 10, àë. 1 è 2 è ÷ë. 340 äóìèòå "â óêàç", à â ÷ë. 11 äóìàòà "óêàç" ñå çàëè÷àâàò.
 § 255. Â ÷ë. 218, àë. 4 äóìèòå "íàðîäíèÿ ñúâåò" ñå çàìåíÿò ñ "îáùèíñêèÿ ñúâåò", à â ÷ë. 299, àë. 1 äóìèòå "íàðîäíèòå ñúâåòè" ñå çàìåíÿò ñ "îáùèíñêèòå ñúâåòè".
 Ïðåõîäíè ðàçïîðåäáè
 § 256. (1) Âèñÿùèòå òðóäîâè ñïîðîâå ïðåä êîìèñèèòå çà òðóäîâè ñïîðîâå è ïðåä ïî-ãîðåñòîÿùèòå àäìèíèñòðàòèâíè îðãàíè ñå èçïðàùàò íåçàáàâíî çà ðàçãëåæäàíå îò êîìïåòåíòíèÿ ñúä, çà êîåòî ñòðàíèòå ñå óâåäîìÿâàò ïèñìåíî.
 (2) Âèñÿùèòå ïðåä ðàéîííèòå ñúäèëèùà âòîðîèíñòàíöèîííè òðóäîâè äåëà ñå äîâúðøâàò ïî äîñåãàøíèÿ ðåä.
 § 257. (1) Ñúùåñòâóâàùèòå ñèíäèêàëíè ñúþçè ìîãàò äà çàïàçÿò êà÷åñòâîòî ñè íà þðèäè÷åñêî ëèöå, êàòî ïîäàäàò çàÿâëåíèå çà âïèñâàíå ïî ÷ë. 49 â ñðîê äî 6 ìåñåöà îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí.
 (2) Ïðè óñëîâèå, ÷å å ñïàçåí ñðîêúò ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ, ñèíäèêàëíèòå ñúþçè çàïàçâàò êà÷åñòâîòî ñè íà þðèäè÷åñêî ëèöå äî âëèçàíåòî â ñèëà íà ðåøåíèåòî íà ñúäà çà âïèñâàíå.
 § 258. Îòïóñêèòå è îáåçùåòåíèÿòà, çà êîèòî ñúãëàñíî èçìåíåíèÿòà íà Êîäåêñà íà òðóäà ñ òîçè çàêîí ñà óñòàíîâåíè ñàìî ìèíèìàëíè ðàçìåðè, äî óðåæäàíåòî èì ñ àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, ñ êîëåêòèâåí òðóäîâ äîãîâîð èëè ñ òðóäîâèÿ äîãîâîð ñå ïîëçâàò, ñúîòâåòíî èçïëàùàò, ïî äîñåãàøíèòå èì ðàçìåðè, óñòàíîâåíè çà âñåêè îòäåëåí ñëó÷àé.
 Çàêëþ÷èòåëíè ðàçïîðåäáè
 § 259. Â Êîäåêñà íà òðóäà îò 1951 ã. (îáí., Èçâ., áð. 91 îò 1951 ã.; ïîïð., áð. 93 îò 1951 ã.; èçì. è äîï., áð. 91 è 92 îò 1957 ã.; ÄÂ, áð. 24, 36 è 92 îò 1963 ã., áð. 1, 61, 90 è 99 îò 1965 ã., áð. 15 îò 1968 ã.; ïîïð., áð. 33 îò 1968 ã.; èçì. è äîï., áð. 68 îò 1970 ã., áð. 53 è 81 îò 1973 ã., áð. 27 îò 1975 ã., áð. 63 îò 1976 ã., áð. 32 îò 1977 ã., áð. 57 îò 1981 ã., áð. 44 îò 1984 ã., áð. 27 îò 1986 ã., áð. 46 îò 1989 ã. è áð. 52 îò 1992 ã.) ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 1. Â àë. 1 íà ÷ë. 150 äóìèòå "íåïðåêúñíàòèÿ òðóäîâ" ñå çàìåíÿò ñ "òðóäîâèÿ" è â àë. 3 äóìàòà "íåïðåêúñíàò" ñå çàëè÷àâà.
 2. Â ÷ë. 151 äóìàòà "íåïðåêúñíàò" ñå çàëè÷àâà.
 3. Â àë. 2 íà ÷ë. 152 äóìèòå "ñ èçêëþ÷åíèå íà óâîëíåíèÿòà, óêàçàíè â ÷ë. 177, àë. 2" ñå çàëè÷àâàò.
 4. Â àë. 6 íà ÷ë. 156 äóìèòå "÷ë. 313, àë. 3" ñå çàìåíÿò ñ "÷ë. 333".
 § 260. Â èçðå÷åíèå âòîðî íà àë. 1 íà ÷ë. 15 îò Çàêîíà çà ôèíàíñîâ êîíòðîë (îáí., ÄÂ, áð. 91 îò 1960 ã.; èçì., áð. 32 îò 1977 ã. è áð. 57 îò 1978 ã.; èçì. è äîï., áð. 27 îò 1986 ã.) äóìèòå "Ïðåìåñòâàíåòî íà ïî-íèñêî ïëàòåíà ðàáîòà èëè ïîíèæàâàíåòî â êâàëèôèêàöèîííà ñòåïåí è óâîëíåíèåòî ñòàâàò ñúãëàñóâàíî" ñå çàìåíÿò ñ "Óâîëíåíèåòî ñå ñúãëàñóâà".
 § 261. Â àë. 2 íà ÷ë. 23à îò Çàêîíà çà ïðîêóðàòóðàòà (îáí., ÄÂ, áð. 87 îò 1980 ã.; èçì. è äîï., áð. 27 îò 1986 ã., áð. 91 îò 1988 ã. è áð. 46 îò 1991 ã.) äóìèòå "ïðåä êîìèñèèòå çà òðóäîâè ñïîðîâå è" ñå çàëè÷àâàò.
 § 262. Àëèíåÿ 3 íà ÷ë. 81 îò Çàêîíà çà óñòðîéñòâî íà ñúäèëèùàòà (îáí., ÄÂ, áð. 23 îò 1976 ã.; èçì. è äîï., áð. 36 îò 1979 ã., áð. 91 îò 1982 ã., áð. 27 è 29 îò 1986 ã., áð. 91 îò 1988 ã., áð. 31 îò 1990 ã. è áð. 46 îò 1991 ã.) ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(3) Ñúäèèòå îò ðàéîííèòå è îêðúæíèòå ñúäèëèùà è îò Âúðõîâíèÿ ñúä, ÷èèòî òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ ñà ïðåêðàòåíè, ñå ïîëçóâàò îò ïðàâàòà ïî ÷ë. 220 - 222 îò Êîäåêñà íà òðóäà ïî ðåäà è óñëîâèÿòà, ïðåäâèäåíè â òÿõ."
 § 263. Àëèíåÿ 2 íà ÷ë. 9 îò Óêàç ¹ 9 çà ðàáîòàòà íà ðúêîâîäíèÿ è èçïúëíèòåëñêèÿ ñúñòàâ â æåëåçîïúòíèÿ òðàíñïîðò (ÄÂ, áð. 3 îò 1981 ã.) ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(2) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ñà:
 1. çàáåëåæêà;
 2. ïðåäóïðåæäåíèå çà óâîëíåíèå;
 3. ïîíèæåíèå â çâàíèå;
 4. óâîëíåíèå."
 § 264. Â Çàêîíà çà âèñøåòî îáðàçîâàíèå (îáí., Èçâ., áð. 12 îò 1958 ã.; èçì. è äîï., ÄÂ, áð. 99 îò 1963 ã., áð. 36 è 65 îò 1972 ã.; ïîïð., áð. 81 îò 1972 ã.; èçì. è äîï., áð. 58 îò 1978 ã., áð. 68 îò 1988 ã., áð. 82 îò 1989 ã. è áð. 10 îò 1990 ã.) ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 1. ×ëåí 18 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "18. Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ñà:
 à) çàáåëåæêà;
 á) ïðåäóïðåæäåíèå çà óâîëíåíèå;
 â) óâîëíåíèå."
 2. Àëèíåÿ 1 íà ÷ë. 20 ñå èçìåíÿ òàêà:
 "(1) Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ "çàáåëåæêà" è "ïðåäóïðåæäåíèå çà óâîëíåíèå" ñå íàëàãàò îò ðåêòîðà."
 3. ×ëåí 23 ñå îòìåíÿ.
 § 265. Â Óêàç ¹ 2227 çà äèñöèïëèíàòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå îò ãðàæäàíñêàòà àâèàöèÿ (ÄÂ, áð. 55 îò 1985 ã.) ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 1. Â ÷ë. 3 äóìèòå "äèñöèïëèíàðåí óñòàâ, ïðèåò îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò" ñå çàìåíÿò ñ "Êîäåêñà íà òðóäà".
 2. ×ëåí 4 ñå èçìåíÿ òàêà: 
"×ë. 4. Äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ, ñ èçêëþ÷åíèå íà óâîëíåíèåòî, ìîãàò äà ñå îáæàëâàò ñàìî ïðåä ïî-ãîðåñòîÿùèÿ îðãàí. Äèñöèïëèíàðíîòî óâîëíåíèå ñå îáæàëâà ïðåä ñúäà ïî îáùèÿ ðåä."
 3. Â ÷ë. 6 ÷èñëîòî "131" ñå çàìåíÿ ñúñ "194".
 4. ×ëåíîâå 7 è 8 ñå îòìåíÿò. 
5. Â çàêëþ÷èòåëíèòå ðàçïîðåäáè ñå ïðàâÿò ñëåäíèòå èçìåíåíèÿ:
 à) ñúçäàâà ñå íîâ § 1 ñúñ ñëåäíîòî ñúäúðæàíèå:
 "§ 1. Ñïåöèôè÷íèòå âúïðîñè íà äèñöèïëèíàòà íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå îò ãðàæäàíñêàòà àâèàöèÿ ñå óðåæäàò ñ äèñöèïëèíàðåí óñòàâ, ïðèåò îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.";
 á) äîñåãàøíèòå ïàðàãðàôè 1 è 2 ñòàâàò ñúîòâåòíî 2 è 3.
 § 266. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 1993 ã.
 § 267. Èçïúëíåíèåòî íà òîçè çàêîí ñå âúçëàãà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà ñúäåáíàòà âëàñò
 (ÄÂ, áð. 133 îò 1998 ã.)
 .......................................................................
 § 80. Çà íåóðåäåíèòå â òîçè çàêîí âúïðîñè, ñâúðçàíè ñ òðóäîâè ïðàâîîòíîøåíèÿ, ñå ïðèëàãàò ðàçïîðåäáèòå íà Êîäåêñà íà òðóäà, à çà âîåííèòå ñúäèè, âîåííèòå ïðîêóðîðè è âîåííèòå ñëåäîâàòåëè - ðàçïîðåäáèòå íà Çàêîíà çà îòáðàíàòà è âúîðúæåíèòå ñèëè íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, êàòî ïðîñëóæåíèòå ãîäèíè â ñèñòåìàòà íà Ìèíèñòåðñòâîòî íà âúòðåøíèòå ðàáîòè ñå ñ÷èòàò çà êàäðîâà âîåííà ñëóæáà.
 .......................................................................
 ÇÀÊÎÍ çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 25 îò 2001 ã., â ñèëà îò 31.03.2001 ã.)
 .......................................................................
 § 107. Íàâñÿêúäå â êîäåêñà äóìèòå:
 1. "íåíîðìèðàíî ðàáîòíî âðåìå" ñå çàìåíÿò ñ "íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí";
 2. "ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíèòå ãðèæè" è "ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíèòå ãðèæè" ñå çàìåíÿò ñúîòâåòíî ñ "ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà" è "ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà";
 3. "Ìèíèñòåðñòâîòî íà òðóäà è ñîöèàëíèòå ãðèæè" ñå çàìåíÿò ñ "Ìèíèñòåðñòâîòî íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà";
 4. "êàíäèäàò íà íàóêèòå", "àñïèðàíòóðà", "àñïèðàíò" è "àñïèðàíòè" ñå çàìåíÿò ñúîòâåòíî ñ "äîêòîð", "äîêòîðàíòóðà", "äîêòîðàíò" è "äîêòîðàíòè";
 5. "òðóäîñïîñîáíîñò", "òðóäîñïîñîáíîñòòà" è "íåòðóäîñïîñîáíîñòòà" ñå çàìåíÿò ñúîòâåòíî ñ "ðàáîòîñïîñîáíîñò", "ðàáîòîñïîñîáíîñòòà" è "íåðàáîòîñïîñîáíîñòòà";
 6. "áåçîïàñíè è çäðàâîñëîâíè" ñå çàìåíÿò ñúñ "çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè";
 7. "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" è "Ãëàâíàòà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" ñå çàìåíÿò ñúîòâåòíî ñ "Èçïúëíèòåëíà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà" è "Èçïúëíèòåëíàòà àãåíöèÿ "Ãëàâíà èíñïåêöèÿ ïî òðóäà";
 8. "ïðîôåñèîíàëíî çàáîëÿâàíå" ñå çàìåíÿò ñ "ïðîôåñèîíàëíà áîëåñò".
 Ïðåõîäíè è çàêëþ÷èòåëíè ðàçïîðåäáè
 .......................................................................
 § 116. (1) Ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êîèòî äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ñà ïîëçâàëè ïðàâà, ñâúðçàíè ñ ðàáîòà ïðè íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí, ïðîäúëæàâàò äà ïîëçâàò òåçè ïðàâà äî îïðåäåëÿíå îò ðàáîòîäàòåëÿ íà äëúæíîñòèòå ïî ÷ë. 139, àë. 4. 
(2) Â 3-ìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ðàáîòîäàòåëèòå ñà äëúæíè äà îïðåäåëÿò äëúæíîñòèòå è ðàáîòèòå, êîèòî ñå èçïúëíÿâàò ïðè óñëîâèÿòà íà íåíîðìèðàí ðàáîòåí äåí.
 § 117. Çàâàðåíèòå êúì âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ó÷àùè ñå ìîãàò äà ïîëçâàò îòïóñêè ïî ÷ë. 169, àë. 1 è ÷ë. 171, àë. 1, àêî ðàáîòîäàòåëÿò äàäå ñúãëàñèå çà ïðîäúëæàâàíå íà îáó÷åíèåòî.
 § 118. Äî 31 ìàðò 2002 ã. ïî âçàèìíî ïèñìåíî ñúãëàñèå ìåæäó ñòðàíèòå ïî òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå, íåïîëçâàíèòå äî 1 ÿíóàðè 2001 ã. ïëàòåíè ãîäèøíè îòïóñêè èëè ÷àñò îò òÿõ ìîãàò äà áúäàò êîìïåíñèðàíè ñ îáåçùåòåíèå, îïðåäåëåíî ïî ðåäà íà ÷ë. 177, íåçàâèñèìî, ÷å òðóäîâîòî ïðàâîîòíîøåíèå íå å ïðåêðàòåíî.
 § 119. Èñêîâåòå ïî òðóäîâè ñïîðîâå îò ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, íà êîèòî òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ ñà ïðåêðàòåíè ïðåäè âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí, ìîãàò äà ñå ïðåäÿâÿâàò â ñðîêà ïî ÷ë. 358, àë. 1, ò. 2 ïðåäè èçìåíåíèåòî ìó.
 § 120. Ëèöàòà, êîèòî êúì âëèçàíåòî íà òîçè çàêîí â ñèëà ñà çàïî÷íàëè ïîëçâàíåòî íà îòïóñê ïî îòìåíåíàòà àë. 2 íà ÷ë. 164, ïîëçâàò îòïóñêà â ðàçìåðà ïðåäè îòìÿíàòà é.
 § 121. Íîðìàòèâíè àêòîâå ïî ïðèëàãàíåòî íà Êîäåêñà íà òðóäà, äîêîëêîòî äðóãî íå å ïðåäâèäåíî â íåãî, ñå èçäàâàò îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 § 122. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 31 ìàðò 2001 ã., ñ èçêëþ÷åíèå íà § 109, § 110 è § 112, êîèòî âëèçàò â ñèëà îò 1 ñåïòåìâðè 2000 ã.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 120 îò 2002 ã.)
 § 11. Ðàáîòîäàòåëèòå â ñðîê äî 30 àïðèë 2003 ã. ñà äëúæíè äà èçïðàòÿò ïèñìåíè óâåäîìëåíèÿ äî òåðèòîðèàëíèòå ïîäåëåíèÿ íà Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò çà çàâàðåíèòå êúì âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ñêëþ÷åíè òðóäîâè äîãîâîðè.
 § 12. Ðàáîòîäàòåëèòå, êîèòî ñà ïðèåëè íà ðàáîòà ðàáîòíèöè èëè ñëóæèòåëè ïðè óñëîâèÿòà íà îòìåíåíàòà àë. 2 íà ÷ë. 62, ñà äëúæíè â ñðîê äî 30 àïðèë 2003 ã. äà ñêëþ÷àò ïèñìåíè òðóäîâè äîãîâîðè è äà èçïðàòÿò óâåäîìëåíèÿ çà òîâà äî ñúîòâåòíèòå òåðèòîðèàëíè ïîäåëåíèÿ íà Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò.
 .......................................................................
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 52 îò 2004 ã., â ñèëà îò 1.08.2004 ã.)
 § 37. Êîãàòî îòïóñêúò çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî 3-ãîäèøíà âúçðàñò çà âðåìåòî ñëåä íàâúðøâàíå íà 2-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî ïî äîñåãàøíèÿ ÷ë. 165, àë. 1 íå å ïîëçâàí, îòïóñêúò ïî ÷ë. 167à ìîæå äà ñå ïîëçâà äî íàâúðøâàíå íà 8-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî. Êîãàòî å èçïîëçâàíà ñàìî ÷àñò îò îòïóñêà çà âðåìåòî ñëåä íàâúðøâàíå íà 2-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî, îòïóñêúò ïî ÷ë. 167à ìîæå äà ñå ïîëçâà â ðàçìåð íà íåèçïîëçâàíàòà ÷àñò äî íàâúðøâàíå íà 8-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî.
 § 38. Êîãàòî îòïóñêúò çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî 3-ãîäèøíà âúçðàñò ïî äîñåãàøíèÿ ÷ë. 165, àë. 1 å ïîëçâàí èçöÿëî, ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 167à íå ñå ïðèëàãà.
 § 39. Äî 31 äåêåìâðè 2006 ã. îòïóñêúò ïî ÷ë. 167à, àë. 1 ñúñ ñúãëàñèåòî íà åäèíèÿ ðîäèòåë ìîæå äà ñå ïîëçâà èçöÿëî îò äðóãèÿ ðîäèòåë.
 .......................................................................
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 83 îò 2005 ã.)
 § 7. Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êîèòî äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ñà ïîëçâàëè ïðàâà ïî äîñåãàøíèòå ÷ë. 137, àë. 1, ò. 1, ÷ë. 156, ò. 1 è ÷ë. 285, ïðîäúëæàâàò äà ïîëçâàò òåçè ïðàâà äî èçäàâàíåòî íà ïîäçàêîíîâèòå íîðìàòèâíè àêòîâå ïî ÷ë. 137, àë. 2, ÷ë. 156, àë. 2 è ÷ë. 285, àë. 2.
 § 8. Â 6-ìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïðèåìà ïîäçàêîíîâèòå íîðìàòèâíè àêòîâå ïî ÷ë. 137, àë. 2 è ÷ë. 156, àë. 2, à ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è ìèíèñòúðúò íà çäðàâåîïàçâàíåòî èçäàâàò íàðåäáàòà ïî ÷ë. 285, àë. 2.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 48 îò 2006 ã., â ñèëà îò 1.07.2006 ã.)
 § 42. Èçáðàíèòå äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ïðåäñòàâèòåëè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå ïî ÷ë. 7, àë. 2 çàïàçâàò ïîëîæåíèåòî è ôóíêöèèòå ñè äî èçáèðàíåòî íà íîâè ïðåäñòàâèòåëè, íî çà íå ïîâå÷å îò åäíà ãîäèíà îò äàòàòà íà âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí.
 § 43. Ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 7à ñå ïðèëàãà äî 23 ìàðò 2008 ã. â ïðåäïðèÿòèÿ ñúñ 100 è ïîâå÷å ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, êàêòî è â îðãàíèçàöèîííî è èêîíîìè÷åñêè îáîñîáåíè ïîäåëåíèÿ íà ïðåäïðèÿòèÿ ñ 50 è ïîâå÷å ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè.
 .......................................................................
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå 
(ÄÂ, áð. 68 îò 2006 ã.)
 .......................................................................
 § 11. Ïàðàãðàô 1, ò. 2 è § 6 âëèçàò â ñèëà îò 1 ìàé 2006 ã., à § 1, ò. 1, § 3 è 9 âëèçàò â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2007 ã.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 40 îò 2007 ã., èçì., áð. 64 îò 2007 ã.)
 § 5. (1) Ïðåäñåäàòåëÿò íà Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî îáÿâÿâà â "Äúðæàâåí âåñòíèê" íà÷àëî íà ïðîöåäóðà çà ïðèçíàâàíå íà ïðåäñòàâèòåëíîñò â 7-äíåâåí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 64 îò 2007 ã.) Îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå, êîèòî èñêàò äà áúäàò ïðèçíàòè çà ïðåäñòàâèòåëíè íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå, ïîäàâàò èñêàíèÿòà ñè äî 28 ñåïòåìâðè 2007 ã.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 64 îò 2007 ã.) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ñå ïðîèçíàñÿ ïî ïîäàäåíèòå èñêàíèÿ â ñðîê íå ïî-êúñíî îò 28 äåêåìâðè 2007 ã.
 § 6. Îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå, ïðèçíàòè çà ïðåäñòàâèòåëíè íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå ñ ðåøåíèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí, êîèòî ñà ïîäàëè èñêàíèÿ çà ïðèçíàâàíå íà ïðåäñòàâèòåëíîñò ïî § 5, àë. 2, çàïàçâàò ñâîÿòà ïðåäñòàâèòåëíîñò äî ïðèêëþ÷âàíå íà ïðîöåäóðàòà.
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà äúðæàâíèÿ ñëóæèòåë 
(ÄÂ, áð. 43 îò 2008 ã.)
 .......................................................................
 § 26. Íàðåäáàòà ïî ÷ë. 81â, àë. 6 îò çàêîíà è ïî ÷ë. 120à, àë. 5 îò Êîäåêñà íà òðóäà ñå èçäàâà â òðèìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí.
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 108 îò 2008 ã.)
 .......................................................................
 § 37. Ðàçïîðåäáàòà íà § 12 îòíîñíî ÷ë. 163 âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2009 ã.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà áþäæåòà íà äúðæàâíîòî îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå çà 2009 ã. 
(ÄÂ, áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 1.01.2009 ã.)
 ........................................................................
 § 6. Â Êîäåêñà íà òðóäà (îáí., ÄÂ, áð. 26 è 27 îò 1986 ã.; äîï., áð. 6 îò 1988 ã.; èçì. è äîï., áð. 21 îò 1990 ã.; èçì., áð. 30 è 94 îò 1990 ã., áð. 27 îò 1991 ã.; äîï., áð. 32 îò 1991 ã.; èçì., áð. 104 îò 1991 ã.; äîï., áð. 23 îò 1992 ã.; èçì. è äîï., áð. 26 îò 1992 ã.; äîï., áð. 88 îò 1992 ã.; èçì. è äîï., áð. 100 îò 1992 ã.; äîï., áð. 87 îò 1995 ã.; èçì. è äîï., áð. 2 îò 1996 ã.; èçì., áð. 12 îò 1996 ã.; èçì. è äîï., áð. 28 îò 1996 ã.; èçì., áð. 124 îò 1997 ã.; äîï., áð. 22 îò 1998 ã.; äîï., áð. 56, 83 è 108 îò 1998 ã.; èçì. è äîï., áð. 133 îò 1998 ã., áð. 51 îò 1999 ã.; äîï., áð. 67 îò 1999 ã.; èçì., áð. 110 îò 1999 ã.; èçì. è äîï., áð. 25 îò 2001 ã.; èçì., áð. 1 è 105 îò 2002 ã.; èçì. è äîï., áð. 120 îò 2002 ã., áð. 18 îò 2003 ã.; èçì., áð. 86 îò 2003 ã.; èçì. è äîï., áð. 95 îò 2003 ã., áð. 52 îò 2004 ã., áð. 19 îò 2005 ã.; èçì., áð. 27 îò 2005 ã.; äîï., áð. 46 îò 2005 ã.; èçì., áð. 76 îò 2005 ã.; èçì. è äîï., áð. 83 îò 2005 ã.; èçì., áð. 105 îò 2005 ã.; èçì. è äîï., áð. 24 îò 2006 ã.; èçì., áð. 30 îò 2006 ã.; èçì. è äîï., áð. 48, 57 è 68 îò 2006 ã.; èçì., áð. 75 îò 2006 ã.; èçì. è äîï., áð. 102 îò 2006 ã.; äîï., áð. 105 îò 2006 ã.; èçì., áð. 40, 46, 59 è 64 îò 2007 ã.; äîï., áð. 104 îò 2007 ã.; èçì. è äîï., áð. 43 è 94 îò 2008 ã.) â ïðåõîäíèòå ðàçïîðåäáè ñå ñúçäàâà § 3á:
 ........................................................................
 § 8. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2009 ã., ñ èçêëþ÷åíèå íà § 4, ò. 30 è 39, êîèòî âëèçàò â ñèëà îò 1 àïðèë 2009 ã., è § 4, ò. 40, êîÿòî âëèçà â ñèëà îò 1 þëè 2009 ã.
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÀ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÀ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 2.01.2009 ã.)
 § 3. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 2 ÿíóàðè 2009 ã.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ
 êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà çäðàâåòî 
(îáí., ÄÂ, áð. 41 îò 2009 ã., â ñèëà îò 2.06.2009 ã.)
 ......................................................................
 § 96. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò äåíÿ íà îáíàðîäâàíåòî ìó â "Äúðæàâåí âåñòíèê", ñ èçêëþ÷åíèå íà:
 ......................................................................
 2. ïàðàãðàôè 26, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 65, 66, 69, 70, 73, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 88, 89 è 90, êîèòî âëèçàò â ñèëà îò 1 þëè 2009 ã.;
 ......................................................................
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ
 êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 15 îò 2010 ã.)
 ........................................................................
 § 18. Ïàðàãðàôè 6, 11, 12, 13 è 14 âëèçàò â ñèëà 6 ìåñåöà ñëåä âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí.
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 58 îò 2010 ã., â ñèëà îò 30.07.2010 ã., 
èçì., áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã.)
 ........................................................................
 § 25. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò äåíÿ íà îáíàðîäâàíåòî ìó â "Äúðæàâåí âåñòíèê" ñ èçêëþ÷åíèå íà:
 1. ïàðàãðàô 21, ò. 1, êîéòî âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2011 ã.;
 2. (îòì. - ÄÂ, áð. 18 îò 2011 ã., â ñèëà îò 1.03.2011 ã.).
 ÏÐÅÕÎÄÍÀ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÀ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 61 îò 2011 ã.)
 § 4. Îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå, ïðèçíàòè çà ïðåäñòàâèòåëíè íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå ñ ðåøåíèÿ íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò îò 14 äåêåìâðè 2007 ã., çàïàçâàò ñâîÿòà ïðåäñòàâèòåëíîñò äî 13 þíè 2012 ã. âêëþ÷èòåëíî.
 ÇÀÊÎÍ 
çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 7 îò 2012 ã.)
 .......................................................................
 Äîïúëíèòåëíà ðàçïîðåäáà
 § 25. Ñ òîçè çàêîí ñå âúâåæäàò èçèñêâàíèÿòà íà Äèðåêòèâà 2008/104/ÅÎ íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 19 íîåìâðè 2008 ã. îòíîñíî ðàáîòà ÷ðåç àãåíöèè çà âðåìåííà çàåòîñò (OB, L 327/9 îò 5 äåêåìâðè 2008 ã.) è Äèðåêòèâà 2010/18/ÅÑ íà Ñúâåòà îò 8 ìàðò 2010 ã. çà ïðèëàãàíå íà ðåâèçèðàíîòî ðàìêîâî ñïîðàçóìåíèå çà ðîäèòåëñêèÿ îòïóñê, ñêëþ÷åíî ìåæäó Êîíôåäåðàöèÿòà íà åâðîïåéñêèÿ áèçíåñ (BUSINESSEUROPE), Åâðîïåéñêàòà àñîöèàöèÿ íà çàíàÿòèòå è ìàëêèòå è ñðåäíèòå ïðåäïðèÿòèÿ (UEAPME), Åâðîïåéñêèÿ öåíòúð íà ïðåäïðèÿòèÿòà ñ äúðæàâíî ó÷àñòèå è íà ïðåäïðèÿòèÿòà îò îáù èêîíîìè÷åñêè èíòåðåñ (CEEP) è Åâðîïåéñêàòà êîíôåäåðàöèÿ íà ïðîôñúþçèòå (ETUC), è çà îòìÿíà íà Äèðåêòèâà 96/34/ÅÎ (OB, L 68/13 îò 18 ìàðò 2010 ã).
 Ïðåõîäíè è çàêëþ÷èòåëíè ðàçïîðåäáè
 § 26. Äî 5 äåêåìâðè 2011 ã. ìèíèñòúðúò íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà ñëåä êîíñóëòàöèè ñ îðãàíèçàöèèòå íà ðàáîòîäàòåëèòå è íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, ïðèçíàòè çà ïðåäñòàâèòåëíè íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå, èçâúðøâà ïðåãëåä íà îãðàíè÷åíèÿòà èëè çàáðàíèòå çà èçïúëíåíèå íà ðàáîòà îò ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, èçïðàòåíè îò ïðåäïðèÿòèå, êîåòî îñèãóðÿâà âðåìåííà ðàáîòà, çà óñòàíîâÿâàíå íà òÿõíàòà îáîñíîâàíîñò îò ãëåäíà òî÷êà íà îáùèÿ èíòåðåñ èëè ïðàâèëíîòî ôóíêöèîíèðàíå íà ïàçàðà íà òðóäà è ïðåäîòâðàòÿâàíåòî íà çëîóïîòðåáè. Çà ðåçóëòàòèòå îò ïðåãëåäà ñå èçïðàùà èíôîðìàöèÿ äî Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ.
 ........................................................................
 § 31. Ïàðàãðàô 5 è § 30, ò. 1, ò. 6 - 10, 12 è 14 âëèçàò â ñèëà îò 5 äåêåìâðè 2011 ã.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà äúðæàâíèÿ ñëóæèòåë 
(ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã., â ñèëà îò 1.07.2012 ã.)
 ........................................................................
 § 84. (Â ñèëà îò 18.05.2012 ã. - ÄÂ, áð. 38 îò 2012 ã.) Â ñðîê äî åäèí ìåñåö îò îáíàðîäâàíåòî íà òîçè çàêîí â "Äúðæàâåí âåñòíèê":
 1. Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïðèâåæäà Êëàñèôèêàòîðà íà äëúæíîñòèòå â àäìèíèñòðàöèÿòà â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè çàêîí;
 2. êîìïåòåíòíèòå îðãàíè ïðèâåæäàò óñòðîéñòâåíèòå àêòîâå íà ñúîòâåòíàòà àäìèíèñòðàöèÿ â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè çàêîí.
 § 85. (1) Ïðàâîîòíîøåíèÿòà ñ ëèöàòà îò àäìèíèñòðàöèèòå ïî Çàêîíà çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà, Çàêîíà çà íåçàâèñèìèÿ ôèíàíñîâ îäèò, Çàêîíà çà åëåêòðîííèòå ñúîáùåíèÿ, Çàêîíà çà Êîìèñèÿòà çà ôèíàíñîâ íàäçîð, Çàêîíà çà äîñòúï è ðàçêðèâàíå íà äîêóìåíòèòå è çà îáÿâÿâàíå íà ïðèíàäëåæíîñò íà áúëãàðñêè ãðàæäàíè êúì Äúðæàâíà ñèãóðíîñò è ðàçóçíàâàòåëíèòå ñëóæáè íà Áúëãàðñêàòà íàðîäíà àðìèÿ, Çàêîíà çà îòíåìàíå â ïîëçà íà äúðæàâàòà íà èìóùåñòâî, ïðèäîáèòî îò ïðåñòúïíà äåéíîñò, Çàêîíà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå è óñòàíîâÿâàíå íà êîíôëèêò íà èíòåðåñè, Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå, Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå, Çàêîíà çà ïîäïîìàãàíå íà çåìåäåëñêèòå ïðîèçâîäèòåëè è Çàêîíà çà ïúòèùàòà ñå óðåæäàò ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà íà § 36 îò ïðåõîäíèòå è çàêëþ÷èòåëíèòå ðàçïîðåäáè íà Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà äúðæàâíèÿ ñëóæèòåë (ÄÂ, áð. 24 îò 2006 ã.).
 (2) Ñ àêòà çà íàçíà÷àâàíåòî íà äúðæàâíèÿ ñëóæèòåë ñå:
 1. ïðèñúæäà îïðåäåëåíèÿ â Êëàñèôèêàòîðà íà äëúæíîñòèòå â àäìèíèñòðàöèÿòà ìèíèìàëåí ðàíã çà çàåìàíàòà äëúæíîñò, îñâåí àêî ñëóæèòåëÿò ïðèòåæàâà ïî-âèñîê ðàíã;
 2. îïðåäåëÿ èíäèâèäóàëíà îñíîâíà ìåñå÷íà çàïëàòà.
 (3) Äîïúëíèòåëíî íåîáõîäèìèòå ñðåäñòâà çà îñèãóðèòåëíè âíîñêè íà ëèöàòà ïî àë. 2 ñå îñèãóðÿâàò â ðàìêèòå íà ðàçõîäèòå çà çàïëàòè, âúçíàãðàæäåíèÿ è îñèãóðèòåëíè âíîñêè ïî áþäæåòèòå íà ñúîòâåòíèòå ðàçïîðåäèòåëè ñ áþäæåòíè êðåäèòè.
 (4) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò äà èçâúðøè íåîáõîäèìèòå ïðîìåíè ïî èçâúíáþäæåòíàòà ñìåòêà íà Äúðæàâåí ôîíä "Çåìåäåëèå", ïðîèçòè÷àùè îò òîçè çàêîí.
 (5) Îðãàíèòå íà óïðàâëåíèå íà Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò è íà Íàöèîíàëíàòà çäðàâíîîñèãóðèòåëíà êàñà äà èçâúðøàò íåîáõîäèìèòå ïðîìåíè ïî ñúîòâåòíèòå áþäæåòè, ïðîèçòè÷àùè îò òîçè çàêîí.
 (6) Íåèçïîëçâàíèòå îòïóñêè ïî òðóäîâèòå ïðàâîîòíîøåíèÿ ñå çàïàçâàò è íå ñå êîìïåíñèðàò ñ ïàðè÷íè îáåçùåòåíèÿ.
 § 86. (1) Â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí èíäèâèäóàëíàòà îñíîâíà ìåñå÷íà çàïëàòà íà ñëóæèòåëÿ ñå îïðåäåëÿ òàêà, ÷å ñúùàòà, íàìàëåíà ñ äúëæèìèÿ äàíúê è çàäúëæèòåëíèòå îñèãóðèòåëíè âíîñêè çà ñìåòêà íà îñèãóðåíîòî ëèöå, àêî ñà áèëè äúëæèìè, äà íå å ïî-íèñêà îò ïîëó÷àâàíàòà äî òîçè ìîìåíò áðóòíà ìåñå÷íà çàïëàòà, íàìàëåíà ñ äúëæèìèòå çàäúëæèòåëíè îñèãóðèòåëíè âíîñêè çà ñìåòêà íà îñèãóðåíîòî ëèöå, àêî ñà áèëè äúëæèìè, è äúëæèìèÿ äàíúê.
 (2) Â áðóòíàòà çàïëàòà ïî àë. 1 ñå âêëþ÷âàò:
 1. îñíîâíàòà ìåñå÷íà çàïëàòà èëè îñíîâíîòî ìåñå÷íî âúçíàãðàæäåíèå;
 2. äîïúëíèòåëíè âúçíàãðàæäåíèÿ, êîèòî ñå èçïëàùàò ïîñòîÿííî çàåäíî ñ ïîëàãàùàòà ñå îñíîâíà ìåñå÷íà çàïëàòà èëè îñíîâíî ìåñå÷íî âúçíàãðàæäåíèå è ñà â çàâèñèìîñò åäèíñòâåíî îò îòðàáîòåíîòî âðåìå.
 § 87. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 1 þëè 2012 ã. ñ èçêëþ÷åíèå íà § 84, êîéòî âëèçà â ñèëà îò äåíÿ íà îáíàðîäâàíåòî íà çàêîíà â "Äúðæàâåí âåñòíèê".
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå íà Çàêîíà çà àäìèíèñòðàöèÿòà 
(ÄÂ, áð. 82 îò 2012 ã.)
 .......................................................................
 § 16. Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò è ìèíèñòðèòå ïðèâåæäàò ïðèåòèòå, ñúîòâåòíî èçäàäåíèòå îò òÿõ ïîäçàêîíîâè íîðìàòèâíè àêòîâå â ñúîòâåòñòâèå ñ òîçè çàêîí â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî ìó â ñèëà.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ
 êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà çà ñîöèàëíî îñèãóðÿâàíå
 (ÄÂ, áð. 61 îò 2015 ã., â ñèëà îò 1.01.2016 ã.)
 .........................................................................
 § 59. Â 6-ìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ðúêîâîäèòåëèòå íà âåäîìñòâàòà, çà ÷èèòî ñëóæèòåëè å ïðèëîæèì ÷ë. 69, ïðàâÿò ïðåä Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ìîòèâèðàíî ïðåäëîæåíèå çà ïðîìåíè â íîðìàòèâíàòà óðåäáà çà äèôåðåíöèðàíå íà äëúæíîñòèòå ïî ñúîòâåòíèòå çàêîíè ñúîáðàçíî õàðàêòåðà è îñîáåíèòå óñëîâèÿ íà òðóä ñ îãëåä ïîëçâàíå íà ïðàâà çà ðàííî ïåíñèîíèðàíå îò ëèöàòà, êîèòî ãè çàåìàò.
 § 60. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2016 ã. ñ èçêëþ÷åíèå íà:
 1. ïàðàãðàô 3 îòíîñíî ÷ë. 4à, àë. 3, ò. 6, § 4, § 7 îòíîñíî ÷ë. 6, àë. 3, ò. 10, § 8, ò. 2 îòíîñíî èçìåíåíèåòî â ÷ë. 9, àë. 6, § 16, § 25, ò. 5 – 9, § 31 – 36, § 47 – 51, § 54, § 55, § 56, ò. 2 îòíîñíî èçìåíåíèåòî â ÷ë. 40, àë. 3, ò. 9, êîèòî âëèçàò â ñèëà òðè äíè ñëåä îáíàðîäâàíåòî ìó â "Äúðæàâåí âåñòíèê";
 2. ïàðàãðàô 45, êîéòî âëèçà â ñèëà 12 ìåñåöà ñëåä îáíàðîäâàíåòî ìó â "Äúðæàâåí âåñòíèê";
 3. ïàðàãðàô 57, êîéòî âëèçà â ñèëà îò 1 àïðèë 2015 ã.;
 4. ïàðàãðàô 58, êîéòî âëèçà â ñèëà îò 17 þëè 2015 ã.
 ÇÀÊÎÍ 
çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 105 îò 2016 ã., â ñèëà îò 30.12.2016 ã.)
 .......................................................................
 Äîïúëíèòåëíà ðàçïîðåäáà
 § 13. Ñ òîçè çàêîí ñå âúâåæäàò èçèñêâàíèÿòà íà Äèðåêòèâà 96/71/ÅÎ íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 16 äåêåìâðè 1996 ã. îòíîñíî êîìàíäèðîâàíåòî íà ðàáîòíèöè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíåòî íà óñëóãè (ÎÂ, L 18/1 îò 21 ÿíóàðè 1997 ã.) è íà Äèðåêòèâà 2014/67/ÅÑ íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è íà Ñúâåòà îò 15 ìàé 2014 ã. çà îñèãóðÿâàíå íà èçïúëíåíèåòî íà Äèðåêòèâà 96/71/ÅÎ îòíîñíî êîìàíäèðîâàíåòî íà ðàáîòíèöè â ðàìêèòå íà ïðåäîñòàâÿíåòî íà óñëóãè è çà èçìåíåíèå íà Ðåãëàìåíò (ÅÑ) ¹ 1024/2012 îòíîñíî àäìèíèñòðàòèâíî ñúòðóäíè÷åñòâî ïîñðåäñòâîì Èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà çà âúòðåøíèÿ ïàçàð ("Ðåãëàìåíò çà ÈÑÂÏ") (OB, L 159/11 îò 28 ìàé 2014 ã.).
 Ïðåõîäíè è çàêëþ÷èòåëíè ðàçïîðåäáè
 § 14. Îáðàçóâàíèòå äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí àäìèíèñòðàòèâíîíàêàçàòåëíè ïðîèçâîäñòâà çà íàðóøåíèå íà ÷ë. 121, àë. 3 è 4 ñå äîâúðøâàò ïî äîñåãàøíèÿ ðåä.
 ......................................................................
 § 22. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò äåíÿ íà îáíàðîäâàíåòî ìó â "Äúðæàâåí âåñòíèê" ñ èçêëþ÷åíèå íà § 5, 6, 17, 18, 19 è 20, êîèòî âëèçàò â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2017 ã.
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 102 îò 2017 ã., â ñèëà îò 22.12.2017 ã.)
 ......................................................................
 § 9. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò äåíÿ íà îáíàðîäâàíåòî ìó â "Äúðæàâåí âåñòíèê" ñ èçêëþ÷åíèå íà § 2, ò. 2 è § 6, ò. 3, 4 è 5, êîèòî âëèçàò â ñèëà îò 31 ìàðò 2018 ã.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ
 êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 30 îò 2018 ã., â ñèëà îò 1.07.2018 ã.)
 § 7. (1) Ðàáîòíè÷êèòå è ñëóæèòåëêèòå èëè ëèöàòà, íà êîèòî îòïóñêúò ïîðàäè îñèíîâÿâàíå íà äåòå ïî îòìåíåíèòå àë. 6 è 11 íà ÷ë. 163 è ïî àë. 10 â ðåäàêöèÿòà é äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí èëè ïî ÷ë. 164 íå å èçòåêúë äî 1 þëè 2018 ã. âêëþ÷èòåëíî, îò òàçè äàòà èìàò ïðàâî íà îòïóñê ïî ÷ë. 164á, àë. 1, 2 è 3 çà îñòàòúêà äî 365 äíè, íî íå ïî-êúñíî îò íàâúðøâàíå íà 5-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî.

 (2) Ðàáîòíè÷êèòå è ñëóæèòåëêèòå èëè ëèöàòà, íà êîèòî îòïóñêúò ïîðàäè îñèíîâÿâàíå íà äåòå ïî îòìåíåíèòå àë. 6 è 11 íà ÷ë. 163 è ïî àë. 10 â ðåäàêöèÿòà é äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí èëè ïî ÷ë. 164 å èçòåêúë äî 1 þëè 2018 ã. âêëþ÷èòåëíî, îò òàçè äàòà èìàò ïðàâî íà îòïóñê ïî ÷ë. 164á, àë. 1, 2 è 3 â ðàçìåð íà ðàçëèêàòà ìåæäó 365 äíè è ñáîðà îò ïîëçâàíèòå èëè ïîëàãàùèòå ñå îòïóñêè ïîðàäè áðåìåííîñò è ðàæäàíå è çà îòãëåæäàíå íà äåòå äî 2-ãîäèøíà âúçðàñò, íî íå ïî-êúñíî îò íàâúðøâàíå íà 5-ãîäèøíà âúçðàñò íà äåòåòî. 

(3) Â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 è 2 îòïóñêúò ñå ðàçðåøàâà âúç îñíîâà íà ïèñìåíî çàÿâëåíèå îò ëèöåòî äî ïðåäïðèÿòèåòî.

 (4) Ïðåç âðåìå íà îòïóñêà ïî àë. 1 è 2 íà ðàáîòíè÷êàòà èëè ñëóæèòåëêàòà èëè íà ëèöåòî, êîåòî ïîëçâà îòïóñêà, ñå èçïëàùà ïàðè÷íî îáåçùåòåíèå îò äúðæàâíîòî îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå.

 (5) Îò äåíÿ íà ðàçðåøàâàíå íà îòïóñêà ïî ÷ë. 164á, àë. 1, 2 è 3 îòïóñêúò ïî ÷ë. 163 èëè ïî ÷ë. 164 ñå ïðåêðàòÿâà.
 ......................................................................
 ÏÐÅÕÎÄÍÀ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÀ
 êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîäåêñà íà òðóäà
 (ÄÂ, áð. 59 îò 2018 ã.)
 § 2. Çàâàðåíèòå äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ñèíäèêàëíè è ðàáîòîäàòåëñêè îðãàíèçàöèè çàïàçâàò êà÷åñòâîòî ñè íà þðèäè÷åñêî ëèöå, áåç äà ñå âïèñâàò â ðåãèñòúðà íà ñèíäèêàëíèòå è ðàáîòîäàòåëñêèòå îðãàíèçàöèè êúì ñúîòâåòíèÿ îêðúæåí ñúä ïî ñåäàëèùåòî èì.